صدور مجوز عمده واحدهای بسته بندی زعفران “کارشناسی نشده” است

به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهدمقدس، زعفران یکی از کالاهای بسیار مهم در حوزه صادرات بوده و اهمیت آن به‌گونه‌ای است که همواره در جدول کالاهای صادراتی، بالاترین ارزش را به خود اختصاص می‌دهد. 

از آنجایی که این محصول هم اکنون با چالش‌هایی روبه‌رو شده، خبرنگار تسنیم خراسان رضوی گفتگویی با علی شریعتی مقدم؛ مدیرعامل صندوق توسعه صادرات زعفران داشته که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

تسنیم: از دیدگاه شما هم اکنون اصلی‌ترین مشکل تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران چیست؟ 

شریعتی مقدم: یکی از مشکلاتی که هم اکنون در مورد زعفران و واحدهای بسته‌بندی آن وجود دارد این است که به صورت کارشناسی نشده مجوزات واحدهای بسته‌بندی آن صادر شده است. در نظر بگیرید هم اکنون تولید ما حدود ۳۴۰ تُن است؛ از این میزان ۱۹۰ تُن به صورت ماده خام صادر می‌شود؛ یعنی باقی‌مانده در حدود ۱۵۰ تُن است و این در حالی است که همین حالا مجوز واحدهای بسته‌بندی زعفران کنونی حدود هزار تُن ظرفیت دارند.

باید در نظر گرفت که هر کالایی ظرفیتی دارد و در مورد محصول زعفران نیز همین قاعده وجود دارد؛ برای بهبود وضعیت باید روی سرانه مصرف کار کنیم و با این رویه برای تولید رو به ازدیاد زعفران می‌توان فعالیت داشت.

زعفران محصولی است که به عنوان کشت جایگزین می‌توان برای تولیداتی که مصرف آبی بالا و بازده اقتصادی پایینی دارند، از آن استفاده کرد و کشاورزان هم به تدریج در حال روی آوردن به آن هستند؛ البته این امر طبیعی هم هست که با توجه به کم آبی و صادراتی بودن این محصول علاقه به کشت آن زیاد باشد.

با توجه به مسائل ارزآوری و ارزش بالای اقتصادی باید روی بازار داخلی آن کار کنیم و مشکلی که در صنعت وجود دارد؛ محدودیت مصرف این کالا است و تولید این محصول از مصرف آن بیشتر است. می‌توان برای بهبود بازار موضوعات مربوط به سلامت این محصول را بیشتر تبلیغ کرد تا آحاد مردم از مزایای آن اطلاع داشته باشند.

تسنیم: هم اکنون شاهد نوعی بی‌ثباتی در بازار ارز هستیم و با توجه به اینکه زعفران نیز یک کالای صادرات محور است تصور می‌کنید این نوع از شوک‌ها که به بازار ارز وارد می‌شود چه تأثیری بر روی این محصول دارد؟

شریعتی مقدم: زعفران ما به صورت ماده خام صادر می‌شود و از یک طرف افزایش نرخ ارز سبب می‌شود که قیمت‌های صادراتی کاهش پیدا کند و این در کوتاه‌مدت و میان‌مدت سبب می‌شود که رقبای کمتری داشته باشیم اما منافع زیادی برای ما به همراه ندارد.

مشکل اصلی زعفران، “تقاضای محدودی” است که برای آن وجود دارد و هرگونه افزایش نرخ ارز سبب می‌شود که قیمت صادراتی کالا کاهش پیدا کند و از طرف دیگر، خریداران اصلی محصول زعفران واسطه‌هایی دارند که به قیمت روز ارز را مبادله می‌کنند و در واقع این مسئله منافع مستقیمی نه برای تولیدکننده و نه برای صادرکننده دارد و به همین علل است که برخی از واحدها مانند واحدی که چند روز پیش خبر تعطیلی آن به گوش ما رسید به مرز جمع‌آوری کشیده می‌شوند. این داستان دارای سابقه است؛ چندی پیش نیز یکی از واحدهای بسته‌بندی زعفران در تربت حیدریه واحد خود را جمع‌آوری کرده بود.

تسنیم: شما فکر می‌کنید در سال جاری سهم زعفران ایران در بازار دنیا افزایش داشته باشد یا کاهش؟ تحلیلتان در این زمینه چیست؟

شریعتی مقدم: ممکن است به صورت کوتاه‌مدت، میزان صادرات قدری افزایش داشته باشد اما این مسئله نمی‌تواند بلندمدت باشد چراکه صادرکنندگان به تنهایی نمی‌توانند روی بازار زعفران تأثیری داشته باشند و سرانه مصرف را افزایش دهند؛ این مسئله نیازمند نوعی همت و توان جمعی با کمک دولت را نیازمند است که بتواند تأثیر خود را بگذارد.

تسنیم: طرح خرید زعفران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شریعتی مقدم: خرید زعفران، کمکی به تولیدکننده است و عملکرد آن نسبتاً خوب هم بوده و باید گفت به نوعی دولت در این زمینه تصمیم مناسبی گرفته اما اگر این طرح با همین منابع و امکانات با کمک واحدهای بسته‌بندی و بخش خصوصی صورت می‌گرفت می‌توانست بسیار کمک دهنده باشد و پاسخ‌دهی بسیار بیشتری داشته باشد. علاوه بر حمایت از تولید، باید برای بازار زعفران نیز اقداماتی صورت گیرد تا بتوان محصولات را فروخته و از آنها ارزش افزوده ایجاد کرد.

تسنیم: فکر می‌کنید برای افزایش مصرف زعفران و تقویت بازار باید چه کارهایی را انجام داد؟

شریعتی مقدم: زعفران یکی از کالاهای “سلامت محور” بوده و اگر کسی روزانه بین ۱۰۰ میلی‌گرم تا ۰/۵ گرم از آن را مصرف کند در برابر بسیاری از بیماری‌ها ایمن بوده و دچار بسیاری از امراض مانند سرطان نمی‌شود.

اگر بتوانیم در بازار کشورهایی مانند کره و ژاپن که با آنها تراز تجاری منفی داریم وارد موضوعات بازاریابی شده و تبلیغات کالای زعفران را داشته باشیم می‌توانیم بازار آنها را در اختیار بگیریم؛ البته باید در نظر داشت که  این نوع از تبلیغات هزینه بالایی برای بخش خصوصی داشته و این بخش نمی‌تواند از عهده آن برآید؛ به همین علت نیاز است که دولت به آن ورود داشته باشد. و در این صورت توسعه صادرات در این بخش به وجود می‌آید.

تسنیم: فعالیت افغانستان را در حوزه تولید و صادرات زعفران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شریعتی مقدم: این کشور هم در حال توسعه دادن تولید و صادرات زعفران خود است و البته در این زمینه، مزیت‌هایی تجار این کشور دارند که ما از آنها برخوردار نیستیم؛ به عنوان مثال آنها از انواع و اقسام حمایت‌های کشورهای غربی برخوردار هستند که ما آنها را نداریم و البته ادامه روند تولید در صورتی که بازار به همین میزان باشد تنها رقابت بین تولیدکنندگان را به شدت افزایش می‌دهد.

تسنیم: بنابراین شما در حالت کلی وضعیت زعفران را خوب ارزیابی نمی‌کنید؟

شریعتی مقدم: بله همین طور است؛ در بخش صنعت مشکلاتی وجود دارد، در همین سال‌هایی که موضوعات اقتصادی به عنوان شعار سال در نظر گرفته شده هم عملاً در حمایت از تولید اتفاق ویژه‌ای رخ نداده؛ به عنوان مثال موضوعات آورده شده در حوزه هدفمندی یارانه‌ها و مسائل حمایتی از بخش تولید هنوز صورت نگرفته است.

تسنیم: به صورت ویژه در حوزه زعفران باید چه کاری صورت می‌گرفت؟

شریعتی مقدم: از ۲۰ سال پیش تاکنون اقداماتی انجام شده و می‌توان گفت که کشور در حوزه صادرات برخی از اقدامات را آغاز کرد؛ اگر ما از همان موقع اقدامات این حوزه را به صورت جدی آغاز می‌کردیم و کشور در طول ۲۰ سال گذشته از این حوزه حمایت داشت هم اکنون نه تنها مشکل ارزی و نوسان قیمت آن را نداشتیم، بلکه مازاد منابع هم داشتیم و از محل صادرات غیرنفتی درآمد بالایی نصیب کشور می‌شد.

ما به آن اندازه که به نفت اهمیت می‌دهیم که سرمایه‌گذار جذب کنیم، بودجه برای آن در نظر بگیریم، دانشگاه‌ها را در خدمت این حوزه بگذاریم و و حتی سیاست ما هم در خدمت آن قرار داده‌ایم اگر همین میزان برای صادرات غیرنفتی ارزش قائل می‌شدیم صادرات ما به مرز ۲۰۰ میلیون دلار می‌رسید و چه بسا با توجه به اینکه مزیت‌های بسیاری در کشور داریم مازاد ارزی هم داشتیم و نگران جهش آن نبودیم.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۳