نوشته‌ها

زیست‌شناسان سرانجام منشاء ژنتیکی زعفران را تشریح کردند 

نزدیک به یک قرن است که دانشمندان در مورد گونه‌های والدی زعفران بحث می‌کنند اما به‌تازگی پژوهشگرانی از کشور آلمان توانستند این معما را حل کنند.
زعفران با قیمتی حدود ۳۰ هزار یورو برای هر کیلوگرم، گران‌ترین ادویه‌ی جهان است؛ قیمت آن گاهی از قیمت طلا نیز فراتر می‌رود. عطر معمول زعفران حاصل آپوکاروتنوئیدی به نام سافرانال است. زعفران از گل‌های سافرون کروکوس ( کروکوس ساتیووس ) برداشت می‌شود که فقط در پاییز شکوفه می‌دهند. برای تولید یک کیلوگرم زعفران (افراد ماهر می‌توانند ۸۰-۶۰ گرم در روز جمع کنند)، باید ۲۰۰-۱۵۰ هزار گل زعفران با دست برداشت شود. پس از آن، سه کلاله‌ی هر گل نیز با دست جدا شده و خشک می‌شود؛ همین تارها هستند که ادویه‌ی زغفران را تشکیل می‌دهند. تقریبا هر سال در سرتاسر جهان ۲۰۰ تُن از این تارهای زعفران برداشت می‌شود. تولید زعفران برای بسیاری از کشاورزان کشورهای منطقه‌ی مدیترانه‌، کشمیر، هند، افغانستان، ایران و پاکستان منبع اصلی درآمد است زیرا سافرون کروکوس در خاک‌هایی که برای کاشت دیگر محصولات کشاورزی قابل استفاده نیستند، زنده می‌مانند. کشت زعفران حتی در حوالی درسدن در آلمان، اخیرا پس از وقفه‌ای طولانی به اندازه‌ی یک قرن، مجددا از سر گرفته شد. پروش‌دهندگان محلی روی کیفیت عالی این زعفران که در آلمان پرورش داده می‌شود، قسم می‌خورند. سرما و یخ‌زدگی، گیاه را قوی‌تر می‌کند و عطر تارها بیشتر می‌شود.

گل کروکوس ساتیووس همراه‌ با سه برچه‌ی نارنجی رنگ (برچه قسمتی از مادگی است که حاوی تخمک است) در طول هزار سال گذشته، زعفران به‌عنوان یک ادویه، رنگ و نیز دارویی برای درمان روماتیسم و اعتیاد به الکل استفاده شده است. علاوه‌بر‌این، در گذشته، زعفران به‌عنوان داروی ضددرد برای کاهش درد زایمان و نیز برای مشکلات زنانگی استفاده می‌شد. براساس اسطوره‌های یونانی، زئوس روی بستری از زعفران می‌خوابید. در قرن ۱۴ در جنگ‌های زعفران بالستال ، به بازرگانان سوئیسی، حمله و زعفران‌های آن‌ها ربوده شد. مقاله‌های مرتبط:
پیشرفت مهمی که رشد گیاهان را تا ۴۰ درصد افزایش می‌دهد تاثیر تغییرات اقلیمی بر گیاه چای گونه‌های وحشی قهوه در معرض خطر انقراض قرار گرفته‌اند
به‌خاطر قیمت بالایی که زعفران دارد، گاهی با افزودن موادی نظیر گرده‌ی گل‌های دیگر در آن تقلب می‌‌شود. به‌همین خاطر کارشناسان به مشتریان توصیه می‌کنند که تارهای کامل زعفران را بخرند. سافرون کروکوس یک گونه‌ی هیبریدی تریپلوئید است، عقیم بوده و قابل دو رگ‌گیری نیست. اگرچه این گیاه برای بیش از ۳۵۰۰ سال کشت شده است، ولی تمام گیاهان کشت‌شده در سرتاسر جهان از پیازهای دختری منشاء گرفته‌اند. حدود ۱۰۰ سال است که درمورد گونه‌های والدی سافرون کروکوس مباحثی وجود دارد. در صورت شناسایی گونه‌های والدی، می‌شد ازطریق دو رگ‌گیری، تغییراتی در ژنوم کروکوس ایجاد کرد. البته زیست‌شناسان درسدن به‌تازگی این معما را حل کردند. توماس اشمیت، استاد زیست‌شناسی سلولی و ملکولی و پژوهشگر این مطالعه می‌گوید: ما برای شناسایی منشا کروکوس برنامه‌ریزی کرده بودیم و با استفاده از روش‌های ملکولی و سیتوژنتیکی درمورد گونه‌های والدی آن اطلاعاتی به‌دست آورده‌ایم. مقاله‌ی ما معمایی به قدمت یک قرن را حل می‌کند: با روش رنگ‌آمیزی کروموزوم‌ها، طبیعت اتوتریپلوئیدی زعفران به‌عنوان هیبریدی از سیتوتیپ‌ های Crocus cartwrightianus تأیید می‌شود. بنابراین سافرون کروکوس تنها از یگ گونه منشاء گرفته است: گونه‌ی وحشی Crocus cartwrightianus که در یونان یافت می‌شود. با توالی‌یابی ژنوم سافرون کروکوس و تجزیه‌و‌تحلیل‌های مقایسه‌ای کروموزومی (تکنیک ﻫﯿﺒﺮﯾﺪﺍﺳﯿﻮﻥ ﺩﺭ ﻣﺤﻞ ﺑﺎ ﻣﻮﺍﺩ ﻓﻠﻮﺭﺳﻨﺖ یا FISH ) از گونه‌های مختلف کروکوس، زیست‌شناسان نشان دادند که ژنوم دو فرد Crocus cartwrightianus با قدری اختلاف کروموزومی درهم ادغام شده است. چند نکته درمورد زعفران : به‌منظور حفظ عطر زعفران، آن را نباید به مدت طولانی حرارت داد. بهتر است تارهای زعفران را برای چند دقیقه در آب گرم خیس کرد و وقتی پخت غذا تقریبا به پایان رسید، آن‌ها را به‌همراه مایع به غذا اضافه کرد. اگر تارهای زعفران تازه باشند، رنگ پررنگ‌تری حاصل می‌شود.

منبع: سایت سیاست و بازاریابی – مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۳

تمایل دانشگاه توکیو به پژوهش مشترک زعفران با دانشگاه تربت حیدریه

به گزارش ایرنا پروفسور ‘یاشی هارو فوجی’، پژوهشگر برجسته رشته آللوپاتی (دگر آسیبی) در ژاپن، که برای دیدن مزارع زعفران به شهرستان زاوه سفر کرده بود، در نشستی خبری افزود: اکنون طرحی را در زمینه خواص آللوپاتیک زعفران با همکاری سه جانبه دانشگاه های توکیو، فردوسی مشهد و تربت حیدریه در دست اجرا داریم.
وی با ابراز خوشحالی از سفر به تربت حیدریه و زاوه و بازدید از مزارع زعفران، اظهار کرد: با توجه به گستردگی کشتزارهای زعفران در این منطقه، در آینده تلاش می کنیم طرح های مشترک تحقیقاتی را با دانشگاه تربت حیدریه به اجرا درآوریم.
وی با اشاره به فعالیت پژوهشی ۳۰ ساله خود بر روی گیاهان آللوپات، توضیح داد: گیاهان در رقابت زیستی با هم، ترکیباتی را تولید می کنند که این ترشحات می تواند در امر درمان بسیار کاربردی و موثر باشد.
پروفسور فوجی گفت: در میان گونه های مختلف گیاهی، گونه زعفران ترکیبی بسیار قوی از نظر آللوپات دارد که پس از چند سال به کاهش عملکرد گیاه می انجامد که از نظر اقتصادی مطلوب نیست و باید روی آن کار مطالعاتی گسترده ای صورت گیرد.

* اشتیاق گیاه شناس روس برای تحقیق روی زعفران
دانشجوی دوره دکتری گیاه شناسی دانشگاه مسکو نیز گفت: بسیار مشتاقم که روی گیاه زعفران، به عنوان یکی از ارزشمندترین گونه های گیاهی تحقیق کنم.
‘النا کازانسوا’، که در قالب تور زعفران گردی به شهرستان زاوه سفر کرده است، به خبرنگار ایرنا گفت: تاکنون بیشتر روی بافت گیاهی کوه های قفقاز مطالعه کرده بودم و قصد دارم ادامه تحقیقات خود را بر روی پیاز زعفران انجام دهم.
وی با بیان اینکه برای نخستین بار یک مزرعه زعفران را از نزدیک دیده است، افزود: شرایط اقلیمی مسکو اجازه کشت زعفران را نمی دهد، اما من می خواهم با بردن چند پیاز زعفران، کار مطالعاتی خود را روی این گونه گیاهی متمرکز کنم.
این ۲ پژوهشگر در قالب نخستین گروه گردشگران خارجی و ایرانی سال جاری، به همراه ۲۰ دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری رشته گیاهان دارویی دانشگاه فردوسی مشهد، از مزارع زعفران تربت حیدریه و زاوه دیدن کردند./

منبع : خبرگزاری دانشجویان ایران (ایرنا)- مورخ ۱۳۹۵/۰۸/۰۵