نوشته‌ها

زمزمه‌های تلخ برای طلای سرخ؛ قاچاق پیاز زعفران به افغانستان و واردات زعفران!

تولید انبوه، قاچاق پیاز زعفران به افغانستان و واردات موضوعاتی است که زنگ های خطر را برای دومین تولید کننده زعفران ایران به صدا در آورده است.

در حالی‌ که هنوز سرنوشت برند سازی زعفران ایران در جهان مشخص نشده بود، خبر قاچاق پیاز زعفران ایران به کشورهای دیگر ازجمله افغانستان تن باغدارانمان را تب‌دار کرد، و هنوز لرز این تب التیام نیافته بود که خبر مجاز شدن واردات زعفران و پودر آن در تیرماه سال ۹۶ صدای تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلای سرخ را درآورد، هرچند در پروسه اعلام این مصوبه، خبر تکذیب آن‌ هم منتشر شد، اما انگار هنوز زمزمه‌های «واردات زعفران چه اشکالی دارد؟» برای کشوری که خود ۹۸ درصد زعفران دنیا را تولید می‌کند، نقل محفل برخی از مسئولان کشور است.

رتبه برتر کیفیت زعفران در خراسان جنوبی

خراسان جنوبی از جمله استان‌هایی است، که بخش زیادی از تولید زعفران کشور را به خود اختصاص داده تا جایی که با فعالیت حدود ۳۶ هزار زعفران کار و تولید بیش از ۵۰ تن زعفران خشک توانسته رتبه دوم تولید طلای سرخ در کشور را از آن خود کند.

به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی زعفران این استان توانسته به لحاظ کیفیت و عطر رتبه نخست کشور را به‌دست آورد. رتبه‌ای که ثمره دسترنج قطره‌ قطره جان زعفران کاران استان است چرا که با شرایط آبی این استان تولید با کیفیت در حقیقت یک عزم عاشقانه و توکل خاضعانه می‌خواهد.

هاشم ولی پور مطلق در گفتگو با مهر به این نکته نیز اشاره دارد که با وجود دریافت رتبه برتر کیفیت؛ خراسان جنوبی با ۱۵ هزار هکتار سطح زیر کشت در رتبه‌بندی میزان تولید بعد از خراسان رضوی قرار دارد.

وی ادامه می‌دهد: زعفران این استان به کشورهایی از جمله آلمان، استرالیا و کشورهای حاشیه خلیج‌ فارس صادر می‌شود.

تمام این اطلاعات نشان می‌دهد، تولید این محصول استراتژیک در استانی مانند خراسان جنوبی امروز امید تعداد زیادی از آنهایی است که یک سال را چشم به زمین دوخته‌اند و با خون‌ دل در این شرایط خشکسالی این گل را پرورش داده اند تا آنها را از مهاجرت منصرف کند و دلشان را خوش کند به خرید تضمینی که قولش را مسئولان برای کنترل بازار داده‌اند.

در این روایت شیرین، تلخی‌های زخم‌های خشک‌سالی کم نبود که زمزمه‌های واردات زعفران هم به آن اضافه‌شده است.

۱۶ تیر ۹۶ بود که تعدادی از رسانه‌ها تیترهای شوکه کننده‌ای زدند «واردات زعفران و پودر زعفران مجاز شد» این در حالی بود که اوایل همان ماه در سال گذشته وزیر صنعت، واردات کالاهای مشابه داخلی را حرام اعلام کرده بود. غافل از اینکه وزارتخانه تحت مدیریتش طی مصوبه‌ای واردات زعفران و پودر آن را جزو لیست ممنوع‌الورودی‌ها قلمداد نکرده بود.

 از مصائب تولید، فروش و صادرات محصولات کشاورزی هر چه بگوییم باز هم کم است، چرا که در بحبوحه‌ی انتشار این خبر برای محصولی که با تولید بیش از ۳۲۰ تن در سال مقام اول در دنیا را به ایران داده است، عده‌ای پرسیدند مگر واردات چه اشکالی دارد؟؟؟ سؤالی که شاید تعداد زیادی از کشاورزان پاسخ‌های روشنی برای آن داشته باشند.

هیچ بخشنامه یا مصوبه‌ای در این‌باره ندیده‌ام

معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره چنین مصوبه‌ای اظهار بی‌اطلاعی می‌کند و می‌گوید: وقتی پارامترهای گوناگون این محصول را در کنار یکدیگر بگذارید متوجه می‌شوید که واردات این محصول بی‌معنی است.

مهدی عصمتی پور در گفتگو با مهر اعلام می‌کند: بیش از ۹۵ درصد از زعفران جهان در ایران تولید می‌شود، و اگر چنین اتفاقی بیفتد، نه تنها کشاورزان بلکه صادرکنندگان ما را نیز دچار مشکل می‌کند.

وی ادامه می‌دهد: هرچند ایران تولیدکننده اصلی این محصول است، اما ارزش‌ افزوده این محصول نصیب کشورهایی مانند اسپانیا (بزرگ‌ترین واردکننده زعفران ایران) می‌شود، یعنی سودش را این کشور می‌برد، چرا که با شیوه‌ای مدرن آن را بسته‌ بندی کرده و توزیع می‌کند.

وی بیان داشت: بیشترین زحمت برای طلای سرخ در ایران کشیده می‌شود چراکه برای به‌دست آوردن یک کیلوگرم زعفران خشک باید کشاورزان ساعت‌ها ۱۷۰ هزار دانه گل را از کلاله جدا و با حساسیت بالایی خشک کنند.

وی دراین‌باره اظهار نظر بیشتری نمی‌کند اما معتقد است واردات زعفران به ایران طرحی نیست که توجیه ارزی و اقتصادی داشته باشد.

همان‌طور که این مسئول وجود چنین مصوبه‌ای را غیرقابل‌باور می‌داند، عده‌ای از مسئولان در ۳۰ تیرماه ۹۶ آن را به این دلیل که ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده زعفران است تکذیب کردند، اما در مقابل عده‌ای دیگر واردات زعفران را منوط به پرداخت تعرفه ۵۵ درصدی گمرک دانسته و عنوان کردند خود این مسئله موضوع واردات را تا حد زیادی کاهش می‌دهد.

لایه‌های پنهان ماجرا

زمانی که مسئولان کشور در حال دوئل بر سر واردات زعفران به ایران بودن در زیر پوست این کشور جریان ناسالم دیگری در حال انجام بود. «قاچاق پیاز زعفران» تراژدی که نه تنها تولیدکنندگان را آزرده‌ خاطر کرد بلکه صادرکنندگان را نیز وادار به اظهار نظر دراین‌باره کرده است.

در اصل باید گفت با مطرح‌ شدن این موضوع ذهن‌ها از موضوع بسیار حساس‌تری منحرف شد که می‌تواند ریشه به تیشه اعتبار زعفران ایران و برند ملی‌مان بزند.

در این ماجرا خراسان جنوبی به دلیل داشتن بیشترین مرز مشترک با کشور افغانستان در مظان اتهام قرار گرفت. هر چند عده‌ای به‌ صراحت اعلام کردند خوب است شاید از این طریق کشت خشخاش کم شود، اما باید گفت طعم سودی که خشخاش به جیب قاچاقچیان می‌اندازد، با طعم سود زعفران متفاوت است.

سوژه اصلی مربوط به همان قاچاق پیاز زعفران است که تا چند سال آینده خواهد توانست افغانستان را با شرایط آب و هوایی مساعد به یکی از رقبای اصلی ایران تبدیل کند البته این موضوع را یکی از مسئولان کشوری خرداد ماه امسال در گفتگو با خبرنگار مهر تشریح کرد: رضا تازیکی، مدیر طرح ملی توسعه کسب‌ و کار و اشتغال پایدار وزارت کار با اشاره به اینکه وزارت زراعت افغانستان اعلام کرده که زعفران این کشور برای سومین سال به‌ عنوان بهترین و با کیفیت‌ترین زعفران دنیا شناخته‌شده است، اظهار داشت: سال‌هاست که فعالان زعفران  در خصوص پیدا شدن رقیبی تازه برای یکی از محصولات استراتژیک کشاورزی کشورمان، سخن می‌گویند.

مدیر طرح  ملی تکاپو (توسعه کسب‌ و کار و اشتغال پایدار) وزارت کار تصریح کرد: صحبت از قاچاق پیاز زعفران، کشت و تولید زعفران در کشور افغانستان، هر از چند گاهی در میان اخبار مختلف به گوش می‌رسد و بیان آمارهای متفاوت، متناقض و گاه بدون سند و مدرک از تولید و کشت زعفران در افغانستان باعث نگرانی‌هایی شده است.

تازیکی تأکید کرد: باید سعی شود که با اطلاعات مستند از فعالیت‌های انجام‌ شده در کشور افغانستان در خصوص تولید زعفران، تصمیماتی مناسب برای مقابله با رقیب تازه‌وارد اتخاذ گردد.

وی ادامه داد: امروزه بخش کشاورزی افغانستان تنها حدود ۳۵/۵ درصد از تولید ناخالص داخلی افغانستان را در بر می گیرد، اما در حقیقت ۸۰ درصد جمعیت افغانستان به‌طور مستقیم یا غیر مستقیم در بخش‌های کشاورزی و دامداری فعالیت می‌کنند.

واردات صحت ندارد، رقیب را باید شناخت

این نقیض‌ها نشان می‌دهد گاهی به‌ جای حل شدن معادله صورت آن به‌ کلی پاک می‌شود و به‌جای آن معادله دیگری مطرح می‌شود و امروز زعفران به این بلا دچار شده است.

رئیس اتاق بازگانی خراسان جنوبی در گفتگو با مهر نیز با رد قطعی شدن موضوع واردات زعفران می‌گوید: این حرف به‌کل غلط است، با توجه به تمام شرایطی که در بحث زعفران داریم هیچ عقل سلیمی این را نمی‌پذیرد که زعفران را وارد کنیم.

احتشام با اشاره به این‌که واردات زعفران ۱۰۰ درصد تعرفه دارد اضافه می‌کند. امروز شما زعفران را در بازار خراسان جنوبی مثقالی ۲۸ هزار تومان می‌خرید اما این میزان با تعرفه باید مثقالی ۱۰۰ هزار تومان خریداری شود. بنابراین ماجرای واردات زعفران به‌طورکلی منتفی است.

وی با تاکید بر اینکه باید افغانستان را در زمینه تولید و رقیب تولید زعفران جدی بگیریم، گفت: سوژه اصلی مربوط به همان قاچاق پیاز زعفران است که تا چند سال آینده خواهد توانست افغانستان را با شرایط آب و هوایی مساعد به یکی از رقبای اصلی ایران تبدیل کند.

زیاد بد نیست

اما در این میان مسئولان وزارت صنعت معدن و تجارت نظر متفاوتی دارند، رئیس اداره بازگانی خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت خراسان جنوبی معتقد است باید نگاهمان را به این موضوع عوض کنیم چرا که ایران هم‌ اکنون با کمبود آب مواجه است پس ما می‌توانیم به‌جای تولید مواد خام وارد کننده آن باشیم به‌ خصوص محصولات کشاورزی که امروز دغدغه زیادی را ایجاد کرده است.

اگر موارد مربوط به بازاریابی را تخصصی دنبال کنیم و فرآوری را با کیفیت مطلوب انجام دهیم باید گفت بسته‌بندی زعفران از تولید آن برایمان سودآورتر خواهد بود. سعید بهشتی راد می‌گوید: ارزش‌ افزوده و سود متعلق به کشوری است که فرآوری انجام می‌دهد بنابراین ما نیز اگر بتوانیم بحث‌های فرآوری و کارخانه‌هایی که با این تخصص راه‌اندازی می‌شوند را حمایت کنیم به این نتیجه می‌رسید که زیاد هم بد نیست که واردات زعفران نیز داشته باشیم!!!

وی ایراد کار را در بازاریابی می‌داند و اعلام می‌کند: اگر موارد مربوط به بازاریابی را تخصصی دنبال کنیم و فرآوری را با کیفیت مطلوب انجام دهیم باید گفت بسته‌بندی زعفران از تولید آن برایمان سودآورتر خواهد بود.

وی با اشاره به کارخانه‌های فرآوری زعفران که هم‌اکنون فرآوری زعفران و صادرات آن را انجام می‌دهد می‌افزاید: نباید همیشه به موضوع واردات این محصولات با خشم نگاه کرد، چرا که این‌ یک موقعیت مناسب برای بهره‌مندی از آب مجازی است.

هر چند تصمیمات دم بریده نتیجه‌اش را بعد از چند سال نشان می‌دهد، اما باید باور داشت دست‌ هایی در پس پرده نمی‌خواهد که روی زعفران ایران سرخ بماند. اما به گفته مدیر طرح ملی تکاپو، لازم است تا فعالین صنعت زعفران با همکاری یکدیگر و در تعامل و مشارکت، با حضور در عرصه‌های بین‌ المللی، ضمن رهبری تجارت زعفران در سطح جهان، هر چه بیشتر در سطح بین‌المللی حضور یافته و اقدام به بازار سازی و توسعه بازارهای بین‌ المللی نمایند تا حتی در صورت وجود رقبای متعدد، تجارت زعفران و رهبری بازار زعفران همواره نزد ایران باشد.

به طور حتم این تصمیمات مهم برای کشاورزان استانی مانند خراسان جنوبی که تلاش مضاعفی در تولید دارند از بازخورد دو چندانی برخوردار خواهد بود.

منبع : خبرگزاری مهر – مورخ ۱۳۹۷/۰۶/۲۰

احتکار به زعفران رسید/ قیمت طلای سرخ توسط دلالان ۲ برابر شد!

حسینی گفت: برخی افراد سود جو پس از گذشت چند ماه از نگهداری زعفران در انبار‌ها و فروش محصول با نرخ‌های دلخواه بازار را متشنج کرده اند.

علی حسینی عضو شورای ملی زعفران، درباره آخرین وضعیت بازار طلای سرخ، اظهار کرد: با توجه به آنکه تا آغاز فصل برداشت تنها دو ماه زمان باقی است، زعفران چندانی برای عرضه در بازار وجود ندارد.
وی از آغاز برداشت زعفران از ۲۰ مهر ماه خبر داد و گفت: با وجود آنکه زعفران کالایی نیست که مدت زمان آن نامحدود باشد، بنابراین تا دو ماه آینده مابقی زعفران های موجود در انبارها باید جذب بازار شود.
به گفته حسینی برخی افراد سودجو پس از گذشت چند ماه از نگهداری زعفران در انبارها قصد عرضه کالا در بازار را دارند تا بتوانند سودهای هنگفتی را به جیب بزنند و این در حالی است که علی رغم تصور نادرست این افراد، مدت زمان مصرف زعفران محدود است و نگهداری طولانی مدت آن در انبارها منجر به از دست دادن کیفیت و عطر خاص این محصول می شود.

این مقام مسئول نرخ فروش هر کیلو زعفران توسط کشاورزان را ۵ تا ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعلام کرد و گفت: با توجه به آنکه میزان قابل توجهی زعفران در اختیار سازمان تعاون روستایی و افراد فرصت طلب است؛بنابراین این دلالان با عرضه محصول به قیمت ۸ تا ۹ میلیون تومان قصد دارند که بازار را متشج کنند.
وی بازار زعفران در روزهای آتی را پیش بینی کرد و گفت: هم اکنون خریداران خارجی در حد مصرف خود خریداری می کنند چرا که تا عرضه زعفران نو به بازار تنها دو ماه زمان باقی است که با این وجود پیش بینی می شود صادرات تا فصل برداشت با روند کاهشی روبرو شود.
حسینی ادامه داد: با توجه به آنکه نگهداری زعفران در انبارها منجر به کاهش کیفیت محصول می شود، بنابراین به افراد توصیه می شود که به قصد فروش زعفران با نرخ های دلخواه از نگهداری زعفران در انبار اجتناب کنند.
عضو شورای ملی زعفران درباره آخرین وضعیت صادرات زعفران بیان کرد: صادرات زعفران از ابتدای سال از نظر حجمی افزایش و ارزشی کاهش داشته است چرا که خریداران خارجی با رصد کردن بازارهای داخلی و برابری نرخ ارز و ریال به طور دائم قیمت ها را در بازار کاهش می دادند، ضمن آنکه ارزش واقعی پول حاصل از صادرات کمتر از میزان نرخ اعلامی آمار مربوط به گمرک‌ است.
وی در پایان تصریح کرد: بنابر آمار صادراتی گمرک، نرخ هر کیلو زعفران ۱۴۰۰ دلار است در حالی که در برخی مواقع نرخ واقعی فروش کمتر از هزار دلار بوده است.

منبع : خبرگزاری فصل اقتصاد – مورخ ۱۳۹۷/۰۵/۲۹

زعفران ایرانی با برند سایر کشورها!/چرا زعفران ایرانی سهمی در بازار جهانی ندارد؟

به گزارش خبرنگار صنعت، تجارت و کشاورزی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، زعفران یکی از محصولات استراتژیک کشاورزی در کشورمان محسوب می شود که توسعه صادرات آن می تواند ارزش افزوده مناسبی را نصیب کشور کند این درحالی است که مسائل و موضوعات مختلف با سد راه صادرات از سرخی روز افزون آن کاسته و آتشی بر جان تولیدکنندگان انداخته است.

آمارها نشان می دهد علی رغم آنکه زعفران جز سه محصول عمده صادراتی در بخش کشاورزی است اما همچنان بیشترین حجم صادرات این محصول به زعفران فله ای اختصاص دارد که به این ترتیب با وجود تولید بیش از ۹۰ درصد زعفران دنیا در ایران، سهم چندانی از بازارهای جهانی نداریم چرا که پس از صادرات فله به کشورهای اروپایی به ویژه اسپانیا و همچنین افغانستان، این محصول پس از فرآوری و بسته بندی مجدد به عنوان تولیدات داخلی به دیگر کشورها صادر می شود که این امر موجب شده نام زعفران ایرانی در بازارهای جهانی بر سر زبان ها نباشد.

البته ماجرا تنها به این جا ختم نمی شود چرا که قاچاق پیاز زعفران در سایه غفلت مسئولان در حال خروج از مرزهای کشور است که این امر برای بزرگترین تولیدکننده زعفران یک خطر به شمار می رود. اگر متولیان این صنعت توجهی به این موضوع نداشته باشند، در آینده ای نه چندان دور با افزایش سطح زیر کشت محصول در کشورهای رقبا، دیگر جایی در بازارهای هدف نخواهیم داشت.

براین اساس به سراغ مسئولان ذی ربط می رویم تا از آخرین وضعیت صادرات فله، قاچاق پیاز زعفران و دیگر مشکلات پیش روی تولیدکنندگان با خبرشویم:

رضا نورانی رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی در گفتگو با خبرنگار صنعت، تجارت و کشاورزی با انتقاد از صادرات فله ای طلای سرخ ایرانی اظهار کرد: با توجه به آنکه بیش از ۹۰ درصد زعفران دنیا در ایران تولید می شود، اما متاسفانه این محصول ارزشمند ایرانی به اسم سایر کشورها ناشی از صادرات فله به بازارهای هدف صادر می شود.

وی افزود: بسیاری از کشورهای توسعه یافته روی برند و بسته بندی محصولات خود کار می کنند در حالی که تجار ایرانی اقدام به صادرات فله ای محصولات نظیر کشمش، پسته، زعفران و … می کنند که در نهایت این امر موجب سوءاستفاده بسیاری از رقبا می شود.

نورانی با اشاره به اینکه در ایران چند شرکت به صورت محدود روی بسته بندی صادراتی محصولات خود کار می کنند، بیان کرد: این امر کافی نیست، چرا که بسیاری از کشورهای پیشرفته برای هر یک از صادرکنندگان خود، کد شناسه ای روی محصول درج می کنند تا در صورت بروز مشکل، صادرکننده مربوط مورد انتقاد قرار گیرد.

این مقام مسئول با انتقاد از جدی نگرفتن بحث برندینگ در ایران گفت: با وجود آنکه این امر ضرر و زیان هنگفتی به محصولات با ارزش و منحصر به فرد ایرانی وارد کرده است، اما تاکنون در هیچ از یک رسانه ها تبلیغات وسیعی برای کالاهای ایرانی صورت نگرفته است و از آن جا که بسیاری از صادرکنندگان خرده پا و جز هستند، نتوانسته اند برای تبلیغات نشان تجاری خود در دنیا هزینه های بازاریابی را پرداخت کنند. در نهایت این امر منجر به سو استفاده افغان ها و دیگر رقبا از زعفران ایرانی و بسته بندی و صادرات مجدد آن به بازارهای هدف شده است.

وی ادامه داد: با وجود آنکه بیش از ۹۰ درصد زعفران دنیا در ایران تولید می شود، اما متاسفانه آمار صادراتی کمتر از اسپانیاست در حالی که تولید زعفران در اسپانیا یک دهم ایران نیست.

به گفته نورانی توزیع زعفران با برند اسپانیا به بازارهای دنیا موجب شده که ترنول آن کشور بیش از ایران باشد.

رئیس اتحادیه ملی محصولات کشاورزی با بیان اینکه گرفتن ضرر در هر زمانی منفعت است، اظهار کرد: این گونه نیست که مسئولان و صادرکنندگان ایرانی بگویند که دیگر نمی توان برای جلوگیری از سوءاستفاده رقبا کاری را انجام داد چرا که نبود متولی صادرات و هدف گذاری برای این امر یکی از دلایل اصلی سوءاستفاده رقبا در بازارهای هدف به شمار می رود.

وی در پایان تصریح کرد: در گذشته سازمان توسعه صادرات داشتیم که هم اکنون این سازمان به توسعه تجارت تغییر یافته است، اما بیشترین حرف و حدیث ها متوجه واردات بوده و همواره از صادرات غافل شده ایم.

سرنخ اصلی سو استفاده از زعفران ایرانی در دست دولت است

علی حسینی عضو شورای ملی زعفران در گفتگو با خبرنگار صنعت، تجارت و کشاورزی، با بیان اینکه سرنخ اصلی سوءاستفاده رقبا از زعفران ایرانی دست دولت است، اظهار کرد: وقتی دولت شرایطی فراهم می کند که به صورت قانونی و غیر قانونی زعفران و پیاز زعفران توسط افغان ها یا شرکای ایرانی از کشور خارج شود، بدیهی است که با معضل سوءاستفاده از محصول به نام ایرانی در بازارهای هدف به اسم سایر کشورها روبرو شویم.

وی افزود: با توجه به آنکه در سیاست جدید ارزی دولت،صادرات به افغانستان از سپردن تعهد ارزی و بازگشت ارز ۴۲۰۰ تومانی به سیستم بانکی مستثنی است؛ بنابراین سوءاستفاده از برند ایرانی ناشی از مقررات ایجاد شده توسط دولت است.

حسینی ادامه داد: با وجود آنکه زعفران ایرانی به سمت افغانستان سرازیر می شود، این امر جای سوال است که چرا باید مقررات صادرات زعفران به افغانستان مستثنی از کشورهای دیگر باشد و همواره ما با دست خود سودهای هنگفتی را نصیب افغان ها کنیم.

این مقام مسئول با انتقاد از قاچاق بی رویه پیاز زعفران بیان کرد: با توجه به توسعه سطح زیر کشت زعفران در افغانستان این امر جای سوال است که چرا دولت از خروج غیر قانونی پیاز زعفران جلوگیری نمی کند.

وی ادامه داد: با وجود کشت زعفران در افغانستان و مصرف ناچیز محصول در این کشور، تاکنون هیچ یک از مسئولان از خود سوال نکرده اند که چه بلایی سر این حجم از صادرات زعفران ایرانی به افغانستان می آید.

عضو شورای ملی زعفران با اشاره به ضرورت توقف صادرات این محصول ارزشمند ایرانی به افغانستان بیان کرد: بنده معتقدم که هرچه سریع تر باید جلوی صادرات رسمی و غیر رسمی این میزان زعفران به افغانستان گرفته شود چرا که صادرات یک گرم زعفران به افغانستان خیانت به کشاورزان است.

وی با بیان اینکه با صادرات فله ای زعفران به افغانستان، منافع ملی به تاراج می رود، تصریح کرد: این در حالی است که با وجود هشدارهای متعدد گوش شنوایی نیست چرا که هم اکنون شاهد خروج انبوه زعفران و پیاز زعفران از مرزها هستیم، ما از افغان ها مهمان نوازی می کنیم اما آنها این سرمایه ملی را به تاراج می برند.

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان – مورخ ۱۳۹۷/۰۴/۱۹

تیشه به ریشه زعفران نزنید

نایب رئیس شورای ملی زعفران گفت: دولت با اتخاذ تدابیر نامناسب تیشه به ریشه صادرات طلای سرخ می زند.

به گزارش پایگاه خبری آرمان اقتصادی، غلامرضا میری در برنامه «روی خط بازار» رادیو اقتصاد افزود: اعمال تحریم ها در عرصه ارتباط های بانکی و اتخاذ تدابیر نامناسب از سوی دولت سبب شده فرصتی برای افغانها جهت کشت زعفران به وجود آید.

وی با اعلام این مطلب که بر سطح زیرکشت پیاز زعفران در افغانستان هر سال افزوده می شود، اظهار داشت: همچنین از سوی این کشور همسایه تقاضای پیاز زعفران که به طور قاچاق از کشور خارج می شود، افزایش می یابد.

رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران با تاکید بر اینکه طبق تصمیم دولت برای صادرات زعفران باید پنج درصد عوارض پرداخت شود، ادامه داد: اجرای این مهم، مسئله قاچاق طلای سرخ را پررنگ تر می کند.

وی با بیان این خبر که سه و نیم درصد از صادرات محصولات کشاورزی ایران به زعفران اختصاص دارد، گفت: سالانه ۳۰۰ میلیون دلار زعفران از ایران به کشورهای دیگر صادر می شود.

میری با اشاره به اینکه با دستور دولت صادرکنندگان باید ارز به دست آمده از فروش زعفران را به کشور برگردانند، افزود: همچنین ارز حاصل شده از صادرات زعفران باید با قیمت چهار هزار و ۲۰۰ تومان به دولت واگذار شود.

وی با اشاره به اینکه این مبحث سبب می شود سودجویان از فرصت بهره گیری کنند و زعفران قاچاق شده از ایران را به نام زعفران افغانستان به جهان معرفی کنند، اظهارداشت: افزایش قیمت زعفران به دلیل خرید این محصول ارزشمند از سوی افغانها است.

نایب رئیس شورای ملی زعفران با تاکید بر اینکه ایران توانایی تامین زعفران اروپا را ندارد، ادامه داد: با وجود این، اروپاییها روی به خرید طلای سرخ از افغانستان می آورند همچنین این دشمنی اروپا با ایران باعث می شود زعفران کشور دیگر جایگاهی در بین آنها نداشته باشد.

وی با اعلام ین مطلب که نبود سیستم بانکی مناسب میان ایران و اروپا مانع ایجاد اعتماد میان فروشنده و خریدار می شود، گفت: هم اکنون دولت به دنبال اتخاذ تدابیری بوده که ارز حاصل از فروش زعفران از طریق سامانه نیما وارد کشور نشود چرا که زعفران طی سال های تحریم به ریال فروخته می شود.

میری با بیان اینکه طبق دستور دولت کسانی که ارز به دست آمده از صادرات را به سامانه نیما واگذار نکنند از معافیت های مالیاتی محروم خواهند شد که این مهم از سوی صادرکنندگان زعفران پذیرفتنی است، افزود: صادرکنندگان طلای سرخ می توانند اظهارنامه های صادراتی خود را به کسانی که قصد واردات دارند، واگذار کند.

وی با اشاره به اینکه برای رفع معضل پولشویی بابت هر میزان زعفرانی که صادر می شود منابعی باشد که نشان دهد مبلغ ریالی به دست از فروش محصول آمده وارد کشور شده است، اظهارداشت: پیشنهاد می شود ارز صادراتی به نرخ واقعی به متقاضیان داخلی عرضه شود و یا اینکه اظهارنامه صادراتی مورد نظر به متقاضیان فروخته شود.

منبع : خبرگزاری آرمان اقتصادی – مورخ ۱۳۹۷/۰۳/۲۸

دست و پای صادرکنندگان زعفران بسته است/۱۰۰ تن مازاد تولید زعفران کشور فاقد بازار

نایب رئیس شورای ملی زعفران گفت: سالانه بیش از ۱۰۰ تن مازاد تولید زعفران در کشور داریم و اگر بازار توسعه پیدا نکند این محصول بدون خریدار در انبارها باقی مانده و تولیدکنندگان متضرر می‌شوند.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد مقدس، زعفران یکی از کالاهای اصلی صادراتی در خراسان‌ رضوی است و بیشترین میزان صادرات در این استان را به خود اختصاص داده است.

اهمیت این محصول و صادرات آن زمانی افزایش پیدا می‌کند که علاوه بر مصرف آب کم این محصول، حدود ۹۲ درصد تولید زعفران دنیا در اختیار ایران بوده و بخش اعظمی از این میزان نیز در خراسان رضوی کشت می‌شود اما هم اکنون صادرکنندگان این محصول با مشکلاتی در ارسال آن به بازارهای هدف روبه‌رو هستند.

خبرنگار خبرگزاری تسنیم در خراسان‌ رضوی گفتگویی با غلامرضا میری نایب رئیس شورای ملی زعفران داشته که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

تسنیم: تصمیم جدید ارزی دولت مبنی بر اینکه هر صادرکننده‌ای باید ارز حاصل از صادرات خود را به سیستم بانکی وارد کند چه تأثیری بر روی بازار صادرکنندگان محصول زعفران داشته است؟ آیا شما این تصمیم را درست ارزیابی می‌کنید یا غلط؟

میری: از نظر بنده این بخشنامه به طور کلی تمام صادرات را تحت تأثیر قرار داده و در یک نگاه حداقلی این تصمیم سبب کاهش ۵۰ درصدی میزان صادرات زعفران می‌شود اما به طور ویژه در مورد صادرات زعفران سبب می‌شود که میزان قاچاق افزایش پیدا کند.

تصور کنید که شما به عنوان یک فرد صادرکننده چگونه می‌توانید زعفران را صادر کنید و بعد ارز را برگردانیم در حالی که در کشور مبدأ که محصول را فرستاده‌اید یک دلار را ۷۰۰۰ تومان قیمت می‌گذارند و دولت آن را ۴۲۰۰ تومان می‌خرد و البته بدیهی است که این مسئله امکان‌پذیر نیست.

راه دیگری که برای صادرکننده قرار داده‌اند این است که ارز را به واردکننده بفروشد؛ حالا باید دید کدام واردکننده حاضر است که ارز را به قیمت ۷۰۰۰ تومان خریداری کرده و با آن کالا وارد کند و بعد از آن کالای خود را در کدام بازار می‌خواهد بفروشد و بخش سوم این است که خود صادرکننده واردات انجام دهد. نخست اینکه صادرکننده واردکننده نیست و در این زمینه تخصص ندارد و بعد از آن یک صادرکننده با دلار ۷۰۰۰ تومان چه کالایی را می‌تواند وارد کند؟

همه این مسائل در کنار هم سبب می‌شود که ما این پیش‌بینی را داشته باشیم که صادرات زعفران کاهش شدیدی داشته باشد و باید گفت در وضعیت فعلی همه متوقف هستند که باید چه کاری انجام دهند و همه به نوعی منتظرند ببینند در آینده چه اتفاقی رخ می‌دهد. در ادامه اگر این روند تا این حد ریسک داشته باشد در نهایت امر ما هم واحدهایمان را تعطیل می‌کنیم چراکه حالا موقعیت خوبی هم برای تولید هم برای صادرات وجود ندارد.

تسنیم: بورس کالای زعفران در بازار داخلی چه تأثیری داشته است؟

میری: وقتی بازار ثبات ندارد چگونه از فرد صادرکننده انتظار می‌رود که به دنبال توسعه بازارهای خود باشد البته بورس خوب است به شرط اینکه زعفران در این بورس قرار بگیرد و امکان کنترل قیمت آن هم وجود داشته باشد؛ هم اکنون کسانی که در بورس سرمایه‌گذاری می‌کنند به دنبال سود خود هستند و  به همین علت در زعفران نیز مانند طلا نوسان قیمت وجود دارد. همه به دنبال این هستند که بازار بورس رشد داشته باشد تا در این میان سودی عاید آنها شود.

اما باید این را در نظر داشت که بورس در صورتی خوب است که دولت قیمت زعفران را اعلام کند و اگر کسی مانند دلال‌ها خواستند زعفران را از کشاورز با قیمت پایین‌تر بخرد وارد عمل شود و این حمایت وجود داشته باشد و از طرف دیگر به صادرکننده این اطمینان خاطر داده شود که با در نظر گرفتن یک قیمت ثابت برای توسعه بازارهای صارداتی محصول خود اقدام کند.

هم اکنون ۲۳ استان در کشور ما در حال تولید زعفران هستند و به همین علت ما باید بازار را توسعه دهیم؛ هم اکنون سالانه بیش از ۱۰۰ تن مازاد تولید زعفران در کشور داریم و اگر بازار توسعه پیدا نکند این محصول بدون خریدار در انبارها باقی مانده و تولیدکنندگان متضرر می‌شوند.

تسنیم: یعنی شما تصور می‌کنید راه اندازی بورس زعفران اقدامی بیهوده بوده است؟

میری: هم اکنون زعفران در بازار وجود دارد و ما با یک تلفن می‌توانیم آن را برای شرکای خارجی خود تأمین کنیم و بدون هیچگونه بوروکراسی اداری هم برای آنها ارسال کنیم و بعد از تحویل پول آن را هم می‌گیریم اما برای خرید ۱۰۰ گرم زعفران در بورس شاهد این هستیم که روند بوروکراتیک عجیبی باید طی شود. با این روند کدام خریدار خارجی حاضر است با بورس کار کند؟ چرا که از نظر اقتصادی این روند به نفع آنها نیست و از طرفی باید پول را در ابتدا برای بورس واریز کنند.

صادرکنندگان به آنالیزهایی که در بورس انجام می‌دهد اعتماد ندارند و بعد از خرید کالای خود از بورس دوباره باید آزمایشات مربوطه را انجام دهند و علاوه بر این درصدی هم بورس از آنها  می‌گیرد و به همین علت برای صادرکنندگان هم خرید زعفران از بورس گر ان تمام می‌شود.

چیزی که خوب و منطقی است این است که باید زعفران با قیمت تعیین شده از کشاورز خریداری شود و بعد هم همان زعفران با یک درصد منطقی سود به صادرکننده فروخته شود و قیمت را ثابت نگاه دارند تنها در همین صورت است که می‌توان از صادرکننده انتظار داشت که تولید خوبی داشته باشد و از صادرکننده هم انتظار داشت که صادرات خود را افزایش دهد.

هم اکنون دست و پای صادرکنندگان بسته است و بعد هم گفته می‌شود که ایران با ۹۹ درصد تولید زعفران دنیا نمی‌تواند بازار را مدیریت کند. درست است ما این توانمندی را نداریم و خریدار خارجی تسهیلات یک یا ۲ درصدی از بانک کشور خود می‌گیرد و بعد از آن در انبارهای خود آنها را نگهداری می‌کنند و وقتی فرد بخواهد خرید زعفران داشته باشد می‌توانند تا یک سال با قیمت ثابت محصولات خود را به فروش برسانند و این در حالی است که تجار ایرانی حتی برای یک سال هم نمی‌توانند این کار را انجام دهند.

تسنیم: گفته شده نرخ مرجع زعفران را قرار است ایران تعیین کند شما چه تحلیلی در این حوزه دارید؟

میری: این کار بسیار خوب است اما زمانی ما می‌توانیم این کار را بکنیم که جلوی قاچاق را بگیریم اگر این کار را انجام دهیم با توجه به اینکه ۹۲ درصد تولید زعفران در دنیا در دست ما است؛ می‌توانیم تعیین کنیم که زعفران بر مبنای دلار ۴۲۰۰ تومان فروخته شود و  شرکای خارجی هم ملزم به خرید با همین قیمت باشند و در این صورت خارجی‌ها هم مجبور هستند از ما خریداری کنند.

اما با توجه به اینکه این کالا با حجم بالا به صورت قاچاق از کشور خارج می‌شود کسی از ما محصولمان را خریداری نمی‌کند باید راهکاری دیده شود که فقط افراد صادرکننده زعفران بتوانند صادرات انجام دهند نه اینکه هر کسی بتواند برای صادرات زعفران اقدام کند. باید شاخص‌هایی برای صادرکننده در نظر گرفته و گفته شود که غیر از افراد دارای آن شاخص‌ها کسی حق ندارد صادرات انجام بدهد اگر این کار انجام شود و از قاچاق هم پیشگیری شود می‌توان با همین دلار ۴۲۰۰ تومانی هم فروش و هم صادرات انجام داد.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۳/۲۳

صدور مجوز عمده واحدهای بسته بندی زعفران “کارشناسی نشده” است

به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهدمقدس، زعفران یکی از کالاهای بسیار مهم در حوزه صادرات بوده و اهمیت آن به‌گونه‌ای است که همواره در جدول کالاهای صادراتی، بالاترین ارزش را به خود اختصاص می‌دهد. 

از آنجایی که این محصول هم اکنون با چالش‌هایی روبه‌رو شده، خبرنگار تسنیم خراسان رضوی گفتگویی با علی شریعتی مقدم؛ مدیرعامل صندوق توسعه صادرات زعفران داشته که مشروح آن را در زیر می‌خوانید.

تسنیم: از دیدگاه شما هم اکنون اصلی‌ترین مشکل تولیدکنندگان و صادرکنندگان زعفران چیست؟ 

شریعتی مقدم: یکی از مشکلاتی که هم اکنون در مورد زعفران و واحدهای بسته‌بندی آن وجود دارد این است که به صورت کارشناسی نشده مجوزات واحدهای بسته‌بندی آن صادر شده است. در نظر بگیرید هم اکنون تولید ما حدود ۳۴۰ تُن است؛ از این میزان ۱۹۰ تُن به صورت ماده خام صادر می‌شود؛ یعنی باقی‌مانده در حدود ۱۵۰ تُن است و این در حالی است که همین حالا مجوز واحدهای بسته‌بندی زعفران کنونی حدود هزار تُن ظرفیت دارند.

باید در نظر گرفت که هر کالایی ظرفیتی دارد و در مورد محصول زعفران نیز همین قاعده وجود دارد؛ برای بهبود وضعیت باید روی سرانه مصرف کار کنیم و با این رویه برای تولید رو به ازدیاد زعفران می‌توان فعالیت داشت.

زعفران محصولی است که به عنوان کشت جایگزین می‌توان برای تولیداتی که مصرف آبی بالا و بازده اقتصادی پایینی دارند، از آن استفاده کرد و کشاورزان هم به تدریج در حال روی آوردن به آن هستند؛ البته این امر طبیعی هم هست که با توجه به کم آبی و صادراتی بودن این محصول علاقه به کشت آن زیاد باشد.

با توجه به مسائل ارزآوری و ارزش بالای اقتصادی باید روی بازار داخلی آن کار کنیم و مشکلی که در صنعت وجود دارد؛ محدودیت مصرف این کالا است و تولید این محصول از مصرف آن بیشتر است. می‌توان برای بهبود بازار موضوعات مربوط به سلامت این محصول را بیشتر تبلیغ کرد تا آحاد مردم از مزایای آن اطلاع داشته باشند.

تسنیم: هم اکنون شاهد نوعی بی‌ثباتی در بازار ارز هستیم و با توجه به اینکه زعفران نیز یک کالای صادرات محور است تصور می‌کنید این نوع از شوک‌ها که به بازار ارز وارد می‌شود چه تأثیری بر روی این محصول دارد؟

شریعتی مقدم: زعفران ما به صورت ماده خام صادر می‌شود و از یک طرف افزایش نرخ ارز سبب می‌شود که قیمت‌های صادراتی کاهش پیدا کند و این در کوتاه‌مدت و میان‌مدت سبب می‌شود که رقبای کمتری داشته باشیم اما منافع زیادی برای ما به همراه ندارد.

مشکل اصلی زعفران، “تقاضای محدودی” است که برای آن وجود دارد و هرگونه افزایش نرخ ارز سبب می‌شود که قیمت صادراتی کالا کاهش پیدا کند و از طرف دیگر، خریداران اصلی محصول زعفران واسطه‌هایی دارند که به قیمت روز ارز را مبادله می‌کنند و در واقع این مسئله منافع مستقیمی نه برای تولیدکننده و نه برای صادرکننده دارد و به همین علل است که برخی از واحدها مانند واحدی که چند روز پیش خبر تعطیلی آن به گوش ما رسید به مرز جمع‌آوری کشیده می‌شوند. این داستان دارای سابقه است؛ چندی پیش نیز یکی از واحدهای بسته‌بندی زعفران در تربت حیدریه واحد خود را جمع‌آوری کرده بود.

تسنیم: شما فکر می‌کنید در سال جاری سهم زعفران ایران در بازار دنیا افزایش داشته باشد یا کاهش؟ تحلیلتان در این زمینه چیست؟

شریعتی مقدم: ممکن است به صورت کوتاه‌مدت، میزان صادرات قدری افزایش داشته باشد اما این مسئله نمی‌تواند بلندمدت باشد چراکه صادرکنندگان به تنهایی نمی‌توانند روی بازار زعفران تأثیری داشته باشند و سرانه مصرف را افزایش دهند؛ این مسئله نیازمند نوعی همت و توان جمعی با کمک دولت را نیازمند است که بتواند تأثیر خود را بگذارد.

تسنیم: طرح خرید زعفران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شریعتی مقدم: خرید زعفران، کمکی به تولیدکننده است و عملکرد آن نسبتاً خوب هم بوده و باید گفت به نوعی دولت در این زمینه تصمیم مناسبی گرفته اما اگر این طرح با همین منابع و امکانات با کمک واحدهای بسته‌بندی و بخش خصوصی صورت می‌گرفت می‌توانست بسیار کمک دهنده باشد و پاسخ‌دهی بسیار بیشتری داشته باشد. علاوه بر حمایت از تولید، باید برای بازار زعفران نیز اقداماتی صورت گیرد تا بتوان محصولات را فروخته و از آنها ارزش افزوده ایجاد کرد.

تسنیم: فکر می‌کنید برای افزایش مصرف زعفران و تقویت بازار باید چه کارهایی را انجام داد؟

شریعتی مقدم: زعفران یکی از کالاهای “سلامت محور” بوده و اگر کسی روزانه بین ۱۰۰ میلی‌گرم تا ۰/۵ گرم از آن را مصرف کند در برابر بسیاری از بیماری‌ها ایمن بوده و دچار بسیاری از امراض مانند سرطان نمی‌شود.

اگر بتوانیم در بازار کشورهایی مانند کره و ژاپن که با آنها تراز تجاری منفی داریم وارد موضوعات بازاریابی شده و تبلیغات کالای زعفران را داشته باشیم می‌توانیم بازار آنها را در اختیار بگیریم؛ البته باید در نظر داشت که  این نوع از تبلیغات هزینه بالایی برای بخش خصوصی داشته و این بخش نمی‌تواند از عهده آن برآید؛ به همین علت نیاز است که دولت به آن ورود داشته باشد. و در این صورت توسعه صادرات در این بخش به وجود می‌آید.

تسنیم: فعالیت افغانستان را در حوزه تولید و صادرات زعفران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

شریعتی مقدم: این کشور هم در حال توسعه دادن تولید و صادرات زعفران خود است و البته در این زمینه، مزیت‌هایی تجار این کشور دارند که ما از آنها برخوردار نیستیم؛ به عنوان مثال آنها از انواع و اقسام حمایت‌های کشورهای غربی برخوردار هستند که ما آنها را نداریم و البته ادامه روند تولید در صورتی که بازار به همین میزان باشد تنها رقابت بین تولیدکنندگان را به شدت افزایش می‌دهد.

تسنیم: بنابراین شما در حالت کلی وضعیت زعفران را خوب ارزیابی نمی‌کنید؟

شریعتی مقدم: بله همین طور است؛ در بخش صنعت مشکلاتی وجود دارد، در همین سال‌هایی که موضوعات اقتصادی به عنوان شعار سال در نظر گرفته شده هم عملاً در حمایت از تولید اتفاق ویژه‌ای رخ نداده؛ به عنوان مثال موضوعات آورده شده در حوزه هدفمندی یارانه‌ها و مسائل حمایتی از بخش تولید هنوز صورت نگرفته است.

تسنیم: به صورت ویژه در حوزه زعفران باید چه کاری صورت می‌گرفت؟

شریعتی مقدم: از ۲۰ سال پیش تاکنون اقداماتی انجام شده و می‌توان گفت که کشور در حوزه صادرات برخی از اقدامات را آغاز کرد؛ اگر ما از همان موقع اقدامات این حوزه را به صورت جدی آغاز می‌کردیم و کشور در طول ۲۰ سال گذشته از این حوزه حمایت داشت هم اکنون نه تنها مشکل ارزی و نوسان قیمت آن را نداشتیم، بلکه مازاد منابع هم داشتیم و از محل صادرات غیرنفتی درآمد بالایی نصیب کشور می‌شد.

ما به آن اندازه که به نفت اهمیت می‌دهیم که سرمایه‌گذار جذب کنیم، بودجه برای آن در نظر بگیریم، دانشگاه‌ها را در خدمت این حوزه بگذاریم و و حتی سیاست ما هم در خدمت آن قرار داده‌ایم اگر همین میزان برای صادرات غیرنفتی ارزش قائل می‌شدیم صادرات ما به مرز ۲۰۰ میلیون دلار می‌رسید و چه بسا با توجه به اینکه مزیت‌های بسیاری در کشور داریم مازاد ارزی هم داشتیم و نگران جهش آن نبودیم.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۳

زعفران “فاروج” ؛ طلای سرخی که به تاراج می رود

بیش از ۱۶۰۰ هکتار از مزارع شهرستان فاروج در استان خراسان‌شمالی به کشت محصول زعفران اختصاص یافته است، اما این محصول همچنان از عدم تجاری‌سازی رنج برده و به تاراج می‌رود.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از فاروج، بیش از ۱۶۰۰ هکتار از مزارع شهرستان فاروج در استان خراسان شمالی به کشت محصول زعفران اختصاص یافته‌ است اما این محصول هم چنان از عدم تجاری‌سازی رنج برده و به تاراج می‌رود.

سال‌هاست مردم فاروج و بخش‌های دیگری از شرق استان خراسان‌شمالی به درست یا اشتباه به کاشت محصول زعفران مبادرت می‌کنند که عدم برند‌سازی، عدم برقراری کانال های ارتباطی درست در حوزه داخلی و بین‌المللی، عدم انطباق با استانداردهای جهانی باعث شده تا کشورمان در جایگاه هفدهم تجارت جهانی زعفران باشد که شهرستان فاروج نیز به عنوان یکی از مناطق کاشت زعفران ایران، از این قاعده مستثنا نیست.

گل و پیاز زعفران از استان خارج می‌شود

محمدی یکی از زعفران‌کاران فاروجی در گفتگو با خبرنگار تسنیم با انتقاد از خروج بدون فرآوری زعفران از این شهرستان، اظهار داشت: باید با برنامه‌ریزی مسئولان از محل تولید این محصول، فرصت‌های شغلی بسیاری با ایجاد صنایع وابسته و تبدیلی فراهم کرد. جای خالی صنایع تبدیلی و وابسته این محصول در شهرستان احساس می‌شود.

وی تصریح کرد: نگاه‌های کارشناسی به روند تولید ضروری، اما کمرنگ است و باید مراقب بود این افزایش کشت، کشاورزان را متضرر نکند، که اگر عرضه بیش از تقاضا باشد با توجه به کامل نبودن چرخه تولید و عرضه آن در شهرستان و خروج این محصول از شهرستان به صورت گل، باز هم تلاش کشاورز زحمتکش را بی‌اثر می‌کند.

باید برای زعفران استان بازار فروش ایجاد شود

رضا یار احمدی یکی از کارشناسان اقتصادی استان و مدرس دانشگاه در زمینه عدم برجسته‌ سازی کالای زعفران در استان، اظهار داشت: یک هزار و ۶۰۰ هکتار از مزارع استان به تولید زعفران اختصاص یافته است اما باید چالش‌های حوزه تولید زعفران را نیز جدی بگیریم.

وی به بخشی از این چالش‌ها اشاره کرد و افزود: افزایش سطح زیر کشت زعفران بدون برنامه و افسار گسیخته یک نوع آفت محسوب می شود، لذا باید در مناطق خاص و با ظرفیت‌های خاص موضوع تولید زعفران را توسعه دهیم زیرا توسعه زیاد موجب ضرر رساندن به مقوله تولید زعفران خواهد شد.

یار احمدی ادامه داد: برای توسعه زعفران باید ایجاد بازار در تمامی کشورها را به عنوان یک هدف قلمداد کنیم و از سوی دیگر بحث قیمت زعفران نیز می تواند به عنوان یک چالش تعریف شود.

وی خاطرنشان کرد: اگر به هر میزان زعفران گران شود، این یک آفت است چون سبب ترویج سطح زیر‌کشت و در نهایت آسیب طولانی مدت می‌شود. بنابراین برای کاهش قیمت زعفران باید به افزایش تولید در واحد سطح توجه کنیم.

مدرس دانشگاه و کارشناس مسائل اقتصادی تصریح کرد: در بخش صنایع فرآوری زعفران باید از تولید‌کنندگان و سرمایه‌گذاران با تزریق اعتبارات فنی حمایت شود و همچنین صنایع جدید با برنامه ریزی‌های جدیدتری وارد بازار این محصول شود.

زعفران فاروج به‌ سمت تجاری‌سازی می‌رود؟

به‌تازگی خبرهای خوبی از حمایت‌های دولتی از زعفران‌کاران استان به‌گوش می‌رسد. در نشست اخیر معاون اقتصادی استاندار خراسان‌ شمالی با فعالان اقتصادی فاروج مقرر‌ شد ایجاد پژوهشکده و بازارچه تخصصی زعفران در فاروج با هدف توسعه تجاری این محصول ایجاد شود.

هم‌چنین ایجاد نمایندگی گمرک شرق استان با رویکرد تخصصی گمرک زعفران در شهرستان فاروج یکی از مصوبات نخستین نشست کارگروه تخصصی امور اقتصادی استان در این شهرستان بود که کشاورزان این شهرستان را به رونق محصول زعفران و تجاری‌سازی آن امیدوار کرده است.

منبع : خبرگزاری تسنیم – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۲۱

کوتاه بودن دوره برداشت، بزرگترین معضل کارگران بخش زعفران است

دولت با ارائه راهکارهای مدیریتی در صنایع بسته‌بندی زعفران می‌تواند نقش بسزایی در افزایش روزهای کاری کارگران روزمزد داشته باشد. خشکسالی موجب کاهش تولید گل مزرعه زعفران خواهد شد و تولید کمتر موجب راندمان پایین و در نتیجه کاهش نیاز به کارگر خواهد بود.

به گزارش خبرنگار ایلنا، ایران به دلیل دارا بودن آب و هوایی مساعد و متنوع، محل مناسبی برای کشت زعفران با بالاترین درجه کیفیت است. حدود ۹۰ درصد از تولید کل زعفران در جهان در کشور ما تولید می‌شود. هم‌اکنون تعداد ۲۲ استان کشور و حدود ۷۰ هزار هکتار در زمینه تولید زعفران فعال هستند که از این میزان حدود ۹۰ درصد آن در دو استان خراسان رضوی و جنوبی تولید می‌شود. عمده صادرات این محصول به چین و اسپانیاست. محصول به‌صورت فله‌ای به این کشورها صادر و پس از بسته‌بندی به بازارهای جهانی عرضه می‌شود. با وجود قابلیت‌های لازم در تولید زعفران و صنایع وابسته به آن، هنوز راهکار اساسی در پیاده‌سازی روندی که بتواند استفاده حداکثری از این محصول کشاورزی را برد، ارائه نشده و این موجب آسیب‌رسانی بیشتر به قشر کشاورز و کارگران وابسته به این محصول شده است.

شیوه سنتی تولید و فرآوری زعفران مهمترین مانع ایجاد اشتغال حداکثری کارگران است

سید محمد سیدی (کارشناس پژوهشی پژوهشکده زعفران دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تربت حیدریه) درباره عمده مشکلات کارگریِ زعفران گفت: عمده ایجاد اشتغال زعفران در هنگام برداشت گل و پاک کردن زعفران به دلیل مکانیزه نبودن این فرآیند است که به مدت دو ماه در سال و از اواسط مهر تا اواخر آبان ماه است. در این مدت کشاورزان، با توجه به محدود بودن فصل برداشت با کاهش نیروی کارگر مواجه هستند. این بازده زمانی کوتاه کارگری برای این قشر از جامعه موجب شده در طول سال به توجه به نیازهای تولیدات دیگر محصولات زراعی به کار در دیگر مزارع و محصولات کشاورزی مشغول باشند.

سیدی درباره عوامل موثر در بیکاری کارگران خاطرنشان کرد: نبود صنایع بسته‌بندی، برندسازی و فروش فله‌ای زعفران به کشورهای دیگر علاوه بر کاهش قیمت زعفران و جولان دادن دلال‌ها در این بخش، موجب ایجاد بیکاری‌ می‌شود که می‌توان با ایجاد صنایع تبدیلی بخش اعظمی از نیروی کارها در این مناطق را پوشش داد و سود بیشتری را هم نصیب کشاورزان زعفران کرد.

از نظر وی، خشکسالی عامل مهم دیگری برای کاهش تعداد کارگر در این بخش نسبت به سال‌های قبل بوده است: خشکسالی موجب کاهش تولید گل مزرعه زعفران خواهد شد و تولید کمتر موجب راندمان پایین و در نتیجه کاهش نیاز به کارگر خواهد بود. نتیجه این فرآیند موجب افزایش مهاجرت و حاشیه‌نشینی در اطراف شهرها می‌شود که پیامدهای اجتماعی به همراه دارد.

سیدی درباره راهکارهای ایجاد فرصت‌های بیشتر شغلی برای کارگران فصلی در فرآیند زعفران افزود: مدیریت آب برای جلوگیری از کاهش اثرات خشکسالی؛ کاهش نوسانات بازار و تعیین قیمت مصوب خرید زعفران؛ ایجاد کارخانجات بسته‌بندی و برندسازی تولیدات زعفران در داخل کشور؛ جلوگیری از فروش فله‌ای این محصول به کشورهای دیگر می‌تواند از جمله این راهکارها باشد.

زندگی کارگران روزمزد

وجود ظرفیت‌های نهفته در زعفرانِ کشور، کارگران این بخش، وضعیت معشیتی مناسبی ندارند و از وجود دلال‌ها و عدم رسیدگی دولت در مسائل مختلف گله مند هستند، به این بهانه پای صحبت کارگر روزمزدی می‌نشینیم که در زمینه تولید زعفران نیز فعالیت دارد. سیدموسی حسینی‌تبار یکی از کارگران بی‌شمار روزمزدی است که در روستاهای اطرف نیشابور ساکن است. این کارگر روزمزد، حدود سه ماه از سال را در زمین‌های زعفران کارگری کرده است و بواسطه آشنا شدن با اصول پرورش زعفران، در سال گذشته قطعه زمینی به مساحت شش هزار متر خریداری کرده است و تا بتواند به طور مستقل به تولید زعفران بپردازد.

حسینی‌تبار مشکلات عمده در این بخش را کمبود منابع مالی به واسطه منبع مالی روزمزد دانست و گفت: مشکلات عمده افردای مانند من که اساس زندگی آنها براساس کارگری روزمزد است، هزینه اولیه بسیار زیاد برای ایجاد یک زمین کشاورزی برای تولید زعفران می‌باشد. پارسال حدود ۱۸ میلیون تومان برای کاشت پیاز هزینه کردم. «سال هیچ» اصطلاحی است که وی برای سال اول مزرعه زعفران خود آورده است و نشان می‌دهد که هنوز به درآمد نرسیده است.

او برای پُر کردن هزینه‌های مربوط به زمین زعفران و تامین مخارج زندگی خود مجبور است فشار بیشتری را متوجه خود کند و برای تامین مخارج خود در بعضی از شب‌ها هم کار کند، تا از پس هزینه‌ها به امید روزهای بهتر با محصول‌دهی مزرعه زعفران خود باشد.

حسینی‌تبار  برای جبران و کم شدن فشار ناشی از تامین هزینه زمین زعفران اینطور عنوان کرد: وجود چند قطعه زمین دو تا سه هزار متری زعفران با عمرهای متفاوت می‌تواند این خلا را بپوشاند، هر چند برای تامین مخارج خود و زمین‌های فشار بیشتری را تا ثمره‌دهی زمین کشاورزیم، متحمل شوم.

وی هزینه پاک کردن گل زعفران را برای خود اقتصادی ندانست و در این باره افزود: با توجه به کمبود کارگر و برداشت در یک بازده زمانی کوتاه مدت، پاک کردن گل زعفران اقتصادی نیست و مجبوریم به صورت گل، زعفران را با قیمت پایین‌تر بفروش برسانیم که این کار موجب سود کمتر و افزایش درآمد دلال‌ها می‌شود.

وی مهمترین مشکلات کارگران منطقه را کوتاه بودن دوره کاری در مزارع زعفران عنوان کرد و گفت: باتوجه به برداشت محصولات در یک بازده زمانی کوتاه (مهر و آبان) به کمبود روزهای کاری در طول  سال مواجه هستیم. در صورتی که می‌توان با تغییر روند در این حوزه و ایجاد کارخانجات بسته‌بندی، هم به روزهای کاری کارگران روزمزد افزود و هم می‌توان مشاغل ثابتی را با احداث کارخانه ایجاد کرد. از سوی دیگر با ایجاد این امکانات، دست دلالان نیز کوتاه می‌شود و زعفران با قیمت بیشتری از کشاورزان امثال من که کارگر روزمزد محسوب می‌شوند، خریداری می‌شود.

منبع : خبرگزاری ایلنا – مورخ ۱۳۹۷/۰۱/۰۸

مروارید تربت حیدریه در صدف غفلت های تاریخی مخفی و مهجور مانده است

عضو هیات علمی و مدیر گروه گردشگری موسسه آموزش عالی بینالود گفت: با وجودی که بین ۸۰ تا ۹۰ درصد تولید و استحصال زعفران جهان به در ایران و بخش اعظم آن در تربت حیدریه اختصاص دارد، اما هنوز جایگاه شایسته و بایسته این شهرستان از این حیث فرصت ظهور و بروز نیافته است.

فرید جواهر زاده روز دوشنبه در گفتگو با خبرنگار ایرنا افزود: اهمیت این غفلت زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم امروز تربت حیدریه با این حجم زیاد تولید قادر است خود را به عنوان برند زعفران طلای سرخ استان، ایران و جهان مطرح کند، اما متاسفانه هنوز این اتفاق مبارک در این شهرستان نیافتاده است.
وی با بیان اینکه در حوزه ابریشم نیز شاهد وقوع چنین اتفاق مثبتی نیستیم، گفت: پیشنهاد من به مسوولان و به خصوص بخش خصوصی آن است که در قالب جشنواره های متعدد، بازارچه ها و مراکز عرضه سوغات و هدایا این دو محصول انحصاری خود را در حجم بالا و به دفعات نامحدود معرفی کنند.
از مجموع ۸۲ هزار هکتار اراضی زیر کشت زعفران استان خراسان رضوی، هشت هزار و ۵۰۰ هکتار یعنی معادل ۱۲ درصد استان به اراضی شهرستان تربت حیدریه و از مجموع افزون بر ۵۰ هزار هکتار عرصه کشاورزی شهرستان زاوه، ۱۲ هزار هکتار معادل ۱۷ درصد ظرفیت استان به کشت زعفران اختصاص دارد.
در سطح استان ۱۱۷ هزار خانوار به کشت زعفران مشغول هستند که از این میزان بین ۱۴ تا ۱۵ هزار خانوار به زعفران کاران تربت حیدریه اختصاص دارد و تعداد بهره برداران بخش کشاورزی زاوه نیز ۱۷ هزار نفر است که بالغ بر ۹۰ درصد آن ها به کشت زعفران مشغول هستند.
اکنون به ازای هر هکتار زمین زعفران، ۲۲۰ نفر روز مشغول کار هستند که در کل ۷۰ هزار نفر اشتغال مستقیم و دو تا سه برابر این رقم، اشتغال غیرمستقیم به دست می آید.
در حالی که متوسط تولید زعفران در استان چهار کیلوگرم در هر هکتار است، این رقم در شهرستان تربت حیدریه بین ۳/۸ تا ۴/۱ کیلوگرم در هکتار است که در سال تولید ۳۲ تن زعفران خشک را برای این خطه به همراه دارد.
در شهرستان زاوه نیز همین ارقام وجود دارد با این تفاوت که سال ۹۵ بدلیل کاهش نزولات جوی و سرمازدگی میزان برداشت زعفران با ۳۰ درصد کاهش نسبت به سال قبل، به ۲۸ تن رسید، اما به طور کلی متوسط برداشت در این شهرستان ۴۰ تن در سال است.

منبع : خبرگزاری ابرنا – مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۱

چگونه از مهم‌ترین گیاه دارویی ایران بهره ببریم

بی‌شک زعفران مهم ترین گیاه دارویی و ادویه‌ای ایران است. این گیاه به‌عنوان گران‌ترین محصول کشاورزی و دارویی جهان، به دلایلی همچون نیاز آبی کم در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی، اشتغال روستاییان و جلوگیری از مهاجرت آنها، ارزش بالای دارویی و ادویه‌ای، سهولت نگهداری و حمل‌ونقل و از همه مهم‌تر درآمد بالای آن نسبت به سایر محصولات کشاورزی، یک محصول ویژه و قابل‌توجه به شمار می‌رود.

در سال ۱۳۹۴ مقدار ۱۳۵ تن زعفران از ایران به بیش از ۵۰ کشور جهان صادر شده است که بیش از ۳۰۰ میلیون دلار ارزآوری داشته است. میزان صادرات زعفران در سال ۹۵ فقط از استان خراسان رضوی، بیش از ۱۴۲ تن به ارزش بیش از ۲۰۴ میلیون دلار گزارش‌شده است.
بر اساس اظهارات محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران ایران، با توجه به افزایش هرساله سطح زیر کشت زعفران پیش‌بینی می‌شود سطح زیرکشت زعفران امسال در کشور از مرز ۱۰۰ هزار هکتار عبور کند که باید تلاش شود میزان صادرات زعفران نیز از مرز ۳۰۰ تن عبور کند. حال برای توسعه این محصول استراتژیک در کشور، افزایش درآمد تولید کنندگان آن، افزایش ورود زعفران به بازارهای جهانی و افزایش سهم کشور از تجارت جهانی این محصول چه باید کرد؟
اولین موضوع این است که سهم ایران از صادرات زعفران در مقایسه با نقش آن ناچیز است. ایران، با این که عمده ترین تولید کننده زعفران دنیاست، اما به دلیل این که بخش عمده محصول تولیدی خود را بدون بسته‌بندی مناسب و به صورت فله‌ای صادر می‌کند، ارزش افزوده مناسبی به دست نمی‌آورد؛ در صورتی که اسپانیا که حتی یک تن تولید زعفران ندارد، حدود یکصد تن از این محصول را در سال ۱۳۹۳ صادر کرده است.
امارات هم که حتی یک مزرعه زعفران ندارد جزو کشورهای عمده صادر کننده آن در جهان است. فقط به این دلیلی که زعفران را به صورت فله‌ای از ایران می‌خرند، بسته بندی می‌کنند و با ارزش افزوده بالاتر صادر می‌کنند. آیا وقت آن نرسیده است که برای صنعت بسته‌بندی در کشور یک فکر اساسی شود؟
نکته دوم این که زعفران در بسیاری از نقاط کشور قابل‌کشت و توسعه است. دنیا هم ظرفیت مصرف بالاتر آن را دارد. توسعه کشت زعفران مستلزم این راهکار است که برای انتقال پیاز آن به سایر استان‌های کشور به جز خراسان، مانع‌تراشی نشود. همچنین با یک مطالعه جدی و عمیق در خصوص تنوع اکسشن های زعفران در کشور، اکسشن های مناسب برای هر منطقه آب و هوایی معرفی شده و در نهایت برای توسعه بازارهای جهانی و برندسازی در داخل کشور تلاش شود.
نکته سوم ممانعت از ارسال پیاز زعفران به کشورهای دیگر است. هر چند خوشبختانه هنوز کیفیت زعفران در ایران به دلیل شرایط ویژه اقلیمی بالاست و بسیاری از کشورهایی که سعی در تولید آن دارند قادر به رقابت با کشورمان نیستند، ولی در صورت نداشتن استراتژی مشخص برای این موضوع به زودی رقیبان جدی خواهیم داشت.
باید توجه شود که افغانستان در سال ۱۳۷۰ حتی یک کیلو تولید زعفران نداشت ولی اکنون سخن از ۴ تن تولید می‌زند. این کشور برای صادرات زعفران خود به آمریکا، هند و چین هیچ مانع تعرفه‌ای ندارد و از نیروی کار ارزان‌تر هم بهره گیرد. اکنون رقبای جدیدی از جمله افغانستان، یونان، مراکش، ترکیه و هند در زمینه تولید و تجارت زعفران فعال شده‌اند. چین هم با روش‌های گلخانه‌ای به تولید این محصول روی آورده است. پس تا دیر نشده باید به فکر چاره بود.
خوشبختانه زعفران در کشور دارای تشکل‌های صنفی مثل شورای ملی و اتحادیه صادرکنندگان است. گرچه به نظر نمی‌رسد کشاورزان در این تشکل‌ها نقش جدی داشته باشند ولی حمایت از این تشکل‌ها که کانون‌های خوبی برای بیان مشکلات و ارائه راهکارهای برون‌رفت از آنها هستند، می‌تواند در توسعه همه‌جانبه این محصول راهبردی مفید باشد.
تعیین قیمت منصفانه برای حفظ حقوق کشاورزان زحمت‌کش، دفاع از حقوق مصرف‌کنندگان در بازارهای داخلی و خارجی، بسته‌بندی مناسب و برندسازی، ساماندهی و مدیریت بازار زعفران و مراقبت از این میراث کهن و جلوگیری از خروج پیاز زعفران از کشور توسط این تشکل‌ها و با حمایت جدی دولت، به خوبی امکان‌پذیر است.

منبع : سایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری – مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۱۹