داغ طلای سرخ بر سینه صادرات

ایران با سهم ۷۱ درصدی از بازار جهانی زعفران، بزرگ‌ترین صادرکنننده این محصول است، اما در دنیا زعفران را به نام ایران نمی‌شناسد و هر سال، کشورمان درآمد قابل توجهی را به دلیل صادرات فله‌ای و فرآوری نشده این محصول از دست می‌دهد.

ایرنا پلاس در گفتگو با فعالان این حوزه، چالش‌های پیش ‌روی صادرات زعفران را شناسایی کرده است.

بر اساس آخرین سالنامه آماری وزارت جهاد کشاورزی که اطلاعات مربوط به سال ۱۳۹۵ را ارائه می‌دهد، سطح زیر کشت زعفران در کشور در این سال بیش از ۱۰۰ هزار هکتار بوده است. محاسبات نشان می‌دهد این مقدار نسبت به سال ۱۳۹۰ حدود ۴۶ درصد رشد داشته و مزارع بیشتری طی این سال‌ها سرخ‌ پوش شده‌اند، به‌طوری که طی ۶ سال منتهی به ۱۳۹۵ تعداد‌ استان‌هایی که به جمع زعفران‌ کاران پیوسته‌اند از ۱۹ استان به ۲۷ استان رسیده‌ است.

علاوه بر افزایش سطح تولید و استان‌های مشارکت‌ کننده در کشت زعفران، صنایع فرآوری و بسته‌بندی زعفران نیز روند رو به رشدی داشته‌اند، به‌طوری که تعداد واحدهای فعال در این زمینه از ۶۵ واحد در سال ۱۳۹۰ به ۱۳۶ واحد در سال ۱۳۹۵ رسیده و در واقع بیش از پنج برابر شده است.

**چشم طمع خارجی‌ها به طلای سرخ ایران

ایران با سهم ۷۱ درصدی در بازار جهانی، بزرگ‌ترین صادرکننده زعفران است و از صادرات این محصول در سال ۲۰۱۷ حدود ۲۳۶ میلیون دلار درآمد کسب کرده است. آمارهای مقدماتی گمرک تا مهر ماه ۱۳۹۷ نیز نشان‌دهنده درآمد بیش از ۱۷۸ میلیون دلاری در هفت ماه نخست سال جاری است.

با این حال، کشورهای واردکننده زعفران ایران، در نقش رقیب در بازار جهانی صادرات حاضر می‌شوند و بررسی رشد ارزش صادراتی آ‌ن‌ها نشان از عزم جدی این کشورها برای ورود به بازاری دارد که به‌صورت ستنی در اختیار ایران بوده است.

به‌عنوان مثال امارات متحده عربی با اینکه سهم زیادی در بازار جهانی ندارد، بیشترین رشد در بین کشورهای صادرکننده زعفران را تجربه کرده و این موضوع می‌تواند در بلندمدت بر سهم ایران از بازار جهانی زعفران تأثیرگذار باشد. سؤال این است که ایران چگونه می‌تواند جایگاه خود را در این بازار حفظ کند و صادرکنندگان چگونه می‌توانند از این فرصت برای کسب سود بیشتر استفاده کنند؟

**ارزش از دست‌ رفته در غیاب بسته‌بندی

تلخیص داده‌های صادرات زعفران در هفت ماه نخست سال جاری که توسط گمرک منتشر شده، نشان می‌دهد در این بازه زمانی، حجم صادرات زعفران به‌صورت فله‌ای بیش از ۵۶ تن بوده که می‌توان گفت به‌معنای خام‌ فروشی کالای واسطه‌ای به رقبای صادرتی است. تبدیل زعفران فله‌ای به محصول نهایی آماده مصرف، یعنی بسته‌های حداکثر ۱۰ گرمی پودر زعفران، علاوه بر افزایش ارزش محموله صادراتی و سود صادرکنندگان، به شناخته شدن برند زعفران ایرانی در بازار جهانی کمک می‌کند.

سید مصطفی ایران‌ منش، پژوهشگر کاربردی بسته‌بندی در این رابطه از جای خالی نهادی که به‌طور خاص بر پژوهش‌های کاربردی زعفران متمرکز باشد و بتواند آموزش زعفران‌کاران را دنبال کند گفت و در این رابطه اظهار کرد: در واقع بخش تحقیق و توسعه می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر بسته‌بندی محصولات با ارزشی مانند زعفران داشته باشد.

**دانش‌ فنی بسته‌بندی‌های کارآمد را داریم

ایران‌ منش با معرفی بسته‌بندی‌های ضد فرابنفش ادامه داد: با توجه به حساسیت زعفران، توصیه می‌شود از چنین بسته‌بندی‌هایی استفاده شود که رنگ، طعم و عطر زعفران را با کیفیت بهتر و در زمان بیشتری حفظ می‌کنند.

وی افزود: دانش فنی و امکانات داخلی به گونه‌ای است که می‌توان دستگاه‌های مورد نیاز این نوع بسته‌بندی را در داخل کشور تولید کرد. ما نمونه‌هایی از آن را تولید و آزمون کردیم و بررسی‌ها نشان می‌دهد افت کیفیت زعفران در چنین بسته‌بندی‌هایی به حداقل رسیده است.

**برندسازی زعفران ایرانی

ایران‌ منش از برخی صادرکنندگان این محصول انتقاد کرد و گفت: اگر عزم جدی برای معرفی برند زعفران ایرانی در بازار جهانی وجود داشته باشد، صادرکننده می‌تواند علاوه بر ایجاد اشتغال در داخل کشور، ارزش افزوده بالاتری برای این محصول ایجاد کند، ولی متأسفانه دیده می‌شود این عزم در بین صادرکنندگان وجود ندارد و آن‌ها به دنبال روش‌های آسان‌تری بوده و از سودی که در آینده به‌واسطه بسته‌بندی مناسب به دست خواهند آورد، غافل هستند.

وی با اشاره به خرید زعفران ایران توسط کشورهای دیگر و ارائه در بسته‌بندی‌های آماده مصرف گفت: مصرف‌کننده نهایی ترجیح می‌دهد از بسته‌بندی‌های کوچک استفاده کند و ارائه محصول به این شکل، بازار هدف بزرگ‌تری را پیش‌ روی ایران قرار خواهد داد. اگر بخواهیم زعفران ایران برای مصرف‌کننده خارجی، نام آشنایی باشد، باید به صنعت بسته‌بندی توجه ویژه داشته باشیم.

منبع : خبرگزاری ایرنا – مورخ ۱۳۹۷/۱۰/۱۸