زعفران؛ از مدیترانه تا کشمیر

زعفران از قدیمی ترین گیاهان ارزشمند و گران قیمت بوده و دارای کاربردهای فراوان ادویه ای و دارویی است که در کمربند جغرافیایی وسیعی از سواحل دریای مدیترانه در غرب تا کشمیر در شرق کشت و برداشت می شود.

برای به دست آوردن یک کیلوگرم زعفران خشک به ۱۱۰ هزار تا ۱۷۰ هزار گل زعفران نیاز است. همچنین یک کارگر باید ۴۰ ساعت کار کند تا ۱۵۰ هزار گل را بچیند. بزرگ ترین تولیدکنندگان زعفران در جهان کشورهای ایران، اسپانیا، هند، یونان، آذربایجان، مراکش و استرالیا هستند. بالاترین آمار تولید زعفران اروپا متعلق به کشورهای اسپانیا، یونان و ایتالیا است.

زعفران تولیدشده در مناطق لامانچا اسپانیا و کوزانی یونان بهترین کیفیت شناخته شده را در میان زعفران های کشورهای اروپایی دارا هستند. زعفران تولیدی در منطقه ساردینیا ایتالیا نیز از کیفیتی مشابه برخوردار است، اما تولید این زعفران در مقیاس اندکی صورت می گیرد.

همه جهان در تب وتاب سرخ زعفران

بزرگ ترین عرضه کننده زعفران بسته بندی شده و برندگذاری شده در دنیا کشور اسپانیا است. بنا بر آمارهای منتشر شده توسط وزارت اقتصاد و دارایی اسپانیا، بیشترین واردات زعفران این کشور از منطقه حوزه خلیج فارس و پس از آن ایالات متحده آمریکاست.

با وجود تلاش هایی که برای کشت و کار زعفران در اتریش، انگلستان، آلمان و سوییس انجام شده، در نواحی شمالی و مرکزی اروپا زعفران تنها به صورت محلی پرورش داده می شود. روستای موند در بخش وله کشور سوییس با تولید چندین کیلوگرم زعفران از مهم ترین این مراکز محلی اروپایی است.

کشت و کارهای کوچک زعفران در تاسمانی، چین، مصر، فرانسه، مکزیک، نیوزیلند و ترکیه، ایالت کالیفرنیا و کشورهایی مرکزی قاره آفریقا وجود دارد. هندوستان در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۵ تن زعفران تولید کرده است و به نظر می رسد در سال های آینده تولیدات خود را افزایش خواهد داد.

ارزش صادرات جهانی زعفران بین سال های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ از روند صعودی برخوردار بوده به گونه ای که ارزش صادرات جهانی این محصول از حدود ۱۲۲میلیون دلار در سال ۲۰۰۶ به ۴۰۹ میلیون دلار در سال ۲۰۱۰ افزایش یافته که نشان از رشد ۳/۳ برابری تولید این ادویه ارزشمند است. در این فاصله زمانی، ارزش صادرات بازیگران عمده بازار زعفران یعنی کشورهای ایران ۸۶/۳۲۹ میلیون دلار و اسپانیا ۲۸/۴۵۰ میلیون دلار در سال ۲۰۰۶ بود که در سال ۲۰۱۰ به ترتیب به ۲۹۳/۲۳۱ میلیون دلار و ۶۶/۹۱۵ میلیون دلار افزایش یافت.

در مطالعه ای که در سال ۲۰۰۸ توسط اتحادیه اروپا انجام شد، مشکلات صنعت زعفران اروپا بررسی و استراتژی هایی برای بهبود کیفیت زعفران و همچنین افزایش رقابت پذیری محصولات تولیدی در بازار جهانی ارائه شد. یکی از راه های پیشنهادی مقابله با تهدیدها و مشکلات پیش  روی صنعت زعفران اروپا طراحی یک برنامه استراتژیک مناسب است که بتواند تمام جوانب کار از کشت و تولید گرفته تا بازاریابی و فروش را پوشش دهد.  یکی از اجزای اصلی و در واقع مهم ترین بخش این طرح تجاری سازی یا فروش این محصول است.

زعفران افغان در مسیر جهانی

افغانستان در سال های اخیر کشت و کار زعفران را با جدیت پیگیری می کند و کم کم به بازیگر مهمی در این صنعت تبدیل می شود. مهم ترین برنامه ای که در افغانستان در زمینه توسعه تولید و کشت زعفران انجام شده با کمک و حمایت مالی مرکز توسعه بین الملل بریتانیا و با مدیریت مرکز تحقیقات بین المللی در نواحی خشک در سال ۲۰۰۸ تهیه شد؛ اجرای این برنامه توسط کمیته دانمارکی کمک به پناهندگان افغانی واقع در ولایت هرات در شمال غربی کشور عملیاتی شده است.

در این برنامه دو راهکار برای توسعه صادرات زعفران افغانستان پیشنهاد شد؛ ایجاد و نهادینه کردن یک هویت مجزا برای زعفران افغانی که نشان دهنده تولید آن در افغانستان باشد و تلاش برای مشهور کردن آن به عنوان یک محصول با کیفیت برای تمایز در بازار و اتصال مستقیم تولیدکنندگان افغانی به بازارهای جهانی. در این استراتژی باید تولیدکنندگان و به ویژه نمایندگان آنها در تماس مستقیم با خریداران خارجی قرار گیرند. دیگر همسایه ایران، کشور آذربایجان هم برای توسعه صنعت زعفران در سال های آینده برنامه هایی دارد و مقامات این کشور پیش بینی کرده اند در آینده نزدیک بازار 140 میلیون دلاری برای کشت و کار و صادرات زعفران آذربایجان ایجاد کنند.

قیمت های جهانی

گفته می شود زعفران، گاهی از طلا هم گران قیمت تر است، و شاید به همین دلیل است که زعفران را طلای سرخ می نامند. براساس آخرین برآوردهای سال ۲۰۱۵، هر گرم زعفران حدود ۶۵ دلار قیمت دارد که نشان از افزایش قیمت جهانی این محصول است.

در سال ۲۰۱۱ قیمت جهانی زعفران در حدود ۲۰ یورو تخمین زده می شد. فروش فله ای زعفران فاقد درجه بندی ۱۱۰۰ دلار برای هرکیلوگرم و برای خریداران عمده و در حجم های کمتر و خرده فروشی تا ۱۰ برابر این مقدار خواهد بود. در کشورهای غربی، قیمت میانگین خرده فروشی زعفران ۲ هزار دلار در هر کیلوگرم است. هر نیم کیلوگرم زعفران بین ۷۰ تا ۲۰۰ هزار رشته پرچم را شامل می شود./

منبع : شبکه خبری فرصت امروز – مورخ 1395/06/18