سرعت رشد کشت و کیفیت زعفران در افغانستان

کشت زعفران در افغانستان عمر طولانی ندارد، ولی در سه سال گذشته با کمک های خارجی توانسته است ۹۰۰ هکتار از زمین های این کشور را زیر کشت قرار دهد و سه سال متمادی، این محصول را به عنوان برترین زعفران جهان معرفی کند.

مرکز جهانی سنجش ذائقه و کیفیت مواد غذائی از میان ۳۰۰ نمونه زعفران جهان از کشورهای مختلف، در سال ۲۰۱۳ ، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ میلادی زعفران افغانستان را به عنوان باکیفیت ترین زعفران جهان معرفی کرده و قیمت آن نیز از زعفران ایران – به عنوان بزرگترین کشور تولیدکننده زعفران جهان – بالاتر است.
تولید زعفران از ۵۰۰ کیلوگرم در سال ۲۰۰۷ میلادی به بیش از ۲ هزار کیلوگرم در سال ۹۲ رسید. از آن سال کار آموزش کشاورزان برای کاشت زعفران به صورت جدی اغاز شد و درحال حاضر نزدیک ۱۵۰۰ کشاورز برای کاشت این محصول در افغانستان آموزش دیده اند و ۱۸۰ دستگاه خشک کن زعفران در اختیار آنان گذاشته شده است.
هر کیلوگرم زعفران افغانستان در بازارهای جهانی بیش از ۲ هزار و پانصد دلار به فروش می رسد. اغلب این محصول افغانستان به کشورهای اروپائی صادر می شود و امسال تفاهم نامه ای با چین به امضاء رسانده تا در صادرات این محصول با این کشور همکاری کند.
زمین حاصلخیز عامل عمده کسب این عنوان برای افغان ها بوده است. این محصول در ردیف محصولات «کم آب» قرار دارد و نیاز به آب کمی دارد.
وزارت کشاورزی و دامداری افغانستان گفته است که کشت زعفران را با کمک های خارجی افزایش خواهد داد و مطابق با یک طرح جامع درازمدت، آن را جایگزین کشت خشخاش خواهد کرد و موانع را از پیش پای کشاورزان کنار خواهد زد و تسهیلات لازم را برای آنان فراهم می کند تا آنان بار دیگر به سراغ کشت خشخاش نروند.
افغانستان در دو سال گذشته با اجرای طرح ارتقای کیفی زعفران، گام به گام از مرحله تولید، بهره وری و برداشت، پیش رفته و تولید این محصول را در هر هکتار از ۴ کیلوگرم به دو برابر افزایش داده است و قصد دارد تا این رقم به ۱۲ کیلوگرم در هر هکتار برساند.
‘سکندر حسینی’ عضو آکادمی علوم افغانستان می گوید: هنوز هم برای بهبود کیفیت و افزایش محصول به توجه جدی نیاز است و در کشت زعفران باید شرایط اقلیمی و محیطی در نظر گرفته شود. در استان هرات به دلیل شرایط مناسب آب و هوایی می توانیم کشت زعفران انجام دهیم اما در ولایت ننگرهار نه؛ نظر به آب و هوای ولایت ها باید بررسی شود تا این کشت به دیگر استان ها گسترش یابد.
افغانستان در سال ۱۳۹۳ رقمی در حدود ۳ هزار کیلوگرم زعفران برداشت کرد که این رقم نسبت به سال ماقبل آن، یکهزار کیلوگرم رشد داشته که عمده این رقم متعلق به استان هرات بوده است. در سال های گذشته بیش از ۹۰ درصد تولید زعفران افعانستان در این استان همجوار با مرزهای ایران تولید می شد، اما اینک تولید این محصول به ۲۴ استان دیگر این کشور گسترش یافته است.
وزارت کشاورزی و دامداری افغانستان می گوید که امسال نزدیک به ۶ هزار کیلوگرم زعفران از مناطق مختلف افغانستان به خارج صادر خواهد کرد. برداشت این محصول از توزیع ۲۸۰ تن پیاز زعفران به دست آمده است. ۲۳۰ تن از این رقم را وزارت کشاورزی و ۵۰ تن هم توسط انجمن ها و موسسه های غیردولتی توزیع شده است.
هم اکنون ۱۴ شرکت تولیدی و ۲۵ انجمن زعفران کار در استان هرات مشغول فعالیت هستند.
مسئولان اداره کشاورزی هرات می گویند که پس از آنکه دولت اجرای طرح جایگزین کشت خشخاش را با همکاری جامعه جهانی آغاز کرد، این استان در این عرصه پیش قدم شد و درحال حاضر بیش از ۹۰۰ هکتار از زمین های این کشور در استان های مختلف زیر کشت زعفران قرار دارد و اینک منبع اصلی تامین کننده پیاز زعفران برای سایر استان های افغانستان است.
با این حال کشت زعفران افغانستان از نظر کمی قابل مقایسه با ایران نیست. ایران سالانه نزدیک به ۱۴۰ تن زعفران به ارزش بیش از ۴۰۰ میلیون دلار صادر می کند و باوجود معرفی زعفران افغانستان در سه سال پیاپی به عنوان برترین زعفران جهان، شناخته شده ترین محصول جهان با مشتریان فراوان در بازارهای جهان است.
زعفران افغانستان در سال های گذشته باوجود کیفیت مناسب، فاقد بسته بندی قابل قبول برای عرضه در بازارهای جهانی بود که در دو سال گذشته این مشکل تاحدودی برطرف شده و علاوه بر آن، با کشور چین به توافق رسیده است که زعفران تولیدی خود را به آن کشور و یا از طریق آن کشور به بازارهای جهانی صادر کند.
جایگزین شدن زعفران در زمین های زیرکشت خشخاش به امنیت افغانستان و منطقه کمک خواهد کرد زیرا بخش زیادی از درآمد گروه های تروریستی در افغانستان از محل تامین امنیت زمین های زیر کشت خشخاش کشاورزان و انتقال و فروش آن به بازارهای بین المللی تامین می شود.
ایران به افغانستان در جایگزین کردن کشت زعفران به جای خشاش در این کشور همسایه شرقی کشورمان کمک خواهد کرد و اعلام آمادگی کرده است تا کشت جایگزین زعفران به جای خشخاش را در استان «بادغیس» افغانستان اجرا کند و از گسترش کشت این محصول در آن کشور استقبال می کند./

منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) – مورخ 1395/06/27