نوشته‌ها

صدور مجوز عمده واحدهای بسته بندی زعفران “کارشناسی نشده” است

به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهدمقدس، زعفران یکی از کالاهای بسیار مهم در حوزه صادرات بوده و اهمیت آن به‌گونه‌ای است که همواره در جدول کالاهای صادراتی، بالاترین ارزش را به خود اختصاص می‌دهد. 

از آنجایی که این محصول هم اکنون با چالش‌هایی روبه‌رو شده، خبرنگار تسنیم خراسان رضوی گفتگویی با علی شریعتی مقدم؛ مدیرعامل صندوق توسعه صادرات زعفران داشته که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

تسنیم: از دیدگاه شما هم اکنون اصلی‌ترین مشکل تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران چیست؟ 

شریعتی مقدم: یکی از مشکلاتی که هم اکنون در مورد زعفران و واحدهای بسته‌بندی آن وجود دارد این است که به صورت کارشناسی نشده مجوزات واحدهای بسته‌بندی آن صادر شده است. در نظر بگیرید هم اکنون تولید ما حدود ۳۴۰ تُن است؛ از این میزان ۱۹۰ تُن به صورت ماده خام صادر می‌شود؛ یعنی باقی‌مانده در حدود ۱۵۰ تُن است و این در حالی است که همین حالا مجوز واحدهای بسته‌بندی زعفران کنونی حدود هزار تُن ظرفیت دارند.

باید در نظر گرفت که هر کالایی ظرفیتی دارد و در مورد محصول زعفران نیز همین قاعده وجود دارد؛ برای بهبود وضعیت باید روی سرانه مصرف کار کنیم و با این رویه برای تولید رو به ازدیاد زعفران می‌توان فعالیت داشت.

زعفران محصولی است که به عنوان کشت جایگزین می‌توان برای تولیداتی که مصرف آبی بالا و بازده اقتصادی پایینی دارند، از آن استفاده کرد و کشاورزان هم به تدریج در حال روی آوردن به آن هستند؛ البته این امر طبیعی هم هست که با توجه به کم آبی و صادراتی بودن این محصول علاقه به کشت آن زیاد باشد.

با توجه به مسائل ارزآوری و ارزش بالای اقتصادی باید روی بازار داخلی آن کار کنیم و مشکلی که در صنعت وجود دارد؛ محدودیت مصرف این کالا است و تولید این محصول از مصرف آن بیشتر است. می‌توان برای بهبود بازار موضوعات مربوط به سلامت این محصول را بیشتر تبلیغ کرد تا آحاد مردم از مزایای آن اطلاع داشته باشند.

تسنیم: هم اکنون شاهد نوعی بی‌ثباتی در بازار ارز هستیم و با توجه به اینکه زعفران نیز یک کالای صادرات محور است تصور می‌کنید این نوع از شوک‌ها که به بازار ارز وارد می‌شود چه تأثیری بر روی این محصول دارد؟

شریعتی مقدم: زعفران ما به صورت ماده خام صادر می‌شود و از یک طرف افزایش نرخ ارز سبب می‌شود که قیمت‌های صادراتی کاهش پیدا کند و این در کوتاه‌مدت و میان‌مدت سبب می‌شود که رقبای کمتری داشته باشیم اما منافع زیادی برای ما به همراه ندارد.

مشکل اصلی زعفران، “تقاضای محدودی” است که برای آن وجود دارد و هرگونه افزایش نرخ ارز سبب می‌شود که قیمت صادراتی کالا کاهش پیدا کند و از طرف دیگر، خریداران اصلی محصول زعفران واسطه‌هایی دارند که به قیمت روز ارز را مبادله می‌کنند و در واقع این مسئله منافع مستقیمی نه برای تولیدکننده و نه برای صادرکننده دارد و به همین علل است که برخی از واحدها مانند واحدی که چند روز پیش خبر تعطیلی آن به گوش ما رسید به مرز جمع‌آوری کشیده می‌شوند. این داستان دارای سابقه است؛ چندی پیش نیز یکی از واحدهای بسته‌بندی زعفران در تربت حیدریه واحد خود را جمع‌آوری کرده بود.

تسنیم: شما فکر می‌کنید در سال جاری سهم زعفران ایران در بازار دنیا افزایش داشته باشد یا کاهش؟ تحلیلتان در این زمینه چیست؟

شریعتی مقدم: ممکن است به صورت کوتاه‌مدت، میزان صادرات قدری افزایش داشته باشد اما این مسئله نمی‌تواند بلندمدت باشد چراکه صادرکنندگان به تنهایی نمی‌توانند روی بازار زعفران تأثیری داشته باشند و سرانه مصرف را افزایش دهند؛ این مسئله نیازمند نوعی همت و توان جمعی با کمک دولت را نیازمند است که بتواند تأثیر خود را بگذارد.

تسنیم: طرح خرید زعفران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شریعتی مقدم: خرید زعفران، کمکی به تولیدکننده است و عملکرد آن نسبتاً خوب هم بوده و باید گفت به نوعی دولت در این زمینه تصمیم مناسبی گرفته اما اگر این طرح با همین منابع و امکانات با کمک واحدهای بسته‌بندی و بخش خصوصی صورت می‌گرفت می‌توانست بسیار کمک دهنده باشد و پاسخ‌دهی بسیار بیشتری داشته باشد. علاوه بر حمایت از تولید، باید برای بازار زعفران نیز اقداماتی صورت گیرد تا بتوان محصولات را فروخته و از آنها ارزش افزوده ایجاد کرد.

تسنیم: فکر می‌کنید برای افزایش مصرف زعفران و تقویت بازار باید چه کارهایی را انجام داد؟

شریعتی مقدم: زعفران یکی از کالاهای “سلامت محور” بوده و اگر کسی روزانه بین ۱۰۰ میلی‌گرم تا ۰/۵ گرم از آن را مصرف کند در برابر بسیاری از بیماری‌ها ایمن بوده و دچار بسیاری از امراض مانند سرطان نمی‌شود.

اگر بتوانیم در بازار کشورهایی مانند کره و ژاپن که با آنها تراز تجاری منفی داریم وارد موضوعات بازاریابی شده و تبلیغات کالای زعفران را داشته باشیم می‌توانیم بازار آنها را در اختیار بگیریم؛ البته باید در نظر داشت که  این نوع از تبلیغات هزینه بالایی برای بخش خصوصی داشته و این بخش نمی‌تواند از عهده آن برآید؛ به همین علت نیاز است که دولت به آن ورود داشته باشد. و در این صورت توسعه صادرات در این بخش به وجود می‌آید.

تسنیم: فعالیت افغانستان را در حوزه تولید و صادرات زعفران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شریعتی مقدم: این کشور هم در حال توسعه دادن تولید و صادرات زعفران خود است و البته در این زمینه، مزیت‌هایی تجار این کشور دارند که ما از آنها برخوردار نیستیم؛ به عنوان مثال آنها از انواع و اقسام حمایت‌های کشورهای غربی برخوردار هستند که ما آنها را نداریم و البته ادامه روند تولید در صورتی که بازار به همین میزان باشد تنها رقابت بین تولیدکنندگان را به شدت افزایش می‌دهد.

تسنیم: بنابراین شما در حالت کلی وضعیت زعفران را خوب ارزیابی نمی‌کنید؟

شریعتی مقدم: بله همین طور است؛ در بخش صنعت مشکلاتی وجود دارد، در همین سال‌هایی که موضوعات اقتصادی به عنوان شعار سال در نظر گرفته شده هم عملاً در حمایت از تولید اتفاق ویژه‌ای رخ نداده؛ به عنوان مثال موضوعات آورده شده در حوزه هدفمندی یارانه‌ها و مسائل حمایتی از بخش تولید هنوز صورت نگرفته است.

تسنیم: به صورت ویژه در حوزه زعفران باید چه کاری صورت می‌گرفت؟

شریعتی مقدم: از ۲۰ سال پیش تاکنون اقداماتی انجام شده و می‌توان گفت که کشور در حوزه صادرات برخی از اقدامات را آغاز کرد؛ اگر ما از همان موقع اقدامات این حوزه را به صورت جدی آغاز می‌کردیم و کشور در طول ۲۰ سال گذشته از این حوزه حمایت داشت هم اکنون نه تنها مشکل ارزی و نوسان قیمت آن را نداشتیم، بلکه مازاد منابع هم داشتیم و از محل صادرات غیرنفتی درآمد بالایی نصیب کشور می‌شد.

ما به آن اندازه که به نفت اهمیت می‌دهیم که سرمایه‌گذار جذب کنیم، بودجه برای آن در نظر بگیریم، دانشگاه‌ها را در خدمت این حوزه بگذاریم و و حتی سیاست ما هم در خدمت آن قرار داده‌ایم اگر همین میزان برای صادرات غیرنفتی ارزش قائل می‌شدیم صادرات ما به مرز ۲۰۰ میلیون دلار می‌رسید و چه بسا با توجه به اینکه مزیت‌های بسیاری در کشور داریم مازاد ارزی هم داشتیم و نگران جهش آن نبودیم.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۳

زعفران “فاروج” ؛ طلای سرخی که به تاراج می رود

بیش از ۱۶۰۰ هکتار از مزارع شهرستان فاروج در استان خراسان‌شمالی به کشت محصول زعفران اختصاص یافته است، اما این محصول همچنان از عدم تجاری‌سازی رنج برده و به تاراج می‌رود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از فاروج، بیش از ۱۶۰۰ هکتار از مزارع شهرستان فاروج در استان خراسان شمالی به کشت محصول زعفران اختصاص یافته‌ است اما این محصول هم چنان از عدم تجاری‌سازی رنج برده و به تاراج می‌رود.

سال‌هاست مردم فاروج و بخش‌های دیگری از شرق استان خراسان‌شمالی به درست یا اشتباه به کاشت محصول زعفران مبادرت می‌کنند که عدم برند‌سازی، عدم برقراری کانال های ارتباطی درست در حوزه داخلی و بین‌المللی، عدم انطباق با استانداردهای جهانی باعث شده تا کشورمان در جایگاه هفدهم تجارت جهانی زعفران باشد که شهرستان فاروج نیز به عنوان یکی از مناطق کاشت زعفران ایران، از این قاعده مستثنا نیست.

گل و پیاز زعفران از استان خارج می‌شود

محمدی یکی از زعفران‌کاران فاروجی در گفتگو با خبرنگار تسنیم با انتقاد از خروج بدون فرآوری زعفران از این شهرستان، اظهار داشت: باید با برنامه‌ریزی مسئولان از محل تولید این محصول، فرصت‌های شغلی بسیاری با ایجاد صنایع وابسته و تبدیلی فراهم کرد. جای خالی صنایع تبدیلی و وابسته این محصول در شهرستان احساس می‌شود.

وی تصریح کرد: نگاه‌های کارشناسی به روند تولید ضروری، اما کمرنگ است و باید مراقب بود این افزایش کشت، کشاورزان را متضرر نکند، که اگر عرضه بیش از تقاضا باشد با توجه به کامل نبودن چرخه تولید و عرضه آن در شهرستان و خروج این محصول از شهرستان به صورت گل، باز هم تلاش کشاورز زحمتکش را بی‌اثر می‌کند.

باید برای زعفران استان بازار فروش ایجاد شود

رضا یار احمدی یکی از کارشناسان اقتصادی استان و مدرس دانشگاه در زمینه عدم برجسته‌ سازی کالای زعفران در استان، اظهار داشت: یک هزار و ۶۰۰ هکتار از مزارع استان به تولید زعفران اختصاص یافته است اما باید چالش‌های حوزه تولید زعفران را نیز جدی بگیریم.

وی به بخشی از این چالش‌ها اشاره کرد و افزود: افزایش سطح زیر کشت زعفران بدون برنامه و افسار گسیخته یک نوع آفت محسوب می شود، لذا باید در مناطق خاص و با ظرفیت‌های خاص موضوع تولید زعفران را توسعه دهیم زیرا توسعه زیاد موجب ضرر رساندن به مقوله تولید زعفران خواهد شد.

یار احمدی ادامه داد: برای توسعه زعفران باید ایجاد بازار در تمامی کشورها را به عنوان یک هدف قلمداد کنیم و از سوی دیگر بحث قیمت زعفران نیز می تواند به عنوان یک چالش تعریف شود.

وی خاطرنشان کرد: اگر به هر میزان زعفران گران شود، این یک آفت است چون سبب ترویج سطح زیر‌کشت و در نهایت آسیب طولانی مدت می‌شود. بنابراین برای کاهش قیمت زعفران باید به افزایش تولید در واحد سطح توجه کنیم.

مدرس دانشگاه و کارشناس مسائل اقتصادی تصریح کرد: در بخش صنایع فرآوری زعفران باید از تولید‌کنندگان و سرمایه‌گذاران با تزریق اعتبارات فنی حمایت شود و همچنین صنایع جدید با برنامه ریزی‌های جدیدتری وارد بازار این محصول شود.

زعفران فاروج به‌ سمت تجاری‌سازی می‌رود؟

به‌تازگی خبرهای خوبی از حمایت‌های دولتی از زعفران‌کاران استان به‌گوش می‌رسد. در نشست اخیر معاون اقتصادی استاندار خراسان‌ شمالی با فعالان اقتصادی فاروج مقرر‌ شد ایجاد پژوهشکده و بازارچه تخصصی زعفران در فاروج با هدف توسعه تجاری این محصول ایجاد شود.

هم‌چنین ایجاد نمایندگی گمرک شرق استان با رویکرد تخصصی گمرک زعفران در شهرستان فاروج یکی از مصوبات نخستین نشست کارگروه تخصصی امور اقتصادی استان در این شهرستان بود که کشاورزان این شهرستان را به رونق محصول زعفران و تجاری‌سازی آن امیدوار کرده است.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۱

کوتاه بودن دوره برداشت، بزرگترین معضل کارگران بخش زعفران است

دولت با ارائه راهکارهای مدیریتی در صنایع بسته‌بندی زعفران می‌تواند نقش بسزایی در افزایش روزهای کاری کارگران روزمزد داشته باشد. خشکسالی موجب کاهش تولید گل مزرعه زعفران خواهد شد و تولید کمتر موجب راندمان پایین و در نتیجه کاهش نیاز به کارگر خواهد بود.

به گزارش خبرنگار ایلنا، ایران به دلیل دارا بودن آب و هوایی مساعد و متنوع، محل مناسبی برای کشت زعفران با بالاترین درجه کیفیت است. حدود ۹۰ درصد از تولید کل زعفران در جهان در کشور ما تولید می‌شود. هم‌اکنون تعداد ۲۲ استان کشور و حدود ۷۰ هزار هکتار در زمینه تولید زعفران فعال هستند که از این میزان حدود ۹۰ درصد آن در دو استان خراسان رضوی و جنوبی تولید می‌شود. عمده صادرات این محصول به چین و اسپانیاست. محصول به‌صورت فله‌ای به این کشورها صادر و پس از بسته‌بندی به بازارهای جهانی عرضه می‌شود. با وجود قابلیت‌های لازم در تولید زعفران و صنایع وابسته به آن، هنوز راهکار اساسی در پیاده‌سازی روندی که بتواند استفاده حداکثری از این محصول کشاورزی را برد، ارائه نشده و این موجب آسیب‌رسانی بیشتر به قشر کشاورز و کارگران وابسته به این محصول شده است.

شیوه سنتی تولید و فرآوری زعفران مهمترین مانع ایجاد اشتغال حداکثری کارگران است

سید محمد سیدی (کارشناس پژوهشی پژوهشکده زعفران دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تربت حیدریه) درباره عمده مشکلات کارگریِ زعفران گفت: عمده ایجاد اشتغال زعفران در هنگام برداشت گل و پاک کردن زعفران به دلیل مکانیزه نبودن این فرآیند است که به مدت دو ماه در سال و از اواسط مهر تا اواخر آبان ماه است. در این مدت کشاورزان، با توجه به محدود بودن فصل برداشت با کاهش نیروی کارگر مواجه هستند. این بازده زمانی کوتاه کارگری برای این قشر از جامعه موجب شده در طول سال به توجه به نیازهای تولیدات دیگر محصولات زراعی به کار در دیگر مزارع و محصولات کشاورزی مشغول باشند.

سیدی درباره عوامل موثر در بیکاری کارگران خاطرنشان کرد: نبود صنایع بسته‌بندی، برندسازی و فروش فله‌ای زعفران به کشورهای دیگر علاوه بر کاهش قیمت زعفران و جولان دادن دلال‌ها در این بخش، موجب ایجاد بیکاری‌ می‌شود که می‌توان با ایجاد صنایع تبدیلی بخش اعظمی از نیروی کارها در این مناطق را پوشش داد و سود بیشتری را هم نصیب کشاورزان زعفران کرد.

از نظر وی، خشکسالی عامل مهم دیگری برای کاهش تعداد کارگر در این بخش نسبت به سال‌های قبل بوده است: خشکسالی موجب کاهش تولید گل مزرعه زعفران خواهد شد و تولید کمتر موجب راندمان پایین و در نتیجه کاهش نیاز به کارگر خواهد بود. نتیجه این فرآیند موجب افزایش مهاجرت و حاشیه‌نشینی در اطراف شهرها می‌شود که پیامدهای اجتماعی به همراه دارد.

سیدی درباره راهکارهای ایجاد فرصت‌های بیشتر شغلی برای کارگران فصلی در فرآیند زعفران افزود: مدیریت آب برای جلوگیری از کاهش اثرات خشکسالی؛ کاهش نوسانات بازار و تعیین قیمت مصوب خرید زعفران؛ ایجاد کارخانجات بسته‌بندی و برندسازی تولیدات زعفران در داخل کشور؛ جلوگیری از فروش فله‌ای این محصول به کشورهای دیگر می‌تواند از جمله این راهکارها باشد.

زندگی کارگران روزمزد

وجود ظرفیت‌های نهفته در زعفرانِ کشور، کارگران این بخش، وضعیت معشیتی مناسبی ندارند و از وجود دلال‌ها و عدم رسیدگی دولت در مسائل مختلف گله مند هستند، به این بهانه پای صحبت کارگر روزمزدی می‌نشینیم که در زمینه تولید زعفران نیز فعالیت دارد. سیدموسی حسینی‌تبار یکی از کارگران بی‌شمار روزمزدی است که در روستاهای اطرف نیشابور ساکن است. این کارگر روزمزد، حدود سه ماه از سال را در زمین‌های زعفران کارگری کرده است و بواسطه آشنا شدن با اصول پرورش زعفران، در سال گذشته قطعه زمینی به مساحت شش هزار متر خریداری کرده است و تا بتواند به طور مستقل به تولید زعفران بپردازد.

حسینی‌تبار مشکلات عمده در این بخش را کمبود منابع مالی به واسطه منبع مالی روزمزد دانست و گفت: مشکلات عمده افردای مانند من که اساس زندگی آنها براساس کارگری روزمزد است، هزینه اولیه بسیار زیاد برای ایجاد یک زمین کشاورزی برای تولید زعفران می‌باشد. پارسال حدود ۱۸ میلیون تومان برای کاشت پیاز هزینه کردم. «سال هیچ» اصطلاحی است که وی برای سال اول مزرعه زعفران خود آورده است و نشان می‌دهد که هنوز به درآمد نرسیده است.

او برای پُر کردن هزینه‌های مربوط به زمین زعفران و تامین مخارج زندگی خود مجبور است فشار بیشتری را متوجه خود کند و برای تامین مخارج خود در بعضی از شب‌ها هم کار کند، تا از پس هزینه‌ها به امید روزهای بهتر با محصول‌دهی مزرعه زعفران خود باشد.

حسینی‌تبار  برای جبران و کم شدن فشار ناشی از تامین هزینه زمین زعفران اینطور عنوان کرد: وجود چند قطعه زمین دو تا سه هزار متری زعفران با عمرهای متفاوت می‌تواند این خلا را بپوشاند، هر چند برای تامین مخارج خود و زمین‌های فشار بیشتری را تا ثمره‌دهی زمین کشاورزیم، متحمل شوم.

وی هزینه پاک کردن گل زعفران را برای خود اقتصادی ندانست و در این باره افزود: با توجه به کمبود کارگر و برداشت در یک بازده زمانی کوتاه مدت، پاک کردن گل زعفران اقتصادی نیست و مجبوریم به صورت گل، زعفران را با قیمت پایین‌تر بفروش برسانیم که این کار موجب سود کمتر و افزایش درآمد دلال‌ها می‌شود.

وی مهمترین مشکلات کارگران منطقه را کوتاه بودن دوره کاری در مزارع زعفران عنوان کرد و گفت: باتوجه به برداشت محصولات در یک بازده زمانی کوتاه (مهر و آبان) به کمبود روزهای کاری در طول  سال مواجه هستیم. در صورتی که می‌توان با تغییر روند در این حوزه و ایجاد کارخانجات بسته‌بندی، هم به روزهای کاری کارگران روزمزد افزود و هم می‌توان مشاغل ثابتی را با احداث کارخانه ایجاد کرد. از سوی دیگر با ایجاد این امکانات، دست دلالان نیز کوتاه می‌شود و زعفران با قیمت بیشتری از کشاورزان امثال من که کارگر روزمزد محسوب می‌شوند، خریداری می‌شود.

منبع : خبرگزاری ایلنا – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۰۸

مروارید تربت حیدریه در صدف غفلت های تاریخی مخفی و مهجور مانده است

عضو هیات علمی و مدیر گروه گردشگری موسسه آموزش عالی بینالود گفت: با وجودی که بین ۸۰ تا ۹۰ درصد تولید و استحصال زعفران جهان به در ایران و بخش اعظم آن در تربت حیدریه اختصاص دارد، اما هنوز جایگاه شایسته و بایسته این شهرستان از این حیث فرصت ظهور و بروز نیافته است.

فرید جواهر زاده روز دوشنبه در گفتگو با خبرنگار ایرنا افزود: اهمیت این غفلت زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم امروز تربت حیدریه با این حجم زیاد تولید قادر است خود را به عنوان برند زعفران طلای سرخ استان، ایران و جهان مطرح کند، اما متاسفانه هنوز این اتفاق مبارک در این شهرستان نیافتاده است.
وی با بیان اینکه در حوزه ابریشم نیز شاهد وقوع چنین اتفاق مثبتی نیستیم، گفت: پیشنهاد من به مسوولان و به خصوص بخش خصوصی آن است که در قالب جشنواره های متعدد، بازارچه ها و مراکز عرضه سوغات و هدایا این دو محصول انحصاری خود را در حجم بالا و به دفعات نامحدود معرفی کنند.
از مجموع ۸۲ هزار هکتار اراضی زیر کشت زعفران استان خراسان رضوی، هشت هزار و ۵۰۰ هکتار یعنی معادل ۱۲ درصد استان به اراضی شهرستان تربت حیدریه و از مجموع افزون بر ۵۰ هزار هکتار عرصه کشاورزی شهرستان زاوه، ۱۲ هزار هکتار معادل ۱۷ درصد ظرفیت استان به کشت زعفران اختصاص دارد.
در سطح استان ۱۱۷ هزار خانوار به کشت زعفران مشغول هستند که از این میزان بین ۱۴ تا ۱۵ هزار خانوار به زعفران کاران تربت حیدریه اختصاص دارد و تعداد بهره برداران بخش کشاورزی زاوه نیز ۱۷ هزار نفر است که بالغ بر ۹۰ درصد آن ها به کشت زعفران مشغول هستند.
اکنون به ازای هر هکتار زمین زعفران، ۲۲۰ نفر روز مشغول کار هستند که در کل ۷۰ هزار نفر اشتغال مستقیم و دو تا سه برابر این رقم، اشتغال غیرمستقیم به دست می آید.
در حالی که متوسط تولید زعفران در استان چهار کیلوگرم در هر هکتار است، این رقم در شهرستان تربت حیدریه بین ۳/۸ تا ۴/۱ کیلوگرم در هکتار است که در سال تولید ۳۲ تن زعفران خشک را برای این خطه به همراه دارد.
در شهرستان زاوه نیز همین ارقام وجود دارد با این تفاوت که سال ۹۵ بدلیل کاهش نزولات جوی و سرمازدگی میزان برداشت زعفران با ۳۰ درصد کاهش نسبت به سال قبل، به ۲۸ تن رسید، اما به طور کلی متوسط برداشت در این شهرستان ۴۰ تن در سال است.

منبع : خبرگزاری ابرنا – مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۱

چگونه از مهم‌ترین گیاه دارویی ایران بهره ببریم

بی‌شک زعفران مهم ترین گیاه دارویی و ادویه‌ای ایران است. این گیاه به‌عنوان گران‌ترین محصول کشاورزی و دارویی جهان، به دلایلی همچون نیاز آبی کم در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی، اشتغال روستاییان و جلوگیری از مهاجرت آنها، ارزش بالای دارویی و ادویه‌ای، سهولت نگهداری و حمل‌ونقل و از همه مهم‌تر درآمد بالای آن نسبت به سایر محصولات کشاورزی، یک محصول ویژه و قابل‌توجه به شمار می‌رود.

در سال ۱۳۹۴ مقدار ۱۳۵ تن زعفران از ایران به بیش از ۵۰ کشور جهان صادر شده است که بیش از ۳۰۰ میلیون دلار ارزآوری داشته است. میزان صادرات زعفران در سال ۹۵ فقط از استان خراسان رضوی، بیش از ۱۴۲ تن به ارزش بیش از ۲۰۴ میلیون دلار گزارش‌شده است.
بر اساس اظهارات محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران ایران، با توجه به افزایش هرساله سطح زیر کشت زعفران پیش‌بینی می‌شود سطح زیرکشت زعفران امسال در کشور از مرز ۱۰۰ هزار هکتار عبور کند که باید تلاش شود میزان صادرات زعفران نیز از مرز ۳۰۰ تن عبور کند. حال برای توسعه این محصول استراتژیک در کشور، افزایش درآمد تولید کنندگان آن، افزایش ورود زعفران به بازارهای جهانی و افزایش سهم کشور از تجارت جهانی این محصول چه باید کرد؟
اولین موضوع این است که سهم ایران از صادرات زعفران در مقایسه با نقش آن ناچیز است. ایران، با این که عمده ترین تولید کننده زعفران دنیاست، اما به دلیل این که بخش عمده محصول تولیدی خود را بدون بسته‌بندی مناسب و به صورت فله‌ای صادر می‌کند، ارزش افزوده مناسبی به دست نمی‌آورد؛ در صورتی که اسپانیا که حتی یک تن تولید زعفران ندارد، حدود یکصد تن از این محصول را در سال ۱۳۹۳ صادر کرده است.
امارات هم که حتی یک مزرعه زعفران ندارد جزو کشورهای عمده صادر کننده آن در جهان است. فقط به این دلیلی که زعفران را به صورت فله‌ای از ایران می‌خرند، بسته بندی می‌کنند و با ارزش افزوده بالاتر صادر می‌کنند. آیا وقت آن نرسیده است که برای صنعت بسته‌بندی در کشور یک فکر اساسی شود؟
نکته دوم این که زعفران در بسیاری از نقاط کشور قابل‌کشت و توسعه است. دنیا هم ظرفیت مصرف بالاتر آن را دارد. توسعه کشت زعفران مستلزم این راهکار است که برای انتقال پیاز آن به سایر استان‌های کشور به جز خراسان، مانع‌تراشی نشود. همچنین با یک مطالعه جدی و عمیق در خصوص تنوع اکسشن های زعفران در کشور، اکسشن های مناسب برای هر منطقه آب و هوایی معرفی شده و در نهایت برای توسعه بازارهای جهانی و برندسازی در داخل کشور تلاش شود.
نکته سوم ممانعت از ارسال پیاز زعفران به کشورهای دیگر است. هر چند خوشبختانه هنوز کیفیت زعفران در ایران به دلیل شرایط ویژه اقلیمی بالاست و بسیاری از کشورهایی که سعی در تولید آن دارند قادر به رقابت با کشورمان نیستند، ولی در صورت نداشتن استراتژی مشخص برای این موضوع به زودی رقیبان جدی خواهیم داشت.
باید توجه شود که افغانستان در سال ۱۳۷۰ حتی یک کیلو تولید زعفران نداشت ولی اکنون سخن از ۴ تن تولید می‌زند. این کشور برای صادرات زعفران خود به آمریکا، هند و چین هیچ مانع تعرفه‌ای ندارد و از نیروی کار ارزان‌تر هم بهره گیرد. اکنون رقبای جدیدی از جمله افغانستان، یونان، مراکش، ترکیه و هند در زمینه تولید و تجارت زعفران فعال شده‌اند. چین هم با روش‌های گلخانه‌ای به تولید این محصول روی آورده است. پس تا دیر نشده باید به فکر چاره بود.
خوشبختانه زعفران در کشور دارای تشکل‌های صنفی مثل شورای ملی و اتحادیه صادرکنندگان است. گرچه به نظر نمی‌رسد کشاورزان در این تشکل‌ها نقش جدی داشته باشند ولی حمایت از این تشکل‌ها که کانون‌های خوبی برای بیان مشکلات و ارائه راهکارهای برون‌رفت از آنها هستند، می‌تواند در توسعه همه‌جانبه این محصول راهبردی مفید باشد.
تعیین قیمت منصفانه برای حفظ حقوق کشاورزان زحمت‌کش، دفاع از حقوق مصرف‌کنندگان در بازارهای داخلی و خارجی، بسته‌بندی مناسب و برندسازی، ساماندهی و مدیریت بازار زعفران و مراقبت از این میراث کهن و جلوگیری از خروج پیاز زعفران از کشور توسط این تشکل‌ها و با حمایت جدی دولت، به خوبی امکان‌پذیر است.

منبع : سایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری – مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۱۹

سود ۲/۵ برابری اسپانیا از زعفران ایران!

یک صادر کننده زعفران در کاشمر گفت: با وجود اینکه ایران ۹۲ درصد زعفران دنیا را تولید می کند اما سود ۲٫۵ برابری این محصول را اسپانیا می برد.

رضا جباری در گفتگو با ایسنا با اظهار تأسف از اینکه سود این محصول ارزشمند همچنان نصیب کشورهای اروپایی می‌شود، گفت: با وجود اینکه زعفران محصولی است که نامش را طلای سرخ گذاشته‌اند و زحمت آن برای کشاورزان بالاست، اما سود اصلی را دلالان و شرکت‌های اروپایی می‌برند.

وی با اعلام اینکه هرچند زعفران در ایران تولید می‌شود اما با برندسازی که اسپانیا کرده زعفران این کشور را به نام خودش به فروش می‌رساند، بیان کرد: متأسفانه نام زعفران ایرانی هر روز کمرنگ‌تر می‌شود. بدون شک اگر در حوزه زعفران برند تجاری داشته باشیم در تولید و صادرات مطمئن‌تر خواهیم بود.

جباری با بیان اینکه تاکنون تلاش مسئولان برای حفظ جایگاه طلایی زعفران و ثبت نشان جهانی این محصول در حد تهیه طرح جامع زعفران باقی مانده است، گفت: با توجه به رقبای جدیدی که وارد کشت و صادرات زعفران شده‌اند باید تا دیر نشده فکری به حال زعفران ایرانی کرد.

وی عنوان کرد: مسئولان مربوطه باید تلاش کنند با فراهم آوردن بسترهای لازم محصول زعفران با نام تجاری خود ایران بسته بندی و به کشورهای مختلف صادر شود

یکی از فروشندگان زعفران در کاشمر با اشاره به اینکه اکنون بازار زعفران از وضعیت خوشایندی برخوردار نیست، عنوان کرد: در بسیاری مواقع این دلالان هستند که قیمت روز زعفران را تعیین می‌کنند.

رضا حق‌جو اظهار کرد: به دلیل اینکه در فصل برداشت حجم بالایی از زعفران به‌صورت یکجا وارد بازار می‌شود دلالان بیشترین سود را از این بازار می‌برند.

وی با اعلام اینکه پاک کردن زعفران به روش سنتی موجب شده کیفیت آن پائین باشد، خام فروشی زعفران را یکی از مهم‌ترین مشکلات موجود در صنعت و تولید زعفران  دانست. به دلیل نبود صنایع تبدیلی و بسته‌بندی مناسب همه ساله زیان‌های بسیاری به کشاورزان وارد می‌شود.

در ادامه رئیس اداره جهاد کشاورزی کاشمر با بیان اینکه ۷۲۰۰ هکتار از مزارع این شهرستان زیر کشت زعفران هستند، افزود: ۴۷۰۰ هکتار از مزارع سطح زیر کشت زعفران در بخش مرکزی و ۲۵۰۰ هکتار در بخش کوهسرخ است.

سید ابوالقاسم موسوی با اعلام اینکه کاشمر در خراسان رضوی سومین شهرستان از نظر سطح زیر کشت و تولید زعفران است، اظهار کرد: متأسفانه به دلیل سرمازدگی آذرماه سال گذشته به ۹۰ درصد زعفران بخش مرکزی و ۴۰ درصد سطح زیر کشت زعفران بخش کوهسرخ خسارت وارد شد.

این مقام مسئول بیان کرد: به جز سرمازدگی گرمای بیش از حد هوا در تابستان و خشک‌سالی‌های مداوم در ۱۸ ساله اخیر موجب شده عملکرد تولید زعفران کاهش ۳۰ درصدی داشته باشد. با توجه به میانگین عملکرد زعفران ۲/۵ کیلو در هر هکتار پیش‌بینی می‌شود امسال ۱۸ هزار کیلو سرگل زعفران برداشت شود.

موسوی با اشاره به اینکه شهرستان کاشمر خرده مالک‌ترین شهر در خراسان رضوی است، از صدور مجوز برای ۶ شرکت بسته بندی و صادرات زعفران و فعالیت سه شرکت دیگر در کاشمر خبر داد و بیان کرد: اکنون برای بسته بندی مطلوب محصول زعفران مشکلی نداریم.

رئیس اداره جهاد کشاورزی کاشمر در ادامه با بیان اینکه اکنون ۹۵ درصد زعفران تولیدی این شهرستان به کشورهای امارات متحده عربی، حاشیه خلیج‌فارس، روسیه و کشورهای اروپایی صادر می‌شود، گفت: متأسفانه بسیاری از محصول زعفران ایران با نام اسپانیا در دنیا به فروش می‌رسد.

وی با بیان اینکه تلاش‌های بسیاری شده تا زعفران با برند خود ایران در دنیا به فروش برسد، اظهار کرد: برای فروش زعفران منطقه با برند خود کاشمر در حال توانمند کردن شرکت‌های صادراتی هستیم.

موسوی همچنین به وضعیت قاچاق پیاز زعفران به کشورهای دیگر از جمله افغانستان اشاره کرد و افزود: اغلب مناطقی که به تولید زعفران می‌پردازند مربوط به جنوب خراسان رضوی و قسمت‌هایی از خراسان جنوبی هستند.

وی با اشاره به اینکه زعفران باید به عنوان ذخیره ژنتیکی در همین منطقه باقی بماند و حتی کشت این محصول در شهرهای دیگر کشور توسعه داده نشود، عنوان کرد: با توجه به دستورالعمل‌هایی که امسال صادر شد از خروج پیاز زعفران و صادرات آن به سایر کشورها و حتی شهرهای دیگر جلوگیری شد.

رئیس اداره جهاد کشاورزی کاشمر در ادامه با بیان اینکه سالیانه در دنیا ۲۲۰ تن زعفران مصرف می‌شود، گفت: به دلیل اینکه بسیاری از کشورهای دنیا هنوز از خاصیت زعفران و فرآورده‌های آن اطلاعی ندارند تاکنون به کشت زعفران روی نیاورده‌اند.

وی با اعلام اینکه این شرکت‌های صادراتی هستند که باید نسبت به معرفی زعفران ایران و منطقه به دنیا اقدام کنند، اظهار کرد: جهاد کشاورزی از تولیدکنندگان تنها حمایت کرده و مجوزهای لازم را صادر می‌کند.

موسوی در ادامه با تاکید براینکه در برخی مواقع حضور واسطه‌ها مؤثر هستند، گفت: واسطه‌هایی که تولید را پوشش می‌دهند حتی حمایت هم می‌کنیم.

وی با اشاره به اینکه برخی دلالان در جهت مخالف اقتصادی شدن تولید حرکت می‌کنند که باید جلوی فعالیت این افراد گرفته شود، افزود: به‌رغم اینکه دلالان زعفران را از کشاورزان می‌خرند و می‌خواهند با قیمت بیشتری به صورت توافقی به فروش برسانند اما جلوگیری می‌شود.

رئیس اداره جهاد کشاورزی کاشمر با اعلام اینکه با اقدامات انجام شده دلالانی بخش زعفران که نقش منفی در اقتصاد دارند در حال حذف شدن هستند، ادامه داد: تلاش می‌کنیم تمامی زعفران کاشمر در همین منطقه فرآوری و به کشور عرضه شود.

وی با بیان اینکه برای رفع مشکلات بخش زعفران از کشاورزان درخواست داریم قبل از کشت با کارشناسان جهاد کشاورزی مشورت داشته باشند، عنوان کرد: نوع انتخاب غده زعفران، وزن پیاز، عدم رعایت عمق و فاصله کاشت، مبارزه با علف‌های هرز از جمله مهم‌ترین مشکلات هستند.

موسوی با تأکید بر اینکه اگر این نکات رعایت شود خواهیم توانست ۱۵ کیلوگرم در هکتار برداشت گل زعفران داشته باشیم، گفت: اکنون میانگین برداشت گل زعفران ۲/۵ کیلوگرم در هکتار است.

وی همچنین با انتقاد از اینکه برخی مواقع به صورت ناخالصی شاهد زعفران‌های رنگ شده هستیم، بیان کرد: اغلب این اقدام توسط دلالان برای افزایش وزن زعفران انجام می‌شود.

در ادامه نماینده مردم کاشمر در مجلس شورای اسلامی از این منطقه به عنوان یکی از قطب های تولید زعفران در استان خراسان نام برد و افزود: ظلم بزرگی است که این شهرستان یکی از قطب های تولید زعفران باشد اما برند شناخته شده ای نیز نداشته باشد.

بهروز بنیادی هموار شدن مسیر صادرات را یکی از راه‌های تقویت صادرات و ایجاد انگیزه برای تولیدکنندگان زعفران دانست و اظهار کرد: زعفران نیازمند مدیریت کارآمد است.

وی با بیان اینکه برای ارتقاء ارزش افزوده محصول باید زعفران با بسته بندی کوچک و فرآروری شده صادر شود، عنوان کرد: در صورتی که تولید کنندگان زعفران، کالاهای خود را در بسته‌ بندی‌های شکیل و مناسب قرار دهند می‌توان از ورود کالاهای تقلبی به بازار جلوگیری نمود.

نماینده مردم کاشمر در مجلس با اظهار تاسف از اینکه شاهد قاچاق پیاز زعفران به افغانستان هستیم، این امر را برای اقتصاد کشاورزی مطلوب ندانست و اظهار کرد: نباید اجازه داد سایر کشورها در تولید از زعفران ایران پیشی بگیرند.

منبع : خبرگزاری ایسنا – مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۲۸

زعفران فروش متقلب رنگ باخت

جوانی که اقدام به فروش زعفران تقلبی در بیرجند می کرد توسط کارآگاهان آگاهی بیرجند دستگیر شد.

رئیس پلیس آگاهی استان خراسان جنوبی گفت: با به دست آمدن اخباری مبنی بر توزیع زعفران بدون نام و نشان در بیرجند، رسیدگی به موضوع در دستور کار کارآگاهان قرار گرفت.
سرهنگ «حسینی» افزود: با پایش شبکه های اجتماعی و رسانه های محلی مشخص شد فردی با راه اندازی یک گروه تلگرامی اقدام به فروش زعفران نرمه و دسته با بسته بندی شیک بدون تاریخ و ذکر محل بسته بندی می کند.

وی ادامه داد: در این شرایط احتمال تقلبی بودن زعفران ها قوت گرفت که با توجه به احتمال به خطر افتادن سلامت شهروندان موضوع به مراجع قضایی اعلام شد و فروشنده در یک قرار صوری دستگیر شد که ابتدا مدعی بود زعفران های او از مرغوب ترین زعفران هاست.

وی با بیان این که در بازرسی از خودروی متهم ۴۸ مثقال زعفران کشف شد افزود: پس از این که تقلبی بودن آن اثبات شد متهم جوان اعتراف کرد مقداری زعفران به طور فله ای خریدم و به آن ریشه و رنگ اضافه کرده و در بسته بندی شیک به مشتریان عرضه کردم.

منبع : خبرگزاری رکنا – مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۱۹

زعفران زرند کرمان قربانی نبود صنایع تبدیلی و مدیریت

به گزارش ایرنا، با اینکه به همت دولت تدبیر و امید و همکاری کشاورزان کرمانی و دستگاه‌های مربوطه محصول زعفران در شهرستان زرند کرمان جایگزین کشت‌های دیگر از جمله علوفه، گندم، جو، سیب زمینی و محصولاتی با مصرف آب فراوان شده و این تغییر الگوی کشت به علت صرفه اقتصادی رضایتمندی کشاورزان زرندی را به همراه داشته، اما همواره مشکلاتی برای برند‌سازی و فروش این محصول استان کرمان در بازار رقابت وجود دارد.

اکنون نبود شرکت تعاونی توانمند برای بسته‌بندی زعفران به‌عنوان محصول نخست کشاورزی زرند بشدت احساس می‌شود، زیرا دلالان و شرکت‌های تعاونی بزرگ از استان‌های همسایه محصول زعفران را از کشاورزان بومی خریداری کرده و تنها با بسته‌بندی و برندسازی، به سوددهی می‌رسند و این محصول با کیفیت استان کرمان را به نام استان‌های دیگر در بازار می فروشند.
زیان عمده این عمل پس از کشاورزان بومی به اقتصاد استان کرمان وارد می‌شود، زیرا نوعی خام‌فروشی در محصولات بومی محسوب می‌شود و این محصول عمده زرند و استان کرمان می‌تواند علاوه بر سود‌دهی بیشتر، اشتغالزایی خوبی را با ساخت صنایع تولیدی پایین دستی به‌وجود آورد.
اینک زمان آن رسیده که تمام مسئولان دستگاه‌های ذیربط در استان کرمان با حرکتی جهادی و هم‌افزایی بیشتر، همان گونه که در تغییر الگوی کشت و تغییر روش‌های آبیاری محصولات کشاورزی در جهت صرفه‌جویی آب موفق عمل کرده‌اند، در گام آخر بسته‌بندی محصولات، برند‌سازی و حضور در بازار رقابت نیز به کمک کشاورزان بشتابند و خودی نشان دهند.
علیرضا رزم حسینی استاندار کرمان در ماه های اخیر در سفر به زرند قول‌های مساعدی برای پرداخت وام کم بهره برای ایجاد صنایع تولیدی بسته‌بندی و برندسازی و شرکت‌های تعاونی برای فروش زعفران با مدیریت بخش خصوصی بومی داده، تا برند و سود اقتصادی محصول زعفران از استان کرمان خارج نشود و کشاورزان صرفه اقتصادی بیشتری ببرند.
مردم زرند بیش از ۲۰ سال زعفران کشت می‌کنند و محصول زعفران که بسیار با آب و هوای این شهرستان سازگار است و به آبیاری کمتری نسبت به محصولات پیشین نیاز دارد با اصلاح و بهبود روش‌های آبیاری، تجهیز، نوسازی و یکپارچه‌سازی اراضی کشاورزی در دولت یازدهم به کشت نخست کشاورزان زرندی تبدیل شده است.
همچنین دولت تدبیر و امید با همسو کردن نهادهای اجرایی ازجمله فرمانداری‌ها، جهاد کشاورزی، دستگاه‌های قضایی و انتظامی در انسداد چاه‌های غیرمجاز به جلوگیری از کاهش آب‌های زیرسطحی پرداخته، به گونه‌ای که در برنامه پنج ساله استاندار کرمان ۲۲ هزار و ۴۵۰ هکتار کشت محصولاتی با مصرف آب فراوان از کشاورزی استان حذف شده و محصولاتی با نیاز آبی کمتر جایگزین آن می‌شود.
در سال گذشته در بیش از ۱۱۰ هزار هکتار از اراضی زیر کشت در شمال استان کرمان با تغییر الگوی کشت در ۱۶ هزار و ۴۰۰ هکتار از این اراضی، بیش از ۱۰۰ میلیون مترمکعب آب صرفه‌جویی شده که گویای تلاش و توجه ویژه مسئولان استان به بحث اقتصاد مقاومتی و صرفه‌جویی آب است.
**نیاز به صنایع بسته بندی
مدیر روابط عمومی جهاد کشاورزی استان کرمان گفت: جهاد کشاورزی در حال هموار کردن مسیر رو به رشد کشت زعفران در استان است و این مسیری است که در سال‌های آینده نیاز به صنایع بسته‌بندی و برند‌سازی را ایجاب می‌کند.
هم‌اکنون از استان‌های دیگر از جمله خراسان جنوبی محصول زعفران را به صورت فله‌ای از خرده مالکان جمع‌آوری می‌کنند و به کارخانه های بسته‌بندی این استان‌ها می‌فرستند، اما میزان محصول موجود پاسخگوی هزینه ساخت صنایع تولیدی در استان کرمان نیست .
محمد جواد عبدالکریمی با بیان اینکه زعفران برای راحتی کشاورزان و در وضعیت کم‌آبی کشت می‌شود، ادامه داد: باید مواد اولیه ثابت و پایدار وجود داشته باشد و پس از آن به بازار مصرف بپردازیم و نیاز به وجود صنایع تولیدی خود به خود سرمایه‌گذار را جلب می‌کند.
**ضرورت ایجاد شرکت تعاونی بومی
دهیار دهستان سراپرده از توابع زرند گفت: برای دولت مقدور نیست که تمام محصول زعفران را از کشاورزان خریداری کند و کشاورزان برای فروش زعفران و بسته‌بندی محصولات به شرکت‌های تعاونی و صنایع تولیدی بومی نیاز دارد تا سود اصلی به کشاورز برسد نه اینکه به دلالان و مغازه داران.
علیرضا همتی افزود: برای ساخت شرکت‌های تعاونی و صنایع تولیدی زعفران به هم‌افزایی و تلاش همه جانبه مردم و مسئولان استان کرمان نیاز است، زیرا ساخت یک شرکت تعاونی برای بسته‌بندی و فروش محصول زعفران به پرسنل، سرمایه، تجربه، علم و مکانی مناسب نیاز دارد که از عهده کشاورز به‌تنهایی خارج است.
**نیاز اقتصادی
یکی از کشاورزان عمده کشت زعفران در دهستان سربنان زرند اظهار داشت: در یک سال گذشته چند مرحله از استان‌های همجوار برای خرید محصول به ما مراجعه کرده‌اند و کشاورز زرندی به علت نیاز اقتصادی و از ترس اینکه محصولش فروش نرود مجبور به فروش با قیمت پایین‌تر است.
عباس امیریان افزود: دلالانی از استان کرمان و سایر استان‌ها نیز به ما مراجعه می‌کنند و با بسته‌بندی دستی زعفران را به بازار فروش و مغازه‌های سطح شهر می‌برند.
وی اضافه کرد: مسئولان دستگاه‌های اجرایی استان کرمان به‌طور مداوم به مزارع زعفران و دیگر محصولات رسیدگی می‌کنند و کشاورزان را برای کشت بهتر و حداکثری محصول زعفران راهنمایی می‌کنند، اما برنامه‌ای برای فروش محصولات وجود ندارد.
**حضور مداوم دلالان زعفران
صغری اثنی عشری دهیار دهستان سربنان زرند نیز گفت: به‌علت خشکسالی‌های اخیر و نیاز به صرفه‌جویی در مصرف آب محصول زعفران جایگزین گندم، جو، چغندر و سیب زمینی شده، اما کشاورزان همچنان برای فروش این محصول با دلالان درگیر هستند.
همه مسئولان استان کرمان باید در راستای اقتصاد مقاومتی خانوارهای روستایی ضمن حمایت بی‌دریغ در کشت محصولات کشاورزی، حمایت ویژه خود را از کشاورزان هم‌استانی تا بسته بندی، برندسازی و فروش محصولات بومی ادامه دهند و زنجیره تولید و عرضه محصولات کشاورزی این استان را تکمیل کنند زیرا این حمایت‌ها می‌تواند موجب درآمدزایی بیشتر در روستاها و در نتیجه مهاجرت معکوس به روستا شود.
شهرستان زرند به عنوان یکی از قطب های معدنی و کشاورزی استان کرمان در ۷۵کیلومتری شمال غرب مرکز این استان قرار دارد./

.

منبع : خبرگزاری ایرنا – مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۲۶

صدور زعفران ایرانی با برند افغانستان به هند!

رئیس شورای ملی زعفران با اشاره به معظلات پیش رو برای صادرات زعفران ایرانی گفت: در حال حاضر زعفران ایران از طریق مشهد به افغانستان می رود و از آنجا به اسم افغانستان به هند صادر می شود.

به گزارش خبرنگار گروه اقتصاد خبرگزاری میزان، زعفران یکی از محصولات مهم صادراتی کشور است که نقش مهمی در افزایش صادرات غیر نفتی و ارزآوری زیادی نیز برای کشور دارد.

اما با تمام این تفاسیر آنچنان که باید به این محصول در کشور ما از بعد تجارت و بدست آوردن بازارهای صادراتی توجه نشده و علی رغم اینکه زعفران دنیا را ایران تامین می کند اما هیچ برنامه ریزی درستی برای صادرات آن صورت نگرفته است.

خبرگزاری میزان در این راستا گفتگویی را با محسن احتشام رئیس شورای ملی زعفران انجام داده که در زیر می خوانید.

میزان: سطح زیرکشت و تولید زعفران کشور چه مقدار است؟

احتشام: بیش از ۱۰۵ هزار هکتار سطح زیر کشت زعفران در کشور است و طی سال گذشته ۳۵۰ تن زعفران در کشور تولید شده است.

میزان: آیا تمام توسعه سطح زیر کشت زعفران، مربوط به استان های خراسان رضوی و جنوبی است یا در سایر استان ها هم صورت گرفته است؟

احتشام: کشت زعفران در حال حاضر از استانهای خراسان رضوی و جنوبی خارج شده و در بسیاری از استانها و شهرها از جمله کرمانشاه،اصفهان،یزد،گرگان،اردبیل،کاشان و شاهرود، زعفران کشت می شود اما این توسعه بدون توجه به ایجاد و توسعه بازارهای صادراتی صورت گرفته است.

میزان: طی چند وقت اخیر شاهد کاهش قیمت زعفران در بازار بودیم این کاهش به چه دلایلی صورت گرفته است؟

احتشام: یکی از دلایل این کاهش را می توان به افزایش میزان تولید و سطح زیر کشت اشاره کرد که از سال ۹۰ به دلیل خشکسالی هایی که وجود داشته هر ساله ۵ هزار هکتار به سطح زیرکشت اضافه شده و به ۱۰۵ هزار هکتار رسیده است یکی دیگر از دلایل کاهش قیمت را می توان به عدم توسعه بازار مرتبط دانست، طی این سالها متاسفانه نه به فکر توسعه بازار بودیم و نه به فکر اینکه سرانه مصرف زعفران در داخل و خارج را افزایش دهیم.

میزان: چکاری باید صورت می گرفت که انجام نشده است؟

احتشام: یکی از کارها توسعه فرهنگ استفاده از زعفران است که ما چه در داخل و چه در خارج از کشور آن را توسعه ندادیم و اگر این اتفاق می‌افتاد بالطبع بازارهای صادراتی توسعه پیدا می کرد و هم مصرف زعفران بیشتر می شد، در حال حاضر توازن بین عرضه و تقاضا وجود ندارد به نحوی که در سال ۹۴ و ۹۵ حدود ۳۵۰ تن زعفران تولید شد اما میزان صادرات ۲۰۳ تن بود و مصرف داخل کشور نیز در سال بیش از ۴۰ تن نیست.

میزان: دلایل اینکه بازارهای صادراتی ما آنچنان که باید توسعه پیدا نکرده به چه علت است؟

احتشام: یک از دلایل آن تحریم است که طی سال های گذشته با توجه به این موضوع در نقل و انتقال پول و حضور در برخی بازارهای با محدودیت مواجه بودیم و از طرفی با رقبای جدیدی از جمله افغانستان و چین هم مواجه شدیم که وارد این بازار شدند اما، با توجه به تمام این مشکلات تولیدکنندگان با ایثار بازارهای صادراتی را حفظ کردند از طرفی طی این سالها نه تنها از صادرکنندگان حمایت نشد،بلکه مشکلات نرخ ارز،نرخ سود تسهیلات بانکی و عدم پرداخت مشوق های صادراتی جزو موانع صادرات زعفران بود و صادرکنندگان به تنهایی و بدون حامی در حال فعالیت بودند، از طرفی علی رغم اینکه ۱۰ سال قبل طرح جامع زعفران توسط سازمان های مربوطه نوشته شده است اما،اجرایی نشد و به سرانجام نرسید.

میزان: دولت در راستای حمایت از کشت زعفران طرح خرید توافقی را به اجرا درآورده نظر شما در این باره چیست؟

احتشام: در این طرح به هیچ عنوان به بخش خصوصی و صادرکنندگان توجه نشده و هیچ مشورتی از آنها گرفته نشده است و سازمان تعاون روستایی به همراه یک شرکت به عنوان مشاور این خرید را برعهده دارند، با اجرای این طرح یک تفاوت قیمت بوجود آمده است، در حالیکه در بازار قیمت زعفران سه میلیون و ۷۰۰ هزار تومان است اما، سازمان تعاون روستایی آن را به قیمت ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان خریداری می کند، دلالان در این بین زعفران را از کشاورز خریداری و بعد به قیمت ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان به تعاون روستایی می فروشند و در این میان از همه بیشتر منتفع می شوند.

میزان: آیا نسبت به این موضوع واکنشی نشان ندادید؟

احتشام: به این طرح اعتراض و اعلام کردیم که طرح خرید را بدون پرداخت پول به صادرکنندگان محول کنید تا آنها این طرح را مدیریت کنند اما، توجهی نشد در حال حاضر سازمان تعاون فقط محصول را خریداری و دپو می‌کند و هیچ برنامه ای برای صادرات ندارد .

میزان: نظرتان درباره عرضه زعفران در بورس چیست؟

احتشام: در حالی که قیمت زعفران در بازار حدود سه میلیون ۷۰۰ تومان است و سازمان تعاون روستایی ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان بیشتر از قیمت بازار زعفران را خریداری می کند با چه توجیهی و با چه قیمتی می خواهد آن را در بورس عرضه کند که مشتری آن را خریداری کند.

میزان: با توجه به اینکه ۹۳ درصد از تولید زعفران توسط ایران صورت می گیرد چند درصد از سهم تجارت آن به کشور ما اختصاص دارد؟

احتشام: در حال حاضر فقط ۱۷ تا ۱۸ درصد بازاری که تحت برندینگ که ارزش افزوده کسب می کند در اختیار ایران است و بیشتر این بازار دست اسپانیا، ایتالیا، سوئیس و امارات است که از قدیم برندهای خود را جا انداختند و لیدر بازار هستند و این موضوع برای ما یک معضل است که نتوانستیم جایگاهی برای زعفران خود ایجاد کنیم که هر زمان اسم زعفران می آید تداعی کننده نام ایران باشد.

میزان: چرا سهم ما از این بازار در مقابل حجم عظیم تولید بسیار ناچیز است؟

احتشام: یکی از دلایل این مساله این است که هنوز پروسه سنتی در صادرات زعفران ما حاکم است و علی رغم اینکه سرمایه گداری خوبی طی این چند ساله صورت گرفته و بیش از ظرفیت تولید، ظرفیت بسته بندی ایجاد کردیم اما، از بنگاه ها حمایت نشده تا بتوانند با رقبا رقابت و بتوانند زعفران را به نام ایران معرفی کنند، ای کاش سازمان تعاون روستایی به جای ورود به پروسه خرید آن را به صنعت زعفران واگذار می کرد و در مقابل از این صنعت حمایت می کرد تا به سمت برندسازی و بازاریابی رفته و بتوانند این محصول را به نام ایران معرفی کنند.

میزان: چه راهکاری باید در این مورد اندیشید؟

احتشام: ایران در تولید زعفران مزیت مطلق هستیم که باید آن را به مزیت رقابتی تبدیل می‌کردیم، کاری که اسپانیایی ها ۴۰ سال قبل آن را انجام دادند و آن را به اسم خود معرفی کردند، در حال حاضر سالانه ۵۰ تن زعفران از ایران به این کشور صادر می شود و در آنجا با بسته بندی جدید به بازار و به نام اسپانیا عرضه می شود و اگر ما هم این استراتژی را پیاده می کردیم می‌توانستیم خریدار زعفران سایر کشورها باشیم و از برندمان استفاده کنیم.

در حال حاضر نیز زعفران ایران از طریق مشهد به افغانستان می رود و از آنجا به اسم افغانستان به هند صادر می شود چون تعرفه ترجیحی بین آنها برقرار است و تعرفه صادرات زعفران به هند از افغانستان صفر درصد است در حالیکه صادرات زعفران از ایران به هند ۳۵ درصد است.

میزان: یکی از معظلاتی که زعفران با آن مواجه است قاچاق پیاز به کشورهای مجاور است، آیا اطلاعی از قیمت های خرید و فروش آن دارید؟

احتشام: اطلاعی از قیمت پیازهای زعفرانی که قاچاق می شوند ندارم اما،افرادی که به این ذخیره گاه استراتژیک خیانت می کنند قطعا با قیمت بالا از آنها خریداری می شود که دست به چنین کاری می زنند.

میزان: در حال حاضر چه تعداد در بخش زعفران اشتغال دارند؟

احتشام: هم اکنون فقط در خراسان جنوبی ۳۶ هزار نفر و در خراسان رضوی نیز ۱۵۰ هزار نفر امرار معاش می کنند، زعفران یک محصول اشتغالزا است هم در بخش تولید و هم در بخش فراوری و بسته بندی آن باید از این محصول شغل ایجاد کنیم.

منبع : خبرگزاری میزان – مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۱۹

تولید زعفران خراسان رضوی در معرض تهدید

سخنگوی مجمع نمایندگان خراسان رضوی گفت: با توجه به افت قیمتی که توسط دلالان در فصل برداشت زعفران در بازار به وجود می آید ادامه این روند می تواند برای تولید این محصول تهدید کننده باشد.

به گزارش تسنیم؛ حمید بنایی در مشهدمقدس اظهار داشت: حدود ۹۰ درصد زعفران دنیا در خراسانرضوی تولید میشود اما متأسفانه با توجه به جایگاه راهبردی آن توجه زیادی به تولید این محصول نمیشود.

وی بیان کرد: با وجود دلالان همه ساله شاهد افت قیمت این محصول در فصل برداشت هستیم و این در حالی است که اگر قیمت از حدی کاهش پیدا کند رغبت کشاورز از بین رفته و به همین علت تولید آن با تهدید مواجه میشود.

سخنگوی مجمع نمایندگان خراسان رضوی با اشاره به بحران آبی که در خراسان رضوی وجود دارد، خاطرنشان کرد: محصول زعفران با مصرف آب کمی که دارد میتواند برای توسعه کشاورزی بسیار کمک دهنده بوده و با توجه به بازار مهیای آن در خارج از کشور باید به توسعه کشت آن توجه کرد که البته این موضوع هم اکنون با چالشهایی مواجه است.

بنایی ادامه داد: برای اینکه بتوانیم مردم را در شهرهای کوچک نگه داریم باید به حوزه اقتصادی آنها که عمدتا از راه کشاورزی تأمین میشود بیشتر توجه داشت اما خشکسالی چند ساله در خراسان رضوی ادامه معاش را برای کشاورزان سخت کرده است.

وی بیان کرد: یکی از روشهایی که برای حمایت از زعفرانکاران توسط مجلس شورای اسلامی پیشنهاد شد خرید تضمینی زعفران بوده که به نوعی در قالب خرید توافقی و امانی انجام شده اما نیاز است که این ساز و کارها با قدرت بسیار بیشتری فعالیت داشته باشند تا بتواند مشکلات کشاورزان این محصول را رفع کند.

منبع : روزنامه جام جم – مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۱۸