نوشته‌ها

نگاه خصمانه دولت به صادرکنندگان/ مشکلات داخلی هم‌راستای تحریم‌ها مانع صادرات زعفران است

نائب رئیس شورای ملی زعفران اظهار کرد: بخشی از مشکلات ما به تحریم‌ها برمی‌گردد اما بخش مهمی از مشکلات ما داخلی است.

به گزارش خبرگزاری فارس از مشهد، زعفران یکی از کالاهای اصلی صادراتی در خراسان‌رضوی است و بیشترین میزان صادرات در این استان را به خود اختصاص داده است.

قدمت طلای سرخ در خراسان به عنوان استانی که با کیفیت‌ترین زعفران دنیا را دارد به ۸۰۰ سال قبل برمی‌گردد اما کمبود میزان سطح آب، شور شدن منابع آبی ، دلال بازی و برخی از قوانین دست و پا گیر دولتی مشکلات موجود بر سر راه زعفران‌کاران وصادرکنندکان است، که ارسال این محصول به بازار هدف رابا مشکلاتی  مواجه کرده است.

خبرنگار فارس مشهد گفتگویی با غلامرضا میری، نایب رئیس شورای ملی زعفران داشته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

فارس: در حال حاضر وضعیت زعفران در خراسان رضوی و کشور چگونه است؟

۱۰۸ هزار هکتار سطح زیر کشت زعفران در ایران، به تولید بیش از ۳۷۵ تن از این محصول در سال منجر می شود و به کشورمان عنوان بزرگترین تولیدکننده این محصول در جهان را تخصیص می دهد.

بازار کنونی زعفران وضعیت خوبی دارد و در حال حاضر به دلیل نزدیک بودن عرضه و تقاضا نوسانات گذشته را نداریم. در چند ماه گذشته روزانه شاهد یک تا ۳ میلیون تومان تفاوت قیمت بودیم اما اکنون بازار زعفران از ثبات خوبی برخوردار است.

وضعیت اقتصادی باعث کاهش مصرف داخلی زعفران شده است 

هم اکنون نوسانات قیمت این محصول بسیار جزئی است و بسته به میزان عرضه محصول، قیمت دچار نوسان می شود. قیمت این محصول در بازار به‌دلیل متعادل شدن عرضه و تقاضا به ثبات رسیده است اما به دلیل وضعیت اقتصادی مردم، مصرف داخلی کاهش یافته است و چندان مطلوب نیست.

اقتصاد این محصول جمعا برای حدود ۱۲۰ هزار نفر در بخش‌های کاشت، داشت، برداشت و فرآوری اشتغال ایجاد کرده است. جمعیتی حدودا ۱۰ هزار نفری نیز در واحدهای فرآوری و بسته‌بندی، مشغول فعالیت هستند. این رقم با مدنظر قرار دادن مزیت ما در محصول زعفران و جایگاه‌مان در بازار جهانی کوچک است.

فارس: میزان تولید و صادرات زعفران چه میزان بوده است؟ 

براساس اعلام سازمان جهادکشاورزی میزان تولید زعفران امسال حدود ٣٨٠ تا ۴٠٠ تن بوده که این عدد نسبت به رقم ٣٢٠ تا ٣۵٠ تن سال گذشته حدود ١٠ تا ١۵ درصد رشد دارد.

۷۹ درصد زعفران کشور در خراسان رضوی تولید می‌شود.  این استان با حدود ۲۵۶ تن تولید زعفران  و ۸۲ هزار هکتار سطح زیر کشت، رتبه نخست کشور  را دارد.

آمار دقیقی از صادرات زعفران نداریم

صادرات در سال جاری از رشد خوبی برخوردار بوده است. تا پایان آبان ماه ۴۶ درصد در این زمینه رشد داشته ایم. صادرات روند عادی خود را طی می‌کند اما به دلیل تغییر تعرفه‌های گمرکی که از دو ماه گذشته صورت گرفته است، آمار دقیقی از میزان صادرات زعفران نداریم. آمار جدید نیز اگرچه ارائه نشده اما شواهد نشان می دهد روند همچنان صعودی بوده است.

قیمت خرید هر کیلوگرم زعفران از کشاورزان حداقل ۶/۵ میلیون تومان و حداکثر ۱۱/۵ میلیون تومان است.

فارس: یکی از مشکلاتی که زعفران‌کاران با آن مواجه هستند حضور دلالان در بازار است برای این منظور چه اقداماتی صورت گرفته است؟ 

به‌طور کلی اگر فضایی ایجاد شود که جلوی دلال‌‌بازی‌های کاذب گرفته شود بسیار خوب است‌. راهکار آن نیز موجود است اما متاسفانه اراده‌ای برای جلوگیری از فعالیت آنها نیست؛ چه در بخش فروش و چه در بخش عرضه این مشکل وجود دارد و در بحث صادرات نیز دلالان وارد شده‌اند.

در بخش صادرات گزارش‌هایی از ورود دلالان داریم چه از ناحیه کارت‌های یکبار مصرف و چه از ناحیه افرادی که بدون پروانه یا کارت بازرگانی به این بازار وارد شده‌اند و اقدام به صادرات زعفران از مبادی قانونی و غیرقانونی می‌کنند که متاسفانه ضرباتی بر پیکر زعفران ما که سال‌ها است در بازارهای اروپایی جایگاهی کسب کرده‌ایم وارد می‌کنند.

فارس: آیا ورود زعفران به بورس در کنترل بازار این محصول موثر بوده است؟برای جلوگیری از ورود دلالان به بورس چه تمهیداتی اندیشیده شده است؟

عرضه پرحجم زعفران در بورس کالا، شاهد واقعی شدن قیمت این محصول، کمرنگ شدن فعالیت واسطه‌ها در بازار و حمایت مستقیم از زعفران‌کاران است. اگر زعفران به‌عنوان یک شاخص در بورس عرضه شود من آن را قبول دارم اما بورس جایی است که معمولا افراد را تشویق می‌کند که سهام بگیرند و در آنجا زعفران سپرده‌گذاری کرده یا بخرند، تازمانی که گران شد به سود بیشتر برسند. ما به دنبال آن نیستیم.

شرایط موجود در بورس به ضرر صادرکنندگان است

ما از بورس انتظار داریم شرایطی را فراهم کند تا عرضه زعفران سپرده‌گذاری شده تنها به‌دست صادرکنندگان باشد همچنین صادرکننده اطمینان داشته باشد در انبارهای بورس چنین زعفرانی وجود دارد و با اطمینان خاطر به بازارهای جهانی وارد شود اما متاسفانه وضعیت فعلی اینطور نیست. افزایش ناگهانی قیمت در بازار داخلی و نبود زعفران در انبارهای بورس از جمله مشکلاتی است که صادرکنندگان با آن مواجه هستند.

اگر بورس عاملی برای کنترل قیمت و ثبات قیمت در بازار باشد بسیار پسندیده است اما شرایط موجود در بورس با انتظارات صادرکنندگان متفاوت است.

فارس: مهم‌ترین معیار اثرگذاری بر فرآوری محصول زعفران، نبود برند ملی زعفران است. چرا برند ملی برای صادرات زعفران نداریم؟

نبود برند ملی برای صادرات بهانه است. ما هیچ‌وقت به دلیل نداشتن برند ملی مانعی برای فروش و صادرات زعفران نداشتیم.

نبود زیرساخت و نوسانات ارزی کشور مانع برند سازی زعفران شده‌اند

با توجه به تولید انبوه زعفران در کشور برند ملی زعفران خوب است اما متاسفانه زیرساخت لازم برای استفاده از برند ملی را نداریم. برند ملی به معنای آن است که ما زعفران خود را با برند ایرانی صادر کنیم اما نمی‌توانیم این کار را انجام دهیم چرا که با توجه به تحریم‌های موجود، صادرکنندگان ما قوانین بین‌المللی را دور می‌زنند تا زعفران خود را بفروش برسانند حال برند ملی چکار می‌تواند انجام دهد. اینها بهانه است.قبول دارم برند ملی خوب است و باید باشد اما آیا زیرساخت آن فراهم است.

دومین مشکل در خصوص برندسازی زعفران در کشور نوسانات بالای نرخ ارز است. با نوسانات موجود در بازار زعفران و نرخ ارز چطور می‌توانیم با برند بین‌ المللی در جهان کار کنیم. زمانی می‌توانیم برند ملی داشته باشیم که مانند سایر کشورهای دنیا ثبات قیمت داشته باشیم اما متاسفانه در ایران ثبات قیمت نداریم.

فارس: یکی از مشکلاتی که صادرکنندگان با آن مواجه هستند حضور سوداگران به این بازار است. برای ضابطه مند کردن صادرات چه اقداماتی صورت گرفته است؟

ضابطه‌مند کردن صادرات زعفران یکی از دستورکارهای مهم شورای ملی زعفران است زیرا اگر سر و سامانی به شرایط موجود ندهیم، نه تنها سرمایه‌گذار جدیدی وارد این عرصه نمی‌شود، بلکه سرمایه‌گذاری‌های پیشین نیز ناکام می‌مانند و دلال‌ بازی‌ها بر تجارت این عرصه، غالب می‌شود.

صدور کارت اهلیت صادرکنندگان دست سوداگران را کوتاه می‌کند

مشکل صادرکنندگان اصیل زعفران که سال‌ها عمر و سرمایه خود را در این حوزه صرف کرده‌اند، ایجاد و تشدید فضای سوداگری است. در سال جاری صادرکنندگان عمده زعفران در کشور افراد و شرکت‌هایی بودند که هیچ کدام از ما آن‌ها را نمی‌شناختیم.

این روند چند دغدغه را شکل می‌دهد؛ اول اینکه، عمده این صادرات توسط کارت‌های بازرگانی یک بار مصرف انجام می‌گیرد، دیگر آنکه ارز حاصل از صادرات به کشور باز نمی‌گردد و این سوداگران اغلب محصول زعفران را با قیمتی به مراتب پایین‌تر و به‌صورت خام در بازارهای جهانی عرضه می‌کنند که باعث می‌شود ارزش‌افزوده این محصول از بین برود.

فارس: عملکرد دولت در خصوص حمایت از زعفران‌‌کاران و صادرکنندگان این محصول را چطور ارزیابی می‌کنید؟ آیا وزارت جهاد کشاورزی تاکنون کارامدی لازم را در خصوص حمایت از تولید و صادرات زعفران داشته است؟

بخشی از مشکلات ما به تحریم‌ها برمی‌گردد که تنها مختص زعفران نیست. درست است که به دلیل تحریم نمی‌توانیم ارتباطات بانکی داشته باشیم و معاملات بانکی انجام دهیم اما بخشی از مشکلات ما داخلی است.  ثبات قیمت دست ما است. زمانی که صادرکننده زعفران خود را بفروش می‌رساند تا زمان تحویل محصول قیمت در بازار داخلی چندین برابر متغییر می‌شود که این باعث تحمیل مشکلات متعدد برای صادرکنندگان از جمله از دست دادن بازارهای هدف می‌شود.

پیشنهاد این است؛ وزارت جهاد کشاورزی که خود را متولی زعفران و محصولات کشاورزی می‌داند، زعفران تولید شده را با قیمت کارشناسی شده از کشاورزی بخرد  تنها به صادرکنندگان و واحدهای بسته بندی داخلی بفروشد.

دولت راهکار منطقی به صادرکنندگان بدهد

دولت صادرکنندگان را موظف می‌کند به اینکه باید ارز صادرات صورت گرفته را برگرداند اما صادرکننده در شرایط فعلی و با این سیستم بانکی نمی‌تواند ارزی به کشور برگرداند. راهکار منطقی به صادرکننده بدهند. ما شرایط را درک می‌کنیم اما راهی نداریم.

واسطه ها و دلالان محصول را با قیمت کمتر در بازارهای جهانی عرضه می کنند و برندهای معتبر را در رقابت مغلوب می‌سازند. صادرکننده معتبر به واسطه دغدغه‌ای که در خصوص اعتبار خود و تداوم فعالیتش در بازار دارد، ارز خود را باز می‌گرداند اما از سوداگرانی که با کارت‌های اجاره‌ای دست به صادرات زده‌اند، نمی‌توان انتظار این بحث را داشت.

فارس: تصمیم ارزی دولت مبنی بر اینکه هر صادرکننده‌ای باید ارز حاصل از صادرات خود را به سیستم بانکی وارد کند  چه تأثیری بر روی بازار صادرکنندگان محصول زعفران داشته است؟ شما پیمان‌سپاری ارزی را درست ارزیابی می‌کنید یا غلط؟

از نظر بنده این بخشنامه به‌طور کلی تمام صادرات را تحت تأثیر قرار داده و در یک نگاه حداقلی این تصمیم سبب کاهش ۵۰ درصدی میزان صادرات زعفران می‌شود اما به‌طور ویژه در مورد صادرات زعفران سبب می‌شود که میزان قاچاق افزایش پیدا کند. تصور کنید که شما به عنوان یک فرد صادرکننده چگونه می‌توانید زعفران را صادر کنید و بعد ارز را برگردانیم در حالی که در کشور مبدأ که محصول را فرستاده‌اید یک دلار را ۷۰۰۰ تومان قیمت می‌گذارند و دولت آن را ۴۲۰۰ تومان می‌خرد و البته بدیهی است که این مسئله امکان‌پذیر نیست.

پیمان‌سپاری ارزی چیزی جز خود تحریمی نیست
حقیقت آن است که در این سال ها به رغم مزیتی که در تولید زعفران داشته ایم، نتوانسته ایم نقش و جایگاه تعیین کننده خود را در بازار جهانی کسب کنیم و همه این ها ناشی از ضعف بعضی زیرساخت ها به ویژه در عرصه صادرات است. قصد تحمیل شرایط سخت یا بازدارنده را به فعالان این عرصه نداریم بلکه تلاش ما حفظ و تقویت توان صادرکنندگان واقعی این حوزه است. امسال بسیاری از صادرکنندگان توانمند و دارای سابقه به دلیل پیمان سپاری ارزی نتوانستند به میزان مطلوب صادرات انجام دهند، در عوض واسطه ها و سوداگران پا پیش گذاشتند و جای خالی صادرکنندگان اصیل را در بازارهای جهانی پُر کردند. نرخ پایه صادرات زعفران درگمرک ۱۴۵۰دلار تعیین شده است.

صادرکننده، زعفران را در بازار هدف بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار به فروش می‌رساند اما دولت، صادرکننده را موظف به پرداخت ۱۴۵۰ دلار در سامانه نیما کرده است.

این مسأله ریسک بسیار بالایی دارد و باعث شده تا صادرکنندگان صاحب‌نام و قدیمی کنار بروند و جای آنان را صادرکنندگان بی‌نام و نشانی بگیرد که معلوم نیست ارز صادراتی را به کشور بازمی‌گردانند یا خیر و حتی بعضا از کارت‌های بازرگانی اجاره‌ای و یک بار مصرف برای فعالیت‌های تجاری خود در این بخش بهره می‌گیرند.

فارس: به نظر شما توسعه صادرات زعفران نیازمند چه زیرساختی است؟

تولیدکننده و صادرکننده زعفران نیازمند توجه دستگاه‌های دولتی برای چاره جویی در این بخش است. توسعه صادرات نیازمند صرف هزینه برای بازاریابی و حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی  است. ما  زمانی می‌توانیم کنترل بازار زعفران در جهان را بدست بگیریم که جلوی قاچاق را بگیریم اگر این کار را انجام دهیم با توجه به اینکه ۹۲ درصد تولید زعفران در دنیا در دست ما است؛ می‌توانیم تعیین کنیم که زعفران بر مبنای دلار ۴۲۰۰ تومان فروخته شود و  شرکای خارجی هم ملزم به خرید با همین قیمت باشند و در این صورت خارجی‌ها هم مجبور هستند از ما خریداری کنند.

اما با توجه به اینکه این کالا با حجم بالا به صورت قاچاق از کشور خارج می‌شود کسی از ما محصولمان را خریداری نمی‌کند باید راهکاری دیده شود که فقط افراد صادرکننده زعفران بتوانند صادرات انجام دهند نه اینکه هر کسی بتواند برای صادرات زعفران اقدام کند. باید شاخص‌هایی برای صادرکننده در نظر گرفته و گفته شود که غیر از افراد دارای آن شاخص‌ها کسی حق ندارد صادرات انجام بدهد اگر این کار انجام شود و از قاچاق هم پیشگیری شود.

منبع : خبرگزاری فارس – مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۰۸

زعفران ایران و مشکلی به نام نداشتن برند

زعفران، یا اصطلاحاً طلای سرخ، گران‌ترین ادویه دنیا است که کشور ما، ایران، به‌عنوان مهم‌ترین تولیدکننده این محصول، جایگاه ویژه‌ای دارد. پژوهشگران در مطالعه‌ای پژوهشی روش‌های بهبود صادرات این محصول مهم را بررسی کرده‌اند.

به گزارش ایسنا، اهمیت زعفران در ایران از جنبه‌های گوناگونی نظیر نیاز اندک به آب در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی، اشتغال‌زایی و جلوگیری از مهاجرت روستاییان و همچنین ارتزاق بیش از ۴۰۰ هزار نفر قابل ارزیابی است. در حال حاضر، ایران حدود ۲۳۰ تن از تولید جهانی این محصول را داراست. صادرات زعفران ایران دارای سهم ۷۰ درصدی در ارزش صادرات این محصول در کل جهان، ۲/۶ درصد ارزش کل صادرات بخش کشاورزی ایران و یک درصد ارزش کل صادرات غیر نفتی کشور طی سال‌های اخیر بوده و بر همین اساس این ادویه مهم، به‌ عنوان محصول مهم صادراتی کشاورزی کشور دارای ارزش بالایی است.

آنگونه که دست‌اندرکاران این محصول مهم می‌گویند، امروزه توجه به بسته‌بندی و درجه‌بندی محصول تولیدی در بازارهای داخلی و خارجی اهمیت بسیاری پیداکرده و بایستی ضمن شناسایی عوامل تأثیرگذار بر بسته‌بندی زعفران، مشکلات و کاستی‌های آن‌ها نیز شناسایی شده و کنار گذاشته شود چرا که برخی از واسطه‌گرهای بین‌المللی، زعفران را فله‌ای به برخی از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس (عمدتاً امارات) یا کشورهای اروپایی (عمدتاً اسپانیا) می‌فروشند و آن کشورها پس از بسته‌بندی، آن را در بازارهای جهانی عرضه کرده و ارزش‌ افزوده بالایی به دست می‌آورند.

در همین زمینه، محققانی از دانشگاه تربت‌حیدریه پژوهشی را انجام داده‌اند که در آن عوامل مؤثر بر صادرات زعفران با تأکید بر برند و بسته‌بندی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

برای انجام این مطالعه، محققین فوق، پرسش‌نامه‌ای تخصصی را آماده کردند که در آن ۳۶ معیار فرعی در سه گروه اصلی میزان تولید، میزان صادرات و فرآوری مورد توجه قرار گرفت. این پرسش‌نامه سپس در اختیار متخصصان فنی امور زعفران قرار داده شد تا از این طریق داده‌های مورد نیاز تحقیق به دست آیند. این داده‌ها، سپس با استفاده از روش‌های علمی مورد تجزیه‌ و تحلیل واقع شدند.

بر اساس نتایج به‌دست‌ آمده از این پژوهش، فرآوری، صادرات و تولید به ترتیب رتبه اول تا سوم را از لحاظ اهمیت اثرگذاری بر ارزآوری محصول زعفران به خود اختصاص دادند. همچنین مهم‌ترین معیار اثرگذار بر فرآوری، عدم وجود برند ملی (فقدان نام تجاری)، مهم‌ترین معیار اثرگذار بر میزان صادرات، تقلب در زعفران و مهم‌ترین معیار اثرگذار بر میزان تولید، کار انفرادی زعفران‌کاران (کمبود شرکت‌های تعاونی مناسب) معرفی شدند.

در این رابطه فاطمه رستگاری‌پور، استادیار گروه اقتصاد کشاورزی و محقق پژوهشکده زعفران دانشگاه تربت‌ حیدریه و همکارش می‌گویند: «درآمد حاصل از زعفران در میان محصولات کشاورزی در صدر قرار دارد و می‌توان گفت زعفران یکی از مهم‌ترین محصولات صادراتی ایران است که با توجه به میزان تولید، نسبت به دیگر رقبا اختلاف بسیار زیادی دارد، اما در این بخش درآمد ارزی کمتری نصیب کشور می‌شود.

نتایج مطالعه ما نشان داد مهم‌ترین و اساسی‌ترین شاخص تأثیرگذار بر روی ارزآوری زعفران، فرآوری است که در دو گروه بسته‌بندی و برند مورد بررسی قرار گرفت. در راستای فرآوری، بعضی از موارد مانند ثبت یک برند ملی به‌نحوی‌ که نماد و شناخت زعفران ایران در جوامع بین‌الملل باشد، مهم است».

آن‌ها می‌افزایند: «همچنین در حیطه بسته‌بندی زعفران، رعایت استانداردهای جهانی، شکیل بودن بسته‌بندی، باب میل و سلیقه مشتریان بودن، طراحی زیبا و مشتری‌ پسند دارای اهمیت است و در حوزه فرآورده‌های زعفران می‌توان گفت با استفاده از شرکت‌های دانش‌ بنیان و طرح‌های تحقیقاتی در بخش‌های دولتی و خصوصی می‌توان فراورده‌های ارزشمند تولید کرده و ارزآوری زعفران را چندین برابر کرد».

بر اساس یافته‌های پژوهش فوق، یکی دیگر از زیرشاخه‌های فرآوری، بحث تبلیغات و حضور در صحنه‌های بین‌المللی است که بسیاری از کارشناسان و متخصصان فن، بسیار روی آن تأکید کرده و اعتقاد دارند تا زمانی‌ که محصول زعفران ایران به جهان معرفی نشود، سود زیادی وجود نخواهد داشت. در این راستا عوامل تأثیرگذاری همچون، عدم تشکیلات منسجم در خرید، فروش، توزیع و بسته‌بندی، خصوصیات ناشناخته و فرآوری زعفران برای مردم جهان، عدم استفاده از نیروی کار ماهر و تحصیل‌کرده در زمینه تولید و بازاریابی و وجود موانع ورود انواع ماشین‌ها و مواد لازم در راستای فرآوری و بسته‌بندی (کاهش هزینه فرآوری) نیز مؤثر هستند».

رستگاری‌ پور و همکاران پژوهشگرش اعتقاد دارند: «شاخص دوم، میزان کمی صادرات زعفران است که از جمله زیر شاخص‌های آن، تقلب و سوء استفاده افراد سودجو در بخش صادرات است. در بخش صادرات، این معیار از عوامل چالش‌ برانگیز به‌حساب می‌آید، بر همین اساس حذف دلالان و صادرکنندگان غیر مجاز و جلوگیری از صادرات بی‌کیفیت و همچنین توجه به بازارهای هدف صادراتی و سرمایه‌گذاری در بازارهای جدید و نیز اطلاع از بازارهای عرضه و تقاضای داخل و بین‌المللی، قطعاً شکوفایی اقتصادی در بخش ارزآوری زعفران را حاصل خواهد کرد».

بنا بر نظر محققان مجری این پژوهش: «شاخص سوم اثرگذار بر ارزآوری زعفران، تولید است. شاید این بخش نسبت به بخش‌های فرآوری و صادرات اهمیت کمتری داشته باشد، اما بی‌توجهی به تولید، موجب بروز بعضی از مشکلات مانند قاچاق پیاز زعفران به دیگر کشورها و انفرادی کار کردن زعفران‌کاران به علت کمبود شرکت‌های تعاونی، همچنین بی‌رغبتی کشاورزان به تولید و درنتیجه کاهش سطح زیر کشت آن و کاهش تولید می‌شود».

پژوهشگران فوق به‌منظور غلبه بر مشکلات موجود در این خصوص پیشنهادهایی ارائه داده‌اند. بنا بر نظر آنان، سیاست‌گذاری‌های دولت بایستی در راستای رقابت‌پذیری این محصول طراحی شود و استفاده از روش‌های صحیح کشت مکانیزه و با برنامه‌ریزی، جایگزین شیوه‌های سنتی شود.

همچنین بر اساس پیشنهاد آنان، دولت بایستی در راستای کاهش هزینه فرآوری و برای ایجاد برند ملی زعفران، نظارت بر تقلبات زعفران و حذف دلالان، استفاده از روش‌های صحیح کشت مکانیزه و تشکیل شرکت‌های تعاونی زعفران‌ کاران و ایجاد تشکیلات منسجم خرید، توزیع و بسته‌بندی زعفران گام‌های مهمی بردارد.

یافته‌های فوق در نشریه پژوهش‌های زعفران متعلق به دانشگاه بیرجند منتشر شده است.

منبع : خبرگزاری ایسنا – مورخ ۱۳۹۷/۱۱/۲۳

راز سرقت ۲۸۰ کیلوگرم زعفران برملا شد

فرمانده انتظامی استان خراسان رضوی از دستگیری سارقان ۲۸۰ کیلوگرم زعفران خشک خبر داد.

به گزارش گروه اجتماعی باشگاه خبرنگاران جوان، سردار محمد کاظم تقوی با اعلام خبر بازداشت سارقان زعفران درباره جزئیات این خبر اظهار کرد: در پی اعلام یک فقره سرقت محموله زعفران خشک از یک شرکت فرآوری و بسته‌بندی زعفران در شهرستان تربت حیدریه به فوریت‌های پلیسی ۱۱۰، پیگیری موضوع به صورت ویژه در دستور کار پلیس قرار گرفت.

فرمانده انتظامی استان خراسان رضوی افزود: تحقیقات اولیه پرونده نشان داد که سارقان ۲۸۰ کیلوگرم زعفران خشک را که بر اساس نظر کارشناسان ۴۲ میلیارد ریال برآورد شده، به سرقت برده‌اند.

وی خاطر نشان کرد: بررسی‌های اولیه مأموران کلانتری ۱۲ تربت حیدریه با توجه به شیوه سرقت مذکور به نقطه‌ای معطوف شد که پلیس، دو کارمند این شرکت را به عنوان مظنون تحت نظر قرار دادند.

تقوی ادامه داد: مأموران پس از تکمیل تحقیقات پرونده و هماهنگی با مقام قضایی وارد عمل شده و دو متهم پرونده را در اقدامی غافلگیرانه دستگیر کردند.

این مقام انتظامی تصریح کرد: این دو متهم که در برابر شواهد و ادله موجود راهی جز بیان حقیقت نمی‌دیدند، اعتراف کردند که با طراحی نقشه سرقت، شبانه وارد شرکت شده و ۲۸۰ کیلو زعفران خشک را به سرقت برده‌اند.

فرمانده انتظامی استان خراسان رضوی از تحویل ۲ متهم پرونده به مراجع قضایی خبر داد.

منبع : باشگاه خبرنگاران جوان – مورخ ۱۳۹۷/۱۱/۲۲

موانع نقش آفرینی زعفران در رونق اقتصادی گناباد

زعفران به عنوان یکی از گرانترین محصولات کشاورزی جهان جایگاهی خاص در اقلام صادراتی از ایران به عنوان بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده زعفران دنیا دارد.

ایران در سطح ۱۰۵ هزار هکتار سطح زیرکشت زعفران ۹۰ درصد تولید این محصول را در جهان به خود اختصاص داده است. بعد از آن هند با پنج هزار و ۷۰۰ هکتار و ۵/۸ درصد در ردیف دوم و یونان جایگاه سوم را دارند. با این وجود که اسپانیا در ردیف پنجم جهان از این نظر قرار دارد در بازاریابی و برندسازی بسیار موفق بوده بطوری که زعفران در جهان بیشتر با اسم این کشور تجارت می شود.
۸۶ هزار هکتار از مجموع ۱۰۵ هزار هکتار زمین های کشت زعفران ایران مربوط به خراسان رضوی است. در این میان گناباد با سه هزار و ۵۰۰ هکتار مزرعه زعفران سالانه ۱۲ تن محصول تولید می کند و نیمی از زمین های زیر کشت این شهرستان به زعفران اختصاص دارد.
با توجه به اهمیت این موضوع میزگردی با عنوان بررسی موانع و چالشهای نقش آفرینی زعفران در رونق اقتصادی گناباد در دفتر ایرنای این شهرستان با حضور روسای اداره صنعت و معدن و تجارت، ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی، تعاون روستایی، مدیر مرکز رشد فناوری و کارشناسان باغبانی و فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد برگزار شد.

* کمبود منابع آبی و افزایش هزینه تولید 
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد در میزگرد ایرنا گفت: این شهرستان از ۱۸ سال قبل با خشکسالی و کمبود منابع آبی دست به گریبان بوده و این مساله طی سنوات اخیر موجب بروز مشکلات بسیاری برای تولید محصولات کشاورزی مانند زعفران شده است.
علی موذن گفت: افزایش هزینه های ناشی از آبیاری، نگهداری و برداشت مشکلات مهم تولید زعفران در این شهرستان است به طوری که ۱۵۰ هکتار مزرعه زعفران این شهرستان به واسطه قرار داشتن در مناطق کوهپایه ای و کمبود شدید منابع آبی در سال جاری با بهره گیری از ۴۵۰ دستگاه تانکر آبرسانی شدند.
وی ادامه داد: این در حالی است که هیچگونه اعتباری برای آبرسانی به مزارع زعفران گناباد اختصاص نیافته و هزینه سنگین آن مشکلات زیادی برای زعفرانکاران بدنبال داشته و بابت حمل هر تانکر برای آبیاری ۱۵ میلیون تا ۱۸ میلیون ریال پرداخت کردند و همچنین خشکسالی موجب کاهش منابع آبیاری زعفران این شهرستان از بالغ بر ۵۰۰ به حدود ۱۸۰ منبع شد.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد ثابت ماندن سطح زیر کشت زعفران گناباد طی سوات گذشته را از دیگر تبعات کمبود منابع آبی ذکر کرد و گفت: به همین دلیل این شهرستان که در سالهای گذشته رتبه دوم و سوم تولید زعفران استانهای سه گانه خراسان را داشت هم اکنون در رتبه پانزدهم قرار دارد.
وی گفت: همچنین استمرار معضل خشکسالی موجب کاهش میانگین تولید زعفران شهرستان گناباد از پنج به سه کیلو در هکتار طی سالهای گذشته شده و امسال به دلیل بارندگی های خوب در زمان فصل آبیاری ابتدای سال به ۳/۸ کیلوگرم رسید.
او ادامه داد: مدیریت جهاد کشاورزی برای کاهش این معضل افزایش کشت زعفران در واحد سطح را مورد توجه قرار داده و با برنامه های آموزشی و ترویجی و احداث مزارع الگویی در بخش کاخک و دهستان زیبد و غیره برای تحقیقات بدنبال ارتقاء سطح آگاهی های زعفران کاران است.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد گفت: آبیاری با تانکر برای محصول زعفران به صرفه نیست ولی برای حفظ سطح زیر کشت و با توجه به اینکه بیشتر مزارع این محصول در گناباد به صورت خرده مالکی است، چاره ای جز این نیست و به ازای هر تانکر ۴۰۰ هزار ریال به کشاورزان پرداخت می شود که بخش بسیار ناچیزی از مبالغ پرداختی آنان را شامل می شود.
وی فقدان توجه به روشهای نوین آبیاری را دیگر مشکلات این بخش ذکر کرد و گفت: کشت زعفران در گلخانه کیفیت زعفرانی که به روش سنتی و در مزارع کشت می شوند، را ندارد و باید با حمایت از تولید کنندگان روشهای سنتی را بیشتر ترویج کرد.
علی اصغر بیگی کارشناس فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد هم در اد امه میزگرد ایرنا گفت: دولت طی سنوات گذشته با پرداخت تسهیلات مکانیزاسیون پنج ساله و با سود کم در بخش برداشت و ایجاد استخرهای ذخیره آب و لایروبی و بهسازی این بخش از کشاورزان حمایت می کند و از ابتدای امسال بیش از ۵۰ مورد برای اخذ این تسهیلات معرفی شدند.
مسوول ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی گناباد نیز گفت: با توجه به خشکسالی و کمبود منابع آبی ناشی از تغییر اقلیم سالهای گذشته در گناباد و افزایش هزینه های تولید با علم و دانش نوین و روشهای آبیاری قطره ای و بارانی می توان تا ۷۰ درصد در مصرف آب صرفه جویی کرد.
یدالله قیصری توسعه کشتهای گلخانه ای را دیگر اقدامات مهم در این بخش دانست و گفت: در گناباد از این روش استقبال نشده است و باید روش کارآیی فنی و اقتصادی آب و یا Wue برای زعفران مورد توجه قرار گیرد و و در این راستا میزان اب مصرف شده برای آبیاری یک محصول کشاورزی و هزینه و کارآیی مورد انتظار آن سنجیده می شود.
وی گفت: زعفران کاران گنابادی با وجود کمبود منابع آبی ناشی از خشکسالی سنوات گذشته تمایل چندانی به روشهای نوین در کشت و آبیاری این محصول ندارند و به همان روشهای سنتی متکی هستند در حالی که روشهای سنتی به صرفه نیست.
رئیس اداره صنعت و معدن و تجارت گناباد نیز در ادامه میزگرد ایرنا گفت: خرده مالکی بودن بخش اعظم اراضی زعفران گناباد در شرایط کمبود منابع آبی افزایش هزینه ها در این بخش را به دنبال داشته است.
هادی ایزدی گفت: کشت بی رویه و سرمایه گذاری های بدون برنامه ریزی و توجه ناکافی به بازار مصرف و صادرات این محصول در نقاط مختلف کشور در آینده مشکلاتی برای کشاورزان به وجود می آورد.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد هم می گوید: ۱۲ طرح لایروبی قنوات با هدف کاهش معضل کمبود منابع آبی کشت محصولات کشاورزی با اولویت زعفران توسط شرکتهای تعاون روستایی این شهرستان در دست انجام است که در تامین آب مورد نیاز زعفران کاران بسیار موثر است.
مهدی رضازاده ادامه داد: تعاون روستایی گناباد مواد اولیه کشت و ریز مغذی ها و سموم مورد نیاز کشت زعفران را تامین و در اختیار زعفران کاران قرار می دهد و به میزان کافی از این موارد در انبارها موجود و دغدغه ای از این نظر وجود ندارد.
مدیر مرکز رشد فناوری گناباد نیز در میزگرد ایرنا گفت: با هدف حمایت از توسعه کیفی محصول زعفران چند شرکت دانش بنیان در زمینه تولید کودهای بیولژیک و ارگانیک و بهینه سازی مصرف آب در این مرکز فعالند.
حسین تقوی ادامه داد: طرحهای علمی شاخص در زمینه زعفران تحت پوشش حمایت مرکز رشد فناوری گناباد قرار می گیرند.

* ضرورت تشکیل زنجیره تولید تا مصرف و کاهش نقش دلالان 
رئیس ایستگاه تحقیقات و گیاهان دارویی گناباد در خصوص نقش واسطه ها و دلالان متعدد در افزایش قیمت زعفران گفت: وجود واسطه ها یکی از ارکان مهم زنجیره تولید تا مصرف محصولات کشاورزی به شمار می روند ولی بدلیل فقدان نظارت کافی بر قیمتها این افراد بیشتر از حد متعارف بدنبال کسب سود هستنند.
قیصری گفت: واسطه ها و دلالان زعفران را با قیمت پایین از زعفران کاران خریداری کرده و به قیمتهای بالا در بازار به فروش می رسانند و هر چه تعداد این افراد از مرحله تولید تا مصرف بیشتر باشند، قیمت تمام شده این محصول در بازار مصرف افزایش بیشتری می یابد.
وی تاکید کرد: دولت باید با افزایش نظارت و خریدهای تضمینی مقطعی و نرخ گذاری های معقول از افزایش و چند نرخی شدن قیمتها در این بخش جلوگیری کند.
رئیس اداره صنعت و معدن و تجارت گناباد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: اصل مهم در اقتصاد عرضه و تقاضا است و هر چه عرضه بیشتر و تقاضا کم باشد، قیمتها کاهش می یابد و در این شرایط نقش واسطه ها و دلالان پر رنگ تر می شود و میزان تولید زعفران در این شهرستان به نسبت تولید آن بسیار بیشتر است.
هادی ایزدی گفت: زعفران در قالب کالاهای طرح تنظیم بازار قرار ندارد و نمی توان با متخلفان و گران فروشان این بخش برخورد تعزیراتی کرد و دولت برای جلوگیری از افزایش و ایجاد ثبات بیشتر قیمتها در بازار مصرف ، زعفران را به تازگی در بورس کاال عرضه کرده است.
وی تصریح کرد: قیمت زعفران متکی به عرضه و تقاضا است زمانی که گل زعفران در بازار زیاد است قیمت آن کاهش می یابد و زمانی که گل کم باشد شاهد بالا رفتن قیمت آن هستیم
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد نیز گفت: تشکیل صندوق حمایت از تولید کنندگان زعفران ضرورت مهم برای حمایت از فعالان این بخش است و هم اکنون این صندوق در استان خراسان رضوی و برخی شهرستانهای همجوار مانند بجستان تشکیل و ۷۰ درصد اقدامات تشکیل آن در گناباد هم انجام شده و در آینده نزدیک شاهد تحقق آن خواهیم بود.
موذن با اشاره به اینکه حاصل دسترنج و صرفه اقتصادی زعفران کاران متناسب با زحمات زیاد آنها نیست، ابراز امیدواری کرد: با تشکیل صندوق حمایت از تولید کنندگان زعفران قیمتها ثبات بیشتری داشته و معضل واسطه ها و دلالان متعدد در این بخش کاهش یابد.
کارشناس فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد هم گفت: بخش عمده زعفرتن کاران این شهرستان که به صورت خرده مالکی در این بخش فعالند قدرت بازاریابی و فروش ندارند و مجبورند زعفران تولیدی خود را با قیمت بسیار پایین به واسطه ها و دلالان عرضه کنند.
بیگی گفت: دلالان هم با قیمت بسیار ناچیز این محصول را خریداری و آن را با قیمت بالا در بازار مصرف عرضه می کنند و در شرایطی که اقتصاد کشور ما از ثبات لازم برخوردار نیست و نظارتها ناکافی است، بیشترین سود نصیب این افراد می شود.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد بر این باور است: نباید واسطه ها و دلالها را کاهش دهیم بلکه باید فضای رقابتی سالم در این بخش حکم فرما شود.
رضازاده گفت: مهمترین مشکل تعدد قیمتها در بازار زعفران مبهم بودن و فقدان شفافیت قیمتها است و نباید تعدادی خاص تعیین کننده قیمت زعفران باشند و باید با افزایش شفافیت و نظارت ها در جهت ثبات بیشتر آن گام برداشت.
وی تصریح کرد: نوع و کیفیت گل زعفران در قیمت آن موثر است و در زمان برداشت ابتدای آبان ماه لغایت نیمه آذرماه جاری هر کیلو از این گل در بازار مصرف گناباد از ۷۰۰ هزار ریال الی یک میلیون و ۲۰۰ هزار در نوسان بود و هم اکنون این محصول مثقالی ۳۳۰ الی ۴۳۰ هزار ریال عرضه می شود که نسبت به سال گذشته ۲۰۰ هزار ریال افزایش یافته است.
مدیر مرکز رشد فناوری گناباد بر این باور است: تعدد دلالها در فرآیند تولید تا مصرف زعفران موجب افزایش بی رویه قیمت و به زیان کشاورزان و مصرف کنندگان است و باید کاهش یابند و این افراد در قالب زنجیره تولید در کنار فعالان این بخش قرار گیرند.
تقوی گفت: یکی از شرکتهای دانش بنیان فعال در زمینه زعفران در حال طی ثبت مقدماتی است علاوه بر آنکه دارای یک برند می باشد به صورت واسطه ای مستقیم بین کشاورزان و مصرف کننده خارجی و بازار مصرف است و فرآیند واسطه ها و دلالان در فعالیت آن وجود ندارد.

* خام فروشی، کمبود صنایع فرآوری و مشکلات بسته بندی 
رئیس ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی گناباد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: به دلیل نبود برند و کمبود صنایع بسته بندی و فرآوری زعفران این شهرستان به صورت خام به دیگر نقاط کشور و حتی کشورهای دیگر صادر می شود و این مساله موجب شده که برخی کشورهای عربی و اسپانیا زعفران کشورمان را با نام خود در بازارهای جهانی عرضه کنند.
قیصری افزود: صادر کنندگان به دلیل شرایط تحریم نمی توانند اعتبار اسنادی (ال سی) برای صادرات زعفران باز کند و در این شرایط مجبورند از طریق تاجران کشورهای دیگر مانند افغانستان وارد عمل شوند و تاجران افغاانی هم در برخی موارد آنها به نام خود صادر می کند و دولت باید با افزایش رایزنی های بین المللی بستر مناسبی برای فعالیت تاجران کشورمان فراهم کند.
رئیس اداره صنعت و معدن و تجارت گناباد هم گفت: سه واحد فرآوری و بسته بندی زعفران در این شهرستان فعال است که جوابگوی نیاز نیست و بیش از ۷۰ درصد زعفران تولیدی گناباد صورت خام به دیگر نقاط فرستاده می شود.
ایزدی گفت: دولت علاوه بر سرعت بخشی صدور پروانه تاسیس و مجوز زمین برای واحدهای فرآوری و بسته بندی زعفران با مشوقهای صادراتی از صادر کنندگان این بخش در نمایشگاهها و جشنواره ها حمایت می کند.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد در اد امه میزگرد ایرنا فرآوری و بسته بندی و برند سازی را حلقه مفقوده نقش آفرینی زعفران در رونق اقتصادی این شهرستان برشمرد و گفت: گنابادیها بیشتر به صورت سنتی در تولید زعفران فعالند و تمایلی به سرمایه گذاری در ایجاد واحدهای فرآوری و بسته بندی این محصول را ندارند.
وی افزود: تنها یکی از واحدهای فرآوری زعفران در حوزه تجزیه و مشتقات این محصول فعالیت می کند.
موذن گفت: برند سازی و توجه بیشتر به فرآوری و بسته بندی و تولید مشتقات زعفران موجب افزایش ارزش افروده این محصول می شود و مدیریت جهاد کشاورزی اقدامات زیربنایی مهمی در این زمینه در دست انجام دارد.
کارشناس فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد گفت: ۱۵ موافقت اصولی راه اندازی واحدهای بسته بندی در سنوات گذشته در این شهرستان صادر شده که تعدادی از آنها فعالیت ندارند و سه واحد فعالیت شاخص تری در این بخش دارند.
بیگی گفت: باید در کنار برند سازی منطقه ای با حمایت بیشتر دولت زعفران کشورمان با برند جهانی به سایر کشورها صادر شوند تا بهتر در سطح بین المللی شناخته شوند.
وی افزود: شورای ملی زعفران چندی پیش تشکیل شد و هم اکنون فعالیت در خور توجهی ندارد و باید دوباره احیاء و در استانها و شهرستانها فعالیت داشته باشند و حمایت دولت از زعفران کافی نیست و این محصول مهم کشاورزی برای نقش آفرینی بیشتر در عرصه اقتصادی نیازمند حمایت بیشتر دولتمردان است.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد هم در میزگرد ایرنا گفت: باید در کنار حمایت از متقاضیان ایجاد واحدهای فرآوری و بسته بندی بدنبال ایجاد برند منطقه ای برای زعفران در این شهرستان باشیم.
رضازاده گفت: سازمان مرکزی روستایی در سالجاری با هدف حمایت از برند سازی کشاورزی در سطح کشور برای هر استان یک محصول کشاورزی را با برند تروکا (تعاونی روستایی کشاورزی ایران) در نظر گرفته و ۹ استان مشمول این طرح قرار گرفتند و برند استان خراسان رضوی محصول زعفران است.
وی تصریح کرد: محصولات کشاورزی با برندهای فوق در سطح فروشگاههای تعاونی روستایی کشور عرضه می شوند.
رضازاده گفت: تعاون روستایی گناباد با هدف افزایش کیفیت و استانداردسازی در تولید زعفران سالجاری تنها زعفران نگین خریداری کرد و و زعفرانهایی که به صورت پوشال و دسته بودند، خریداری نشد.
تقوی مدیر مرکز رشد فناوری گناباد گفت: این مرکز از ایده های خلاقانه و جدید در حوزه های بسته بندی ، فرآوری زعفران استقبال و شرکتهای فعال در این بخش را مشمول حمایتهای خود قرار می دهد.

* زعفران تقلبی
رئیس ایستگاه زعفران و گیاهان دارویی گناباد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: هر چیز با ارزش مانند اسکناس و طلا مشابه تقلبی اش در بازار وجود دارد ولی با دستگاههایی خاص می توان نوع تقلبی از اصلی آن را تشخیص داد.
قیصری گفت: برخی اشخاص به دلیل ارزش محصول زعفران در برخی موارد مبادرت با برخی افزودنی ها مانند رنگ و اسانس محصولات تقلبی در بازار می کنند ولی هیچ دستگاهی برای تشخیص محصول زعفران اصلی از تقلبی وجود ندارد.
رئیس اداره صنعت و معدن وتجارت گناباد نیز گفت: برای پرهیز از عرضه زعفران تقلبی باید زعفران در قالب بسته بندی شرکتهای معتبر که با نظارت کارشناسان ذیربط بسته بندی شده اند، خریداری کرد.
ایزدی گفت: این اداره در صورت اثبات فروش زعفران تقلبی با متخلفان برخورد می کند.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد وجود خلاء های قانونی و مجازاتهایغیر بازدارنده را در عرضه زعفران تقلبی در بازار مصرف موثر دانست و گفت: باید با قوانین بازدارنده با عرضه کنندگان این محصولات تقلبی قاطع برخورد شود.
موذن گفت: نبود آزمایشگاه های کنترل کیفی محصول زعفران را دیگر مشکلات این بخش به شمار می رود.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد گفت: عرضه زعفران تقلبی به دلیل بافت فرهنگی و مذهبی در این شهرستان به نسبت سایر مناطق بسیار کمتر است و استاندارد سازی و توجه بیشتر به نظارت و کنترل کیفی در فرآیند برداشت تا عرضه در بازار موجب کاهش این معضل می شود.
رضازاده گفت: عرضه زعفران در بورس اقدامات مهم تعاون روستایی برای حمایت از این محصول است و بر این اساس تنها زعفرانهایی که دارای استاندارد کافی باشند قابلبیت عرضه در بورس را دارند این درحالی است که در سالهای گذشته این محصول به صورت انباشت در کیسه ها خریداری می شد.
وی بیان کرد: مساله مهم در بازار یابی زعفران تحریک رقبا است و با افزایش بیش از حد قیمت زعفران و به طبع آن توجیه اقتصادی بالا موجب افزایش دلالها و حتی از دیگر کشورها مانند چین برای خرید پیاز زعفران از کشورمان شده است.
۳۴ هزار بهره بردار بخش کشاورزی گناباد با ۲۰ هزار هکتار کشتزار آبی، ۱۷۰۰ هکتار دیمزار و ۵۰۰ هزار راس دام سالانه ۸۷ هزار تن محصولات زراعی، باغی و دامی تولید و روانه بازار مصرف می کنند.
از مجموع تولید سالیانه حدود ۱۹ هزار و ۳۰۰ تن محصولات باغبانی در گناباد ۱۲ تن را زعفران تشکیل می دهد و بیش از ۵۰ درصد اراضی زیر کشت این شهرستان زیر کشت زعفران رفته است.
گناباد در فاصله ۲۸۷ کیلومتری جنوب مشهد واقع است.

منبع : خبرگزاری ایرنا – مورخ ۱۳۹۷/۰۹/۲۷

زعفران طلای سرخ یا بلای جان مردم خراسان!

همه بر این تصورند که زعفران سود بسیاری برای کشاورزان خراسانی به همراه دارد اما در واقع مافیا و دلالان هستند که بیشترین سود را می‌برند و از طرفی گردش مالی زعفران در جهان بیش از ۸ میلیارد دلار است که سهم تولیدکننده ۹۰ درصدی زعفران از این بازار تنها ۵ درصد است.

به گزارش قدس آنلاین، هر چند از قرن‌ها پیش تربت‌حیدریه به‌عنوان مرکز ابریشم ایران زبان زد خاص و عام بود، اما به دلیل سوء مدیریت در ادوار مختلف، به‌تدریج این شهرستان رنگ و لعاب ابریشمین خود را از دست داد و ظرف ۵۰ سال اخیر به دلیل ورود پیاز زعفران از نقاط جنوبی خراسان بزرگ (قاین و بیرجند) به این منطقه، اکنون به زعفرانی‌ترین شهر ایران شهرت یافته و بدون اغراق تولید ۶۰ درصد زعفران ایران و جهان را در انحصار خود دارد.

*فقدان مدیریت صحیح در بهره‌برداری از منابع

یکی از خصلت‌های اقتصادی کشورهای جهان سوم، فقدان مدیریت صحیح در بهره‌برداری از منابع و ذخایر طبیعی آن‌ها است و لذا اگر می‌بینیم ابوالفضل لسانی در سال ۱۳۲۵ کتاب “نفت، طلای سیاه یا بلای ایران” را می‌نویسد، صرف‌ نظر از محتوای کتاب که نقد آن در این دست‌نوشته نمی‌گنجد، اما شاید به‌جرئت بتوان گفت وی با کوتاه‌ترین جمله، واقعی‌ترین و زیباترین توصیف ما ایرانیان در بهره‌برداری از ثروت‌های خدادادی‌مان را بیان می‌کند.

بنا داریم ضمن انتقاد از رویه‌های مدیریت موجود در این ۲ اقلیم، پیشنهادهای خود را برای ایجاد یک رهیافت جدید ارائه کنم.

*جایگاه زعفران در منطقه تربت حیدریه

از مجموع ۷۰ هزار هکتار کشتزارهای زعفران در استان خراسان رضوی، هشت هزار و ۴۰۰ هکتار، معادل ۱۲ درصد آن مربوط به شهرستان تربت‌حیدریه است.

در استان خراسان رضوی ۱۱۷ هزار خانوار به کشت زعفران مشغول هستند که از این میزان ۱۴ تا ۱۵ هزار خانوار در تربت‌حیدریه به این کار اشتغال دارند.

اکنون به ازای هر هکتار زمین زعفران، ۲۲۰ نفر روز مشغول کار هستند که در کل ۷۰ هزار نفر اشتغال مستقیم و ۲ تا سه برابر این رقم، اشتغال غیرمستقیم به دست می آید.

در حالی که میانگین تولید زعفران در استان خراسان رضوی چهار کیلوگرم در هکتار است، این رقم در تربت حیدریه به ۴/۲ کیلوگرم می رسد و در زاوه نیز تقریبا همین میزان می باشد.

فصل برداشت به ترتیب در سه اقلیم سرد (رخ)، معتدل (مرکزی و زاوه) و گرم (مه ولات) از ۱۵ مهر آغاز و تا اواخر آبان ادامه دارد.

*زعفران محصولی استراتژیک یا لوکس

بعد پایان جنگ جهانی دوم، سازمان خواروبار جهانی از چهار محصول گندم، جو، برنج و سیب‌زمینی به‌عنوان محصول استراتژیک یادکرد.

دلیل این نام‌گذاری بدان خاطر بود که هر چهار محصول به دلیل آنکه دارای نشاسته فراوان هستند، در دوران جنگ در حکم قوت لایموت مردم بوده و جان خیلی‌ها را از گرسنگی نجات داده بودند.

این در حالی است که متأسفانه مسئولان در ایران و به‌خصوص در شهرهای بیرجند و قاین و نیز تربت‌حیدریه و زاوه از زعفران نیز به‌عنوان “محصول استراتژیک” یاد می‌کنند.

درحالی‌که زعفران نه‌تنها یک محصول استراتژیک نیست، بلکه “کالایی لوکس و اشرافی” است و تاریخ سراغ ندارد تا امروز کسی از نخوردن زعفران مرده باشد.

ذکر این مطالب بدان خاطر است که در این تحلیل بناست نقدی بر بیان و نحوه رفتار متصدیان زعفران در این ۲ اقلیم داشته باشیم.

*میدان مسجد جامع یا چهار راه استانبول تربت حیدریه

از دیرباز چهار راه استانبول تهران مرکز خرید و فروش سکه و ارز می باشد و هر عابری که از این محل عبور می کند، این جملات را بارها شنیده است: “سکه، دلار، پوند، یورو خریداریم”.

اگر سری به میدان مسجد جامع یا میدان مرکزی تربت حیدریه به سمت خیابان فردوسی جنوبی بزنید، دلالانی را می بینید که در طول سال و به خصوص در فصل برداشت زعفران کنار خیابان ایستاده و فریاد می زنند: “زعفران، پوشال، سرگل، نگین، خریداریم”.

نمی خواهیم بگویم این شیوه کار خوبی است یا بد، بلکه اهمیت موضوع زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم تربت حیدریه و تهران یک وجه اشتراک دارند و آن این است که جمعیت صبح با شبش متفاوت است.

به عبارت بهتر در حالی که ازساعت ۶ بامداد تا ۱۶ عصر جمعیت تربت حیدریه ۱۸۰ هزار نفر است، اما از غروب آفتاب، اهالی شهرها و روستاهای اطراف که در طول روز برای انجام مبادلات اقتصادی و تجاری به این شهر سرازیر شده بودند، آرام آرام به سوی زادگاه خود راهی می شوند و جمعیت واقعی ۱۳۰ هزار نفری این شهر هویدا می شود.

این مطلب را هم در نظر بگیریم که وجود بیش از هشت هزار واحد صنفی در قالب ۴۳ اتحادیه تولیدی، توزیعی، خدماتی و خدمات فنی و نیز وجود نزدیک به ۳۰ نمایندگی انحصاری پخش مواد غذایی موجب شده تربت حیدریه میان شهرهای خراسان رضوی به “شهر اصناف” مشهور و در حکم بارانداز مواد غذایی منطقه جنوب این استان تلقی شود و اکنون شهرستان های اقماری تربت حیدریه نظیر مه ولات، زاوه، رشتخوار و خواف مواد غذایی مورد نیاز خود را از این نمایندگی ها تامین می کنند.

از سوی دیگر از قدیمی ترین بازار تربت حیدریه یعنی سرای امین با ۱۲۰ سال قدمت گرفته تا بازار کفاش ها، بازار هادیوف،بازار گمرک و بازار شیر چهارسوق، همه این اماکن تجاری گواه این ادعا است که تربت حیدریه در قدیم بواسطه ابریشم و اینک به واسطه زعفران و البته کمی هم ابریشم محل آیند و روند تجار ایرانی و خارجی بوده و هست.

حتی در رژیم گذشته نیز اهمیت این خطه، دولت را مجبور کرده بود ارتش دوم ایران را در این شهر مستقر کند و باز مهمتر از همه اینها و بر اساس قانونی نانوشته کارگر خارجی در تربت حیدریه اجازه اشتغال ندارد.

خوب اگر همه این اطلاعات را به عنوان یک مبنای مقدماتی در نظر بگیریم، حال سووال اینجاست چرا تا امروز از این همه فرصت های اقتصادی در تربت حیدریه، درست استفاده نشده است؟

چرا با وجودی که مرکز ثقل تولید زعفران جهان به ترتیب زمانی قاین و بیرجند و اینک تربت حیدریه و زاوه است، اما این بازارهای مشهد است که حاصل دسترنج کشاورزان این ۲ اقلیم را به بهای ناچیز خریده و با سودهای کلان به نفع خود، بفروش می رسانند؟

*فقدان کسب و کارهای شبانه

سال ۹۵ سومین همایش ملی چشم انداز توسعه منطقه تربت حیدریه در افق ۱۴۰۴ به میزبانی دانشگاه تربت حیدریه برگزار و نگارنده با مقاله ای به نام کسب و کارهای شبانه در تربت حیدریه در این همایش شرکت کردم که هم اینکه این پژوهش در پایگاه استنادی سیویلیکا موجود است.

در آن مقاله آمده بود:امروزه بخش قابل توجهی از درآمدهای شهرهای جهان مربوط به فاصله زمانی غروب آفتاب تا طلوع آفتاب روز بعد است که متاسفانه در شهر تربت حیدریه جای خالی تولید چنین درآمدهایی بسیار محسوس و مشهود است.

این در حالی است که در شهرهایی چون مشهد (واحدهای صنفی اطراف حرم مطهر حضرت ثامن الحجج، طرقبه و شاندیز)، تهران (دربند) و کیش (رستوران های شبانه روزی و اسکله تفریحی) امکان مبادلات تجاری از شب تا صبح نیز میسر می باشد.

اساس چنین اقتصای بر این پایه استوار است حال که ساختمانی بنا شده، خطوط انتقال آب و برق و گاز و سیستم مخابراتی نیز صورت گرفته، پس چه دلیلی دارد ساختمان تجاری نیمی از روز تعطیل و فاقد درآمدزایی باشند؟

در مشهد این مشکل از دیرباز برطرف شده و شاید در نگاه نخست خوانندگان مدعی شوند اساس اقتصاد در مشهد، یک اقتصاد زیارتی و مذهبی است، اما چرا مشابه چنین اقتصادی در تهران و کیش فعال شده است؟

لذا پیشنهاد نگارنده آن است دست اندرکاران تجارت و اقتصاد در تربت حیدریه و بیرجند، به سمت ایجاد کسب و کارهای شبانه در حوزه فراوری و عرضه زعفران به طور اخص روی آورند.

*همایش هایی که در فصل برداشت زعفران شکوفه می زنند

ایران عزیز ما سالهاست از فقدان یک سازمان شناسنامه دار به منظور بررسی خروجی همایش ها، سمینارها و خلاصه هر دورهمی عمومی و تخصصی استانی، ملی و بین المللی رنج می برد.

بیایید تعارف و تکلف های مرسوم را کنار بگذاریم چرا با وجود برپایی این همه سمینار یا سمی ناهار و همایش در بیرجند و تربت حیدریه، هنوز مشکلات زعفران کاران و صادرکنندگان برطرف نشده و چرا هنوز به قول مسوولان این ۲ خطه، رد پای “مافیای زعفران” بر مزارع زعفران مشاهده می شود؟

چرا ما خبرنگاران باید همه ساله هنگام فصل برداشت زعفران شاهد واگویه های تکراری چون: “ضرورت ثبت برند زعفران ایرانی” ، “ضرورت تشکیل سازمان زعفران کشور” و هزاران “ضرورت” دیگر باشیم، اما همین که جلسه تمام می شود، مدیران و برنامه سازان حاضر در همایش یا جشنواره، دور میز ناهار یا شام بنشینند و با هم بگویند و بخندند و به قول قدیمی ها: “از سر نو غزل خانم”.

امسال و به عبارت دقیق تر با شروع فصل برداشت زعفران، دلالان یا همین بر و بچه های مافیای زعفران خودمان در تربت حیدریه و زاوه با چوب و چماق تجار خارجی را که برای خرید زعفران به منطقه آمده بودند را، راندند و عمق فاجعه زمانی بیشتر مشخص شد که هیچکدام از مسوولان ارشد شهرستان های یاد شده حاضر به پاسخ گویی به سووال های خبرنگاران نشدند

حال سووال این است: چرا وقتی به سراغ هر دلال کنار خیابانی و مغازه دار حاشیه خیابان فردوسی می روی بی مهابا و با افتخار اعلام می کنند: “خارجی ها را کتک زدیم و از شهرمان راندیمشان چون قانون بازار زعفران را نادیده گرفته بودند”، اما در مقابل مسوولان ارشد در مقابل عمله و نکره عالیجنابان مافیای زعفران، مهر سکوت بر لب می زنند؟

چنین بی نظمی ها و سوء مدیریتی هایی امسال در چهارمین جشنواره ملی عکس زعفران تربت حیدریه و زاوه نیز مشاهده شد، زمانی که دست اندر کاران جشنواره آنچنان محو حضور عکاسان خارجی شده بودند که فراموش کردند حداقل دعوت شفاهی از خبرنگاران بومی برای شرکت و همراهی در برنامه های جشنواره داشته باشند.

دانشگاه تربت حیدریه نیز امسال و به جرائت می توان گفت برای نخستین بار در این خطه برای پوشش اخبار پنجمین همایش ملی زعفران، دست به ایجاد اتاق خبر زده بود.

اما تمام مفهوم نرم افزاری و سخت افزاری اتاق خبر به یک بنر و چهار صندلی خلاصه شده بود و اگر تو پشت گوشت را می دیدی رنگ دستگاه تلفن، فکس، رایانه و خط اینترنت را هم می دیدی.

من هنوز نتوانستم برای این سووال پاسخی درستی بیابم که به طور دقیق آفت زجرآور، شهرت خیز و پولساز جشنواره زدگی و همایش زدگی از چه زمانی در این کشور آغاز و کمر به نابودی بنیان های مدیریتی ایران بسته است؟

منبع : قدس آنلاین – مورخ ۱۳۹۷/۰۹/۲۴

در تولید و کیفیت بی رقیب، در بازارهای جهانی بی نصیب

۳۵ هزار و ۸۳۰ کشاورز خراسان جنوبی در حالی روزهای پایانی کار برداشت زعفران از ۱۵ هزار و ۷۸۲ هکتار از مزارع خود را به پایان می رسانند که همچنان دسترنج یکساله شان به صورت فله ای به سایر استانها و کشورها عرضه می شود.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خراسان جنوبی، خراسان جنوبی رتبه اول کیفیت و رتبه دوم سطح زیرکشت طلای سرخ را بعد از خراسان رضوی به خود اختصاص داده است.

پیش بینی شده امسال ۵۷ تن زعفران از زمین های زیرکشت این محصول در خراسان جنوبی برداشت شود که دست کم ۴۵۶ میلیارد تومان عاید کشاورزان خواهد کرد.

عصمتی پور معاون بهبود تولیدات گیاهی جهاد کشاورزی خراسان جنوبی، زعفران تولید شده در خراسان جنوبی را به علت برداشت گل زعفران قبل از طلوع آفتاب و برداشت غنچه قبل از باز شدن بسیار با کیفیت می داند و می گوید: این موضوع سبب افزایش عطر و قدرت رنگ دهی محصول می شود و مشتریان زیادی در کشورهای همچون آلمان، آمریکا، اسپانیا و حاشیه خلیج فارس دارد.

آقای رضایی کشاورز بخش دستگردان با بیان اینکه هم اکنون یک هکتار زیرکشت زعفران دارد و و یک و نیم تن گل برداشت خواهد کرد می گوید: کشت زعفران با کیفیت مرغوب در این منطقه کم آب، به صرفه است.

آقای جعفری یکی دیگر از کشاورزان بخش دستگردان هم می گوید: اگر فرآوری صورت گیرد دیگر مجبور نیستند تا به اجبار محصول خود را به دست دلالان بسپارند.

آقای حبیبی از کشاورزان قاین نیز میزان تولید روزانه زعفران خود را ۴۰۰ کیلوگرم گل زعفران اعلام می کند می گوید: زمانی خستگی کار از تن کشاورز خارج می شود که بتوان زمینه فرآوری و صادرات این طلای سرخ را در بازارهای جهانی فراهم کرد.

حجتی وزیر جهاد کشاورزی هم که چندی پیش به خراسان جنوبی سفر کرده بود به ورود شرکت های دانش بنیان برای فرآوری و تهیه اکسیر زعفران اشاره می کند و می گوید: ۸۵ درصد زعفران دنیا در ایران تولید می شود اما در فرآوری این محصول دچار مشکل هستیم.

رئیس اتاق بازرگانی بیرجند که خود صادر کننده نمونه زعفران در خراسان جنوبی است می گوید متأسفانه روند خام فروشی زعفران ادامه دارد و برای تولید محصولی جدید از گران ترین ادویه جهان با ارزش افزوده ای فراتر از قیمت خام، همچنان مانده ایم.

احتشام با اشاره به اینکه اسپانیا رتبه اول را در واردات زعفران ایران دارد می افزاید:  گرچه  زعفران در ایران تولید می‌شود اما با برندسازی اسپانیا، این محصول به نام این کشور در بازارهای جهانی به فروش می رسد.

وی می گوید: نام زعفران ایرانی هر روز کمرنگ ‌تر می‌شود و اخیرا هم کشور امارات اقدام به واردات و فرآوری زعفران ایران به نام خود کرده است.

این صادر کننده زعفران، به اجرا نشدن طرح جامع زعفران اشاره می کند و می گوید:  سوال من از مسئولان این است چرا هنوز بودجه این طرح را تامین نکردند تا بتوانیم جایگاه زعفران ایران را در جهان ارتقاء دهیم.

احتشام می افزاید: با توجه به رقبای جدیدی که وارد کشت و صادرات محصول زعفران شده‌اند باید هر چه زودتر برای فرآوری و بهبود وضع زعفران ایرانی برنامه ریزی کرد.

یک گردشگر آلمانی هم که در فصل برداشت طلای سرخ از مزارع ارغوانی شهرستان قاین بازدید کرده است، می گوید: در کشورش زعفرانی به نام ایران ندیده و هر چه هست به نام زعفران اسپانیاست.

مدیر امور سرمایه گذاری جهاد کشاورزی خراسان جنوبی آمار واحدهای فرآوری زعفران این استان را ۱۵ واحد اعلام می کند و معتقد است: ۱۳ واحد به دلیل نبود سرمایه در گردش و حمایت های لازم نیمه فعال اند و ۱۰ واحد دیگر هم نیازمند تکمیل و توسعه تجهیزات هستند.

بهدانی، حداقل اعتبار مورد نیاز برای به روزرسانی تجهیزات و فناوری این واحدها را ۱۰ میلیارد تومان می داند.

مدیر امور سرمایه گذاری جهاد کشاورزی خراسان جنوبی می افزاید : برای حمایت از زعفران کاران و سرمایه گذاران در شهرستانهای مرزی تسهیلات اعتبارات روستایی با نرخ ۴ درصد و غیر مرزی ۶ درصد است که بهترین نوع تسهیلات برای بهره مندی کشاورزان و زعفران کاران خواهد بود.

بهدانی توسعه صادرات را دستخوش مشکلاتی همچون تکنولوژی پایین در واحدهای فرآوری می داند و می گوید: استانداردهای جهانی و بسته بندی بازار پسند خواسته هایی است که مشتریان زعفران ایران از صادرکنندگان این بخش می خواهند.

وی می گوید: این شرایط تنها در ۲ تا ۳ واحد خراسان جنوبی وجود دارد و بقیه قادر نیستند، استانداردهای لازم را فراهم کنند.

طبق آمارها سالانه حدود ۲۰ تن محصول زعفران در خراسان جنوبی فرآوری می شود که زعفران سرقلم، قرص زعفران، بستنی زعفران و افشانه زعفران از جمله محصولاتی است که از این گیاه تولید می شود که این میزان تنها حدود ۳۰ درصد زعفران تولیدی در این منطقه است.

مدیر امور سرمایه گذاری جهاد کشاورزی خراسان جنوبی اضافه می کند: بقیه دسترنج زعفرانکاران به صورت فله ای و چمدانی در بازارهای داخلی و خارجی عرضه می شود.

بهدانی می گوید: هم اکنون ۴۷ کشور مقصد بازارهای تجاری است که تا رسیدن به بازارهای مطلوب فاصله بسیاری داریم.

وی عرضه شدن زعفران در بورس و استفاده های دارویی را راهکارهایی برای اشتیاق سرمایه گذاران در فرآوری این محصول می داند و می گوید: مشکل اصلی در خراسان جنوبی این است که دسترسی به آمار صادرات این محصول نداریم و باید راهکاری اندیشیده شود تا آمار صادرات فله ای و فرآوری مشخص شود.

در هر حال آن چیزی که امروز نجات بخش طلای سرخ است برنامه ریزی راهبردی و اجرای دقیق آن بر اساس برنامه زمان بندی شده است.

منبع : خبرگزاری صدا و سیما – مورخ ۱۳۹۷/۰۹/۱۳

رخساره زرد طلای سرخ ایرانی را سرخابی باید …!

ایران به عنوان بزرگترین تولید کننده زعفران جهان شناخته می‌شود و به جرأت می‌توان استان خراسان رضوی را کانون تولید مرغوب‌ترین زعفران دنیا به شمار آورد، این استان با در اختیار داشتن سهم ۸۰ درصدی از تولید زعفران ایران به عنوان قطب تولید زعفران جهان به‌شمار می‌رود.

به گزارش ایسنا، کاربردهای زعفران از یک ادویه ساده فراتر بوده و به صورت فراگیری به عنوان معطر کننده، دارو، رنگ گیاهی و مرکب استفاده می‌شود.

زعفران با نام علمی «Crocus sativus» از خاندان زنبقیان بوده و بومی آسیای جنوب غربی است. بنابر پاره‌ای از شواهد تاریخی این گیاه نخستین بار در یونان کشت شده است، این گیاه از ۳۵۰۰ سال پیش در میان انبوه چاشنی‌های غذایی ارزنده دنیا پادشاهی کرده و همچنان جایگاه ویژه‌ای در صدر ادویه‌های خوش رنگ و بوی جهان دارد و حیات صنایع مختلفی به کاربرد آن گره خورده است.

ایرانیان که از گذشته‌های دور علاقه فراوانی به فرآورده گیاهی نشان داده و زر و زعفران را توأمان به میهمانان خود هدیه می‌داده‌اند، در معرفی خواص زعفران و آموزش کاربرد آن به تمدن‌های یونان، روم و چین پیشگام بوده‌اند.

امروزه کشورهای اسپانیا، امارات، افغانستان و چین با وجود عدم ظرفیت در تولید و صادرات زعفران، میدان‌دار بازار زعفران دنیا شده اند که سبب کمرنگ شدن نام ایران در بازار جهانی و ضایع شدن حقوق کشاورزان ایرانی شده است.

زعفران ایران به ۴۷ کشور صادر می‌شود و با توجه به تحریم‌های اخیر و بوجود آمدن موانع بر سر راه صادرات آن، بسیاری از کشورها زعفران ایرانی را خریداری کرده و با برند خود به کشورهای دیگر صادر می‌کنند.

گنج  دست‌رنج ایرانی در افغانستان! 

رییس اتحادیه زعفران فروشان مشهد در گفتگو با ایسنا اظهار کرد: در کشورهایی همچون عربستان و افغانستان به دلیل تحریم‌های اخیر، برای صادرات محدودیت‌هایی وجود دارد. همچنین در کشورهای هندوستان و چین به علت وضع عوارض ۳۵ تا ۳۸ درصدی امکان صادرات مستقیم وجود ندارد.

وی افزود: بازرگانان ایرانی برای گریز از پرداخت عوارض  ۳۸ درصدی، بازار زعفران را به تجار افغانستانی سپرده و آنان با تعویض بسته‌بندی زعفران، آن را به نام خود به کشورهای چین، هندوستان، آمریکا و عربستان صادر می‌کنند.

در این میان، اجرای طرح پیمان‌سپاری ارزی از سوی دولت سبب بروز مشکلاتی چند برای بازرگانان ایرانی شده و همچنین زمینه رانت را فراهم آورده است.

رییس اتحادیه زعفران فروشان مشهد در همین رابطه خاطرنشان کرد: صادرکننده‌ای که زعفران  را بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ دلار به فروش می‌رساند، چگونه قادر به پرداخت ۱۴۵۰ دلار به سامانه نیما است؟ این کاری بسیار دشوار و مشکل برای صادرکنندگان است.

میری بیان کرد: اجرای طرح پیمان‌سپاری ارزی راه را بر قاچاق زعفران هموار کرده و سبب هدایت واسطه‌ها به سمت قاچاق و استفاده از کارت یکبار مصرف شده است، در صورت ورود به مبادی صادرات زعفران متوجه حضور افرادی خواهید شد که با کارت‌هایی که در ازای دریافت ۳۰ تا ۷۰ هزار تومان برای هر دلار مشغول به صادرات زعفران هستند.

اما ورود زعفران به بورس اتفاق تازه‌ای است که بازار این محصول را تحت تأثیر قرار داده است.

رییس اتحادیه زعفران فروشان مشهد در این رابطه تصریح کرد: بورس کالا مکانی برای حضور واسطه‌ها و سفته بازان است که زعفران‌های خریداری شده برای صادرات و واحدهای بسته بندی را در بورس عرضه می‌کنند. این اقدام موجب ظهور دلالانی جدید در این عرصه شده است.

عرضه زعفران در بورس

میری در ادامه گفت: در حال حاضر بین ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان بابت هرتن زعفران، سود به افر ادی تعلق می‌گیرد که بابت خرید زعفران هیچ وجهی پرداخت نکرده‌اند. در مقابل واحدهای صادراتی و بسته بندی، برای تامین حداق میزان زعفران مورد نیاز خود با مشکل روبه‌رو هستند. آنان برای عمل به تعدات خود مجبور به خرید زعفران از دلالان بورس هستند.

وی افزود: در بورس میزان زعفران درخواستی در برگه‌ای ثبت شده و متناسب با آن سود مورد نظر به حساب افراد ریخته می‌شود. زعفرانی را که با مبلغ  ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان خریداری کرده را ۸ میلیون و ۱۵۰ هزار تومان به فروش می‌رسانند، همچنین زعفرانی را که ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان خریداری شده در حال حاضر در بورس ۱۹ میلیون و ۲۷۰ هزار تومان عرضه می‌گردد.

افزایش صادرات زعفران؛ به دلیل افزایش نرخ ارز

میری در خصوص علت افزایش صادرات زعفران خاطرنشان کرد: با مشاهده آمارهای مربوط به صادرات زعفران شاهد رشد آن خواهید بود اما علت آن افزایش نرخ ارز است، این اقدام گرچه توسط بازرگانان غیرحرفه‌ای صورت می‌گیرد اما منجر به افزایش صادرات خواهد شد.

رییس اتحادیه زعفران فروشان مشهد در خصوص چالش‌های پیش روی تولیدکنندگان برای فروش زعفران مطرح کرد: یکی از مشکلات عمده‌ای که کشاورزان با آن مواجه هستند عدم ثبات نرخ است. کشاورز نمی‌داند محصول خود رابا چه قیمتی عرضه کند زیرا در صورت عرضه ممکن است با افزایش و یا کاهش قیمت مواجه شود که در هر دو صورت متضرر خواهد شد.

وی افزود: پیشنهاد ما این است که قبل از برداشت محصول، قیمت نهایی محصول تعیین گردد تا شاخصی ثابت برای سنجش آن در دسترس باشد تا در صورت کاهش قیمت، کشاورز دچار زیان نگردد.

اما در گزارش میدانی ایسنا از بازار گل زعفران تربت حیدریه و همچنین زمین‌های کشاورزی این شهرستان، یکی از فروشندگان درباره قیمت گل زعفران تاکید کرد: قیمت گل نسبت به میزان فروش زعفران پاک شده، تعیین می‌شود. زعفران  در انواع نگین، سوپر نگین و سرگل قابل فروش و صادرات است. همچنین زعفرانی برای صادرات مناسب است که رنگدانه‌های آن زیر ۲۵۰ و ظاهر آن نیز مناسب باشد.

ساعیان اضافه کرد: در حال حاضر قیمت نگین کیلویی ۱۲٫۵ تا ۱۳٫۵ میلیون تومان، پوشال ۸٫۵ میلیون تومان و دسته ۶٫۵ میلیون تومان است. همچنین نگین درجه یک ۱۷ الی ۱۹ میلیون تومان به فروش می‌رسد.

در این میان نباید از حال و روز کشاورزان غافل بود زیرا آنان هم حرف‌ها و گلایه‌های بسیاری دارند، یکی از کشاورزان در خصوص زمان کاشت و برداشت زعفران بیان کرد: پیاز زعفران از تیر تا شهریور ماه کاشته و در نیمه اول آبان ماه برداشت آن آغاز می‌شود.

بدعهدی تعاونی‌ها در پرداخت پول به کشاورزان

علیزاده، در رابطه با هزینه تمام شده کاشت زعفران گفت: هزینه آب و اجاره زمین بسیار زیاد است. زمین متری سه هزار تومان و  آب ساعتی ۲۰۰ هزار تومان هزینه دارد . هر هکتار زمین ۲۴ لیتر آب نیاز دارد. همچنین پیاز زعفران هر تن سه الی چهار میلیون تومان هزینه دارد.

این کشاورز در خصوص فروش زعفران به تعاونی‌های روستایی خاطر نشان کرد: به تعاونی‌ها اعتمادی نیست زیرا آنان در ازای خرید زعفران به کشاورزان چک و یا قبضی تحویل می‌دهند که به دلیل طولانی شدن پروسه تحویل وجه، درآمد حاصل از فروش محصول ارزش خود را از دست می‌دهد.

پای دلالان به زعفران هم باز شد

کشاورز دیگری در خصوص اختلال دلالان در بازار فروش مطرح کرد: تجار خارجی درگذشته  زعفران را  به ازای «هر من»(سه کیلو)  ۶۰۰ هزار تومان از کشاورز خریداری می‌کردند که به قیمت اصلی آن نزدیک بود اما اینک حضور دلالان مانع این کار شده است.

وی افزود: دلالان زعفران را هر من ۲۰۰ هزار تومان خریداری کرده و به تجار ۷۰۰ هزار تومان عرضه می‌کنند. در این خصوص دولت هم نمی‌تواند کاری انجام دهد.

تیموری در رابطه با مشکلات عمده در تولید زعفران تصریح کرد: مشکلات ما ناشی از گرانی مواد اولیه است. کود بسیار گران شده همچنین سوخت مورد نیاز برای ابزار آلات کشاورزی نیز بسیار کم است و تقویت‌کننده خاک نیز مرغوب نبوده و سبب از بین رفتن پیاز می‌شود.

کشاورز دیگری از روستای کاخک نیز در رابطه با شیوه آبیاری گل زعفران گفت: در کشاورزی سنتی به روش غرقابی پنج بار زمین را آبیاری می‌کنند، اولین آبیاری در  اوایل مهر است که به آن«بسار آب» یا «زاج آب» گفته می‌شود. ۴۰ روز بعد از آبیاری آب اول و در هنگام آبیاری دوم به زمین کود شیمیایی و حیوانی نیز داده می‌شود.

احدی در ادامه اضافه کرد: مرحله سوم آبیاری، اوایل اسفند است اما در زمانی که بارندگی زیاد باشد از دادن این آب صرف نظر می‌شود و آخرین مرحله آبیاری، آخر اسفند است که به آن «زرد آب» گفته می‌شود.

وی در خصوص حمایت جهادکشاورزی از کشاورزان بیان کرد:  حمایتی از سوی جهاد کشاورزی صورت نمی‌گیرد. تنها وامی اعطا می‌شود که شرایط دریافت آن بسیار دردسر ساز است.

از گذشته تاکنون زعفران به عنوان دوای خنده و پادزهر افسردگی شناخته می‌شده اما اینک لب‌های زعفران‌کاران خیلی خندان نیست، زیرا در عصر بازارهای رقابتی زعفران، چه از جهت بی‌تدبیری از جانب سیاست‌گذاری‌های دولت و چه از جهت تولید، بسته‌بندی و عرضه آن از فتح بازارهای جهانی بازمانده است.

زعفران در دوره‌ای به دلیل اعمال ناخالصی از جانب تولیدکنندگان داخلی، صورت خوش خود را در بازارهای جهانی از دست داده و تولیدکنندگان به دلیل عدم آگاهی در خصوص بسته‌بندی و فرآوری، بازار این محصول را به رقبای خود واگذار کردند، آن‌هایی که در کمین بودند تا از آب گل آلود ماهی گرفته و زعفران ایرانی را با بسته‌بندی دوباره به نام خودشان، در بازار جهانی عرضه کرده تا سودهای کلان حاصل از این محصول را به جیب بزنند و کام تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی را بی‌نصیب گذارند.

زردی رخسار صنعت طلای سرخ ایرانی زمانی از بین خواهد رفت که هم سیاستگذاری‌های دولتی با وسواس و مطالعه بیشتری انجام شود و هم تولیدکنندگان و فعالان صنایع فرآوری و تبدیل زعفران با برنامه‌ریزی درست و اطلاعات کافی از ساز و کارها و رقبای جهانی برای ورود به این بازار گسترده پا پیش بگذارند، رخساره زرد طلای سرخ ایرانی را سرخابی باید…!

منبع :‌خبرگزاری ایسنا – مورخ ۱۳۹۷/۰۹/۰۷

خرده فروشی ۸۰ درصد طلای سرخ قاینات در بازار/ درد و رنج زعفران کاران تمامی ندارد

شهرستان قاین با بیش از ۴ هزار و ۶۴۴ هکتار مزارع زعفران در خراسان‌جنوبی بیشترین سطح زیر کشت زعفران را به خود اختصاص داده و ۸۰ درصد زعفران قاینات به صورت خرده فروشی در بازارهای داخلی شهرستان به فروش می‌رسد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، قدمت طلای سرخ در خراسان جنوبی، به عنوان استانی که با کیفیت‌ترین زعفران دنیا را دارد به ۸۰۰ سال قبل برمی‌گردد اما کمبود میزان سطح آب، شور شدن منابع آبی و دلال بازی و خرده فروشی از مشکلات زعفران کاران است.

با دستانی پینه بسته صبح‌ها بعد از اقامه نماز صبح روانه مزارع زعفران می‌شود. آب و هوای کویر به گونه‌ای‌ است که روزها گرم اما شب‌های خنکی دارد.

سحرگاهان خنکای نسیم بر صورتش می‌خورد اما او به شوق برداشت زحمت یک ساله‌اش این سختی‌ها را به جان می‌خرد.

ایران ۹۵ درصد تولید زعفران جهان را دارد

بر سر زمین که می‌رسد با دیدن گل‌های بنفش رنگ حال و روزش خوب می‌شود در کنار زعفران‌ها نماز شکر را به جا می‌آورد و در حالی که ذکر خدا را می‌گوید شروع به برداشت زعفران می‌کند.

سخن از زعفران است زعفرانی که به طلای سرخ شهرت یافته و ۹۵ درصد تولید آن در کشور است. زعفرانی که یکی از گران‌بهاترین محصولات جهان بوده و جایگاه ویژه‌ای در سراسر جهان دارد  و اشتغال زیادی در مناطق کم آبی مانند خراسان جنوبی و رضوی ایجاد کرده است.

زعفرانی که دیگر رنگی برای کشاورز ندارد

اما امروزه این طلای خوش رنگ نه تنها برای کشور بلکه برای خود تولید کننده استان هم رنگی در بر ندارد و استان خراسان جنوبی از آنجایی که واژه محرومیت را یدک می‌کشد و با وجود تولید کننده طلایی اما ثروت عمومی ندارد و زمینه لازم برای ارزش افزوده این محصول در استان فراهم نشده است.

زعفران کاران با کوهی از مشکلات دست و پنجه نرم می‌کنند که سنتی بودن کاشت، داشت، برداشت، نوسانات قیمت، خشکسالی، سایه سیاه دلالان، خرده فروشی‌ها و ورود رقبای جدید به بازار زعفران و نبود برند خاص برای این محصول دردهای زعفران کاران را چند برابر کرده است.

سود اصلی فروش زعفران نصیب دلالان می‌شود

یکی از زعفران کاران قاینی در گفتگو با تسنیم اظهار داشت: هر سال به امید اینکه از فروش زعفران سودی نصیب‌مان شود محصول را با مشکلات زیاد برداشت می‌کنیم اما باز سود اصلی به جیب دلالان می‌رود.

وی با اشاره به دیگر مشکلات زعفران کاران گفت: تقریبا همه مزارع شهرستان‌ قاین با تانکر آبیاری می‌شود و زعفران کاران پای هزینه‌های سنگین تامین آب ایستاده‌اند تا شاد امکان آبیاری به موقع برای آنها ممکن شود.

این زعفران کار افزود: در گذشته برای حمایت از زعفران کاران منابعی از سوی کمیته برنامه‌ریزی شهرستان برای آبیاری مزارع اختصاص می‌یافت اما چند سالی است که این حمایت‌ها قطع شده و هیچ حمایتی در زمینه تسهیل و کاهش هزینه آبیاری مزارع انجام نمی‌شود.

خرید تضمینی و حمایتی از کشاورز وجود ندارد

مرادی یکی دیگر از زعفران کاران خراسان جنوبی کم شدن میزان آب و شوری آن را مهمترین مشکل فرا روی کشاورزان عنوان کرد و افزود: دلال بازی در صنعت زعفران خصوصا در فصل برداشت زیاد است چون خرید تضمینی و حمایتی از کشاورز وجود ندارد و دلالان با کمترین قیمت محصول را از دست زعفران کاران خارج می‌کنند و چند برابر قیمت به مصرف کننده می‌فروشند.

در حالی  امسال پیش‌بینی می‌شود ۱۸ تن زعفران خشک برداشت شود  که و با وجود کیفیت زیاد این محصول ۸۰ درصد آن به صورت خرده فروشی در بازارهای داخلی قاین به فروش می‌رسد.

زعفران قاینات به آلمان، فرانسه، ایتالیا، امارات متحده عربی، ژاپن و چین صادر می‌شود که نیازمند بازاریابی و توجه بیشتر در صادرات است.

۱۸ تن زعفران خشک از مزارع قاین برداشت می‌شود

مدیر جهاد کشاورزی قاین نیز از پیش‌بینی بیش از ۱۸ تن زعفران خشک در این شهرستان خبر داد و گفت: ۸۰ درصد زعفران قاینات به صورت خرده فروشی در بازارهای داخلی شهرستان به فروش می‌رسد.

سجادی سطح زیرکشت زعفران قاینات را چهار هزار و ۶۴۴ هکتار عنوان کرد و گفت: ۱۲ هزار و ۸۵۰ زعفران کار در این  شهرستان مشغول برداشت زعفران هستند.

به گفته وی زعفران قاینات به دلیل شرایط خاص آب وهوایی از کیفیت بالاتری نسبت به زعفران دیگر نقاط برخوردار است اما قیمت این محصول امسال ۵۰ درصد افزایش داشته و با وجود رونق صادرات زعفران متأسفانه محصول شهرستان به صورت فله صادر می‌شود.

پنج هکتار از مزارع زعفران‌ قاین تحت پوشش آبیاری بارانی است

مدیر جهاد کشاورزی قاین بیان کرد: تنها پنج هکتار از مزارع زعفران‌ قاین تحت پوشش آبیاری بارانی قرار گرفته است و آبیاری بارانی با توجه به خشکسالی و کاهش کیفیت منابع آبی برای این شهرستان امری ضروری است.

این مقام مسئول از افزایش پنج درصدی زعفران قاین نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داد و افزود: ۴ واحد فرآوری و بسته‌بندی زعفران در قاین فعال است.

سجادی، توسعه آبیاری بارانی را با توجه به ادامه خشکسالی و کاهش کمیت و کیفیت منابع آب شهرستان ضروری دانسته و گفت: این روش باعث افزایش عملکرد و کاهش مصرف آب می‌شود لذا زعفران‌کاران باید تلاش کنند پوشش آبیاری بارانی را افزایش دهند.

زعفران‌کاران پوشش آبیاری بارانی را افزایش دهند

وی تصریح کرد: زعفران‌کاری و تولید طلای سرخ دارای مزیت‌های اشتغال، فرهنگی و اقتصادی قابل توجهی برای شهرستان است اما با وجود همه همه مزیت‌های این محصول، کاهش میزان آب منابع آبی و شور شدن آب، توسعه کشت زعفران را با مشکل مواجه کرده است.

مدیر جهاد کشاورزی قاین یادآور شد: آبیاری بارانی روشی مناسب برای  افزایش عملکرد و کاهش مصرف آب است و زعفران‌کاران باید تلاش کنند پوشش آبیاری بارانی را افزایش دهند.

منبع: خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۸/۱۵

دست دلالان زعفران دراز است و حمایت دولت کوتاه؛ کشاورز روز به روز مقروض تر می شود

هزینه‌های کشاورزان زعفران روز به روز بیشتر شده و در این میان حمایت از کشاورز نیز روز به روز کمتر می‌شود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از گناباد، زعفران را می‌توان تنها امید کشاورزی گناباد در وضعیت خشکسالی ۲۰ ساله این شهرستان دانست و کشاورز گنابادی تمام سال را چشم به امید این روزها دارند تا کمی وضعیت اقتصادی خود را بهتر کنند.

آبیاری زمین‌های زعفران در شهرستان گناباد از نیمه‌های مهرماه آغاز و تا آبان ماه ادامه دارد و در قبل از برداشت زعفران حداقل دو تا سه مرحله آبیاری نیاز دارد اما امسال به دلیل خشکسالی کشاورزان گنابادی مجبور هستند با تانکر آبیاری را انجام دهند که هزینه زیادی را به کشاورز وارد می‌کند.

یک کشاورز از روستای سنو در گفتگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: هر ساله آب قنات‌ها کاهش می‌یابد و آبی دیگر برای آبیاری مزارع زعفران ندارد و مجبور هستیم با تانکر مزارع را آبیاری کنیم.

عجم افزود: هزینه‌های آبیاری مزارع با تانکر زیاد است به صورتی که ما برای یک تانکر ۱۴ هزار لیتری حدود ۱۸۰ هزار تومان پرداخت می‌کنیم که برای این امر به تعداد زیادی تانکر نیاز داریم که هزینه‌ها را بالا می‌برد و چون این هزینه قبل از برداشت محصول است کشاورز را مقروض می‌کند.

یک کشاورز کاخکی نیز عنوان کرد: دولت هیچ حمایتی از زعفران کاران نمی‌کند و با توجه به این که خشکسالی زیادی در منطقه است اما زمین‌های زعفران بیمه نمی‌شود و بیمه نیز خسارتی پرداخت نمی‌کند.

رضازاده که زمین‌های زعفران زیادی در منطقه دارد اعلام کرد: در حال حاضر برای آبیاری زمین‌های خود باید هزینه زیادی را پرداخت کنم که پس از برداشت محصول برای پرداخت کردن این هزینه‌ها مجبور می‌شود زعفران خود را هرچه سریع‌تر به دلال‌ها بفروشم که زیان می‌بینم. بر اساس اعلام کارشناسان جهاد کشاورزی در شهرستان گناباد ۱۵۰ هکتار زمین وجود دارد که باید با تانکر آبرسانی شود و برای آبیاری این مزارع حداقل به ۴۵۰ هزار مترمعکب آب نیاز است.

مدیر جهادکشاورزی گناباد در زمینه این مشکل اظهار داشت: در سال‌های قبل دولت کمک هزینه‌ای برای کشاورزان پرداخت می‌کرد تا هزینه آبرسانی آنها را تحت فشار نگذارد ولی دو سال است که دولت این کمک هزینه را پرداخت نمی‌کند.

علیرضا حسین زاده ادامه داد: در حال حاضر هیچ بودجه‌ای در استان برای کمک به کشاورزان وجود ندارد و تمام هزینه را باید خود کشاورز پرداخت کند.

وی افزود: در گناباد ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار زعفران داریم که در سال گذشته با برداشت ۱۵ تن زعفران توانسته‌ایم رتبه دو استان را کسب کنیم اما با وضعیت آبیاری که با تانکر انجام می‌شود کیفیت محصول و میزان برداشت کاهش خواهد یافت.

نماینده مردم گناباد و بجستان در مجلس شورای اسلامی نیز اظهار داشت: باید به سمتی حرکت کنیم که دست واسطه‌ها و دلالان را کوتاه کنیم تا کشاورز بهره بیشتری از محصول خود بردارد و یکی از این راهکارها ارائه زعفران تولیدی در بورس زعفران و کالا می باشد.

حمید بنایی افزود: قبل از ورود زعفران در بورس کالا، سود و چرخه مالی بالای زعفران به جیب دلالان و واسطه‌ها می‌رفت تا کشاورزان که با زحمت بسیار اقدام به تولید زعفران می‌کنند از سود تولید خود کمترین بهره را ببرد.

وی ادامه داد: در زمینه مشکلات خشکسالی و آبیاری مزارع زعفران با تانکر در گناباد جلساتی در وزارت جهاد کشاورزی برگزار کرده‌ایم و دغدغه مردم و کشاورزان را به وزارتخانه مربوطه انتقال داده‌ام.

رئیس مجمع نمایندگان خراسان رضوی بیان داشت: در صحن علنی مجلس نیز چندین بار بنده به وزارتخانه‌های مربوطه تذکر داده‌ام و در نطق میان دستور نیز به خشکسالی ۲۰ ساله در منطقه اشاره کرده‌ام.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۷/۲۳

کم آبی مزارع زعفران گناباد را تهدید می کند

مدیر جهاد کشاورزی گناباد گفت: استمرار پدیده خشکسالی و کمبود منابع آبی مزارع زعفران این شهرستان از جمله ۱۵۰ هکتار در مناطق کوهپایه ای را تهدید می کند و آنها را در معرض نابودی تدریجی قرار داده است.

علیرضا حسین زاده عصر پنجشنبه در گفتگو با خبرنگار ایرنا افزود: ۱۵۰ هکتار مزرعه زعفران این شهرستان به واسطه قرار داشتن در مناطق کوهپایه ای بخش کاخک نیازمند ۴۵۰ هزار مترمکعب آبرسانی است. این نیاز بخاطر کمبود شدید منابع آبی در محل باید با استفاده از ۴۵۰ دستگاه تانکر تامین شود.
وی ادامه داد: این در حالی است که هیچگونه اعتباری برای آبرسانی به مزارع زعفران گناباد اختصاص نیافته و هزینه سنگین آن باید از سوی کشاورزان پرداخت شود. این مسئله مشکلات زیادی برای زعفرانکاران بدنبال داشته است.
مدیر جهاد کشاورزی گناباد گفت: آبرسانی با تانکر تنها امید مزارع زعفران گناباد است لذا با توجه به هزینه های سنگین آبرسانی، زعفرانکاران در نهایت صرفه جویی و به صورت ناقص اقدام به آبیاری مزارع می کنند اما همین اقدام نیز به تدریج منجر به نابودی و کاهش سطح عملکرد تولید زعفران در گناباد می شود.
وی افزود: گناباد با سطح زیر کشت سه هزار و ۵۰۰ هکتار و تولید سالانه ۱۵ تن زعفران دومین شهرستان خراسان رضوی در این حوزه محسوب می شود. ۶۰ درصد سطح زیر کشت در این شهرستان به زعفران و امرار معاش ۶۵۰ نفر بهره بردار به صورت مستقیم به کاشت و برداشت همین محصول متکی است.
او بر لزوم اختصاص اعتبار برای آبرسانی به مزارع زعفران گناباد تاکید و بیان کرد: در غیر این صورت مزارع زعفران شهرستان در عطش کم آبی نابود می شوند و در پی آن شاهد مهاجرت بیشتر روستاییان خواهیم بود. هزینه حمل هر تانکر برای آبیاری مزارع زعفران ۱۵ تا ۱۸ میلیون ریال است.
۱۰ هزار و ۵۰۰ کیلوگرم زعفران از سطح سه هزار و ۵۰۰ هکتار مزارع شهرستان گناباد طی سال زراعی گذشته برداشت شد. آبیاری مزارع زعفران گناباد از ۱۵ مهرماه آغاز شده و تا دو ماه آینده و پایان فصل برداشت ادامه دارد.
۳۴ هزار بهره بردار بخش کشاورزی گناباد با ۲۰ هزار هکتار کشتزار آبی، ۱۷۰۰ هکتار دیمزار و ۵۰۰ هزار راس دام سالانه ۸۷ هزار تن محصولات زراعی، باغی و دامی تولید و روانه بازار مصرف می کنند. آب کشاورزی این شهرستان از طریق ۴۰۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق و ۳۴۶ رشته قنات تامین می شود.

منبع : خبرگزاری ایرنا – مورخ ۱۳۹۷/۰۷/۱۹